Japoncada bir nesnenin konuşana ve dinleyene uzaklığına göre これ (kore), それ (sore) veya あれ (are) kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Üç işaret sözcüğü ve uzaklık
これ (kore), konuşana yakın olan bir nesneyi gösterir. Örneğin elma elinizdeyse veya hemen yanınızdaki masadaysa これ (kore) diyebilirsiniz. Türkçe telaffuz ipucu yaklaşık olarak “kore” şeklindedir; ilk hece kısa ve açık söylenir.
それ (sore), dinleyene yakın olan nesne için kullanılır. あれ (are) ise hem konuşandan hem de dinleyenden uzakta bulunan nesneyi gösterir. Bu sözcükler nesnenin cinsiyetini ya da sayısını değil, konuşma anındaki konumunu belirtir.
Örnek
これ (kore) = konuşanın yanındaki ürün; それ (sore) = dinleyenin yanındaki ürün; あれ (are) = ikisinden de uzaktaki ürün. Örneğin öğretmen elindeki elmayı gösterirse これ (kore), öğrencinin tuttuğu kutuyu gösterirse それ (sore), penceredeki otomatı gösterirse あれ (are) denir.
2. これ (kore) ile yakındaki nesneyi gösterme
Konuşan kişi bir nesneyi elinde tutuyor veya nesneye çok yakın duruyorsa これ (kore) kullanır. Bu sözcük tek başına “bu” anlamına gelebilir. Bir ürünün adını henüz bilmiyorsanız onu gösterip これは何ですか (kore wa nan desu ka) diyebilirsiniz.
Bu sorunun anlamı “Bu nedir?” demektir. Cevap verirken これはりんごです (kore wa ringo desu) denebilir; anlamı “Bu elma.” şeklindedir. Burada は (wa), konu belirtir; yazılışı ha olsa da bu kalıpta “wa” olarak okunur.
Örnek
Öğrenci elindeki ürünü gösterir: これは何ですか (kore wa nan desu ka) — “Bu nedir?” Öğretmen cevap verir: これはりんごです (kore wa ringo desu) — “Bu elma.”
3. それ (sore) ile dinleyene yakın nesneyi gösterme
Bir nesne dinleyenin yanında, onun elinde veya onun önündeyse konuşan kişi genellikle それ (sore) der. Örneğin müşteri bir kutuyu tutuyor, satıcı da karşısında duruyorsa satıcı kutu için それ (sore) kullanabilir. Türkçe telaffuz ipucu “sore”dir; sözcükteki r sesi kısa ve hafif söylenir.
Bir ürünü satın almak isterken それをください (sore o kudasai) diyebilirsiniz. Bu ifade “Onu lütfen verin” veya alışveriş bağlamında “Onu alayım, lütfen” anlamına gelir. Buradaki を (o), istenen nesneyi gösterir; başlangıç düzeyinde bu kalıbı bütün olarak öğrenmek yeterlidir.
Örnek
Satıcı uzakta değil, müşterinin elindeki kutuya bakar: それはプレゼントですか (sore wa purezento desu ka) — “O bir hediye mi?” Müşteri cevap verir: はい、それはプレゼントです (hai, sore wa purezento desu) — “Evet, o bir hediye.”
4. あれ (are) ile uzaktaki nesneyi gösterme
Bir nesne hem konuşandan hem de dinleyenden uzaktaysa あれ (are) kullanılır. Mağazanın diğer ucundaki otomat, uzaktaki tabela veya pencereden görülen bir ürün buna örnektir. Türkçe telaffuz ipucu “are”dir; ilk ses Türkçedeki “a”ya yakındır.
Uzaktaki nesneyi sormak için あれは何ですか (are wa nan desu ka) denir. Cevapta あれはじどうはんばいきです (are wa jidouhanbaiki desu) ifadesi kullanılabilir; bu cümle “O, otomat.” anlamına gelir. A1 düzeyinde uzun sözcükleri tek tek çözümlemek yerine cümle kalıbını doğru bağlamda kullanmaya odaklanabilirsiniz.
Örnek
İki kişi mağazanın içindedir ve penceredeki otomat ikisinden de uzaktadır: あれは何ですか (are wa nan desu ka) — “Şu uzaktaki nedir?” Diğer kişi cevap verir: あれはじどうはんばいきです (are wa jidouhanbaiki desu) — “O, otomat.”
5. Alışverişte kısa diyalog ve seçim yapma
Alışverişte konuşanın ve dinleyenin yeri sürekli değişebilir. Bir ürün önce konuşanın elindeyken これ (kore), sonra müşterinin eline geçtiğinde それ (sore) olabilir. Nesne ikisinden de uzak bir rafa bırakılırsa あれ (are) kullanılması beklenir.
Kısa bir alışveriş diyaloğu şöyle olabilir: これは何ですか (kore wa nan desu ka) — “Bu nedir?” それはプレゼントです (sore wa purezento desu) — “O bir hediye.” あれをください (are o kudasai) — “Şu uzaktakini lütfen verin.” Son ifadede satıcının uzaktaki ürünü müşteriye getirmesi beklenir.
Örnek
Müşteri elindeki elmayı gösterir: これはりんごですか (kore wa ringo desu ka) — “Bu elma mı?” Satıcı öğrencinin tuttuğu kutuyu gösterir: それはプレゼントです (sore wa purezento desu) — “O bir hediye.” İkisi de uzaktaki otomatı gösterir: あれはじどうはんばいきです (are wa jidouhanbaiki desu) — “O uzaktaki otomat.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: これ (kore) her zaman konuşanın daha önce bahsettiği nesnedir. Doğrusu: これ (kore) geçmişte bahsedilen nesneyi değil, konuşana yakın nesneyi gösterir. Nesnenin adı değişse bile konumu yakınsa bu sözcük kullanılabilir.
- Yanlış: それ (sore) her zaman “şu” ve あれ (are) her zaman “o” demektir. Doğrusu: Türkçedeki “bu, şu, o” karşılıkları bağlama göre değişebilir. Japoncada temel ölçüt, nesnenin konuşana ve dinleyene göre uzaklığıdır.
- Yanlış: Nesne konuşanın elindeyse iki kişi de これ (kore) demelidir. Doğrusu: Konuşanın elindeki nesne için konuşan kişi これ (kore) diyebilir. Dinleyenin bakış açısından nesne onun tarafındaysa, dinleyen kişi kendi cümlesinde これ (kore) kullanabilir; sözcük konuşmacının konumuna göre değişir.
- Yanlış: これは何ですか (kore wa nan desu ka) cümlesinde は (wa) “ha” diye okunur. Doğrusu: Bu kalıpta は (wa) “wa” olarak okunur. Yazıdaki kana ile telaffuzun farklı olduğu bu kullanım başlangıçta özellikle öğrenilmelidir.
Bir adım ileri
Bir sonraki aşamada bu sözcüklerin isimlerle birlikte kullanılan biçimleri öğrenilir: この (kono), その (sono) ve あの (ano). Örneğin “bu elma” demek için このりんご (kono ringo) denir; bu yapı tek başına değil, bir isimle birlikte kullanılır. Daha ileri düzeyde çoğul nesneleri, mağaza görevlisine kibarca soru sormayı ve ürünlerin yerini tarif etmeyi öğrenirsiniz. Böylece yalnızca bir nesneyi göstermekle kalmaz, hangi ürünün nerede olduğunu da açıklayabilirsiniz.
Özet
これ (kore) konuşana yakın, それ (sore) dinleyene yakın, あれ (are) ise ikisinden de uzakta olan nesneyi gösterir. これは何ですか (kore wa nan desu ka) “Bu nedir?”, それをください (sore o kudasai) ise alışverişte “Onu lütfen verin” anlamında kullanılır. Doğru sözcüğü seçmek için nesnenin adına değil, konuşma anındaki uzaklığına bakın.