İtalyancada rica, öneri ve tercihleri uygun nezaket ifadeleriyle söylemek, eğitim ve iş yaşamında açık ve saygılı iletişim kurmayı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Nazikçe rica etme
İtalyancada basit bir rica için çoğunlukla kibar soru biçimleri kullanılır. Per favore ifadesi rica ve nezaket anlamı verir; cümlenin başında ya da sonunda bulunabilir. Birinden bir şey istemek için Puoi...? kalıbı kullanılır. Bu kalıp samimi veya yaşıtlar arasındaki iletişimde uygundur.
Daha nazik bir istek için Potresti...? kullanılabilir. A2 düzeyinde bu yapıyı hazır bir kalıp olarak öğrenmek yeterlidir; ayrıntılı dil bilgisi açıklamasına gerek yoktur. Puoi aiutarmi, per favore? ve Potresti ripetere? gibi cümlelerde ses tonu da önemlidir. Per favore ifadesi yaklaşık olarak 'per favóre' diye okunur; puoi ise 'puoyi' sesine yakındır.
Örnek
Studente: Puoi aiutarmi con questo esercizio, per favore? — Öğrenci: Bu alıştırmada bana yardım edebilir misin, lütfen?Insegnante: Certo, arrivo subito. — Öğretmen: Elbette, hemen geliyorum. Burada öğrenci doğrudan emir vermemiş, soru biçimiyle nazik bir rica etmiştir.
Öneri sunma
Bir çözüm veya plan önermek için Possiamo...? ve Perché non...? kalıpları sık kullanılır. Possiamo iniziare alle nove? cümlesi 'Saat dokuzda başlayabilir miyiz?' anlamına gelir ve ortak karar arar. Perché non facciamo una pausa? ise 'Neden bir ara vermiyoruz?' anlamında bir öneridir.
Öneri sunarken kendi fikrimizi belirtmek için Secondo me yani 'bence' ifadesinden yararlanabiliriz. Daha yumuşak bir ton için Potremmo... kalıbı kullanılabilir. Örneğin Potremmo lavorare insieme. cümlesi 'Birlikte çalışabiliriz' anlamındadır. Secondo me yaklaşık olarak 'sekóndo me' diye okunur; bu ifadeyi açık ve anlaşılır söylemeye çalışmak yararlıdır.
Örnek
Marco: Secondo me, potremmo preparare la presentazione oggi. — Marco: Bence sunumu bugün hazırlayabiliriz.Anna: Sì, buona idea. Possiamo iniziare alle tre. — Anna: Evet, iyi fikir. Saat üçte başlayabiliriz. İlk cümle kişisel görüşü, ikinci cümle ise uygulanabilir öneriyi gösterir.
Tercih belirtme ve öneriyi nazikçe reddetme
Bir seçeneği tercih ettiğimizi söylemek için Preferisco... veya Mi piace di più... kullanılabilir. Preferisco lunedì. 'Pazartesiyi tercih ederim' demektir. İki seçenek arasında seçim yaparken Preferisco martedì invece di lunedì. denebilir; A2 düzeyinde bu kalıbı örneklerle öğrenmek yeterlidir.
Bir öneriyi kabul etmiyorsak kısa ve kaba bir ret yerine önce teşekkür edip sonra nedenimizi veya tercihimizi söyleyebiliriz. Grazie, ma preferisco le quattro. cümlesi 'Teşekkürler, ama dördü tercih ederim' anlamındadır. Mi dispiace, non posso alle tre. ise 'Üzgünüm, saat üçte yapamam' demektir. Preferisco yaklaşık olarak 'preferísko' diye okunur; grazie ise 'gratsye' sesine yakındır.
Örnek
Insegnante: Possiamo fare la riunione alle tre? — Öğretmen: Toplantıyı saat üçte yapabilir miyiz?Studente: Grazie, ma non posso alle tre. Preferisco alle quattro. — Öğrenci: Teşekkürler, ama saat üçte yapamam. Saat dördü tercih ederim. Öğrenci öneriyi tamamen reddetmek yerine başka bir seçenek sunarak iletişimi sürdürür.
Günlük yaşamda kısa diyaloglar
Kütüphane, sınıf ve iş yeri gibi ortamlarda rica, öneri ve tercih ifadeleri aynı konuşmada birlikte kullanılabilir. Önce bir kişi öneri sunar, diğer kişi kabul eder veya farklı bir tercih belirtir. Va bene 'olur' anlamında kullanılır. D'accordo da anlaşmayı belirtir ve yaklaşık olarak 'dakkórdo' diye okunur.
Konuşmayı daha doğal yapmak için Per me va bene., yani 'Benim için uygun', ifadesinden yararlanabiliriz. Bir öneriyi kabul ederken Sì, volentieri. denebilir. Volentieri 'memnuniyetle' anlamındadır ve yaklaşık olarak 'volentiyéri' diye okunur. Bu kalıplar kısa olsa da konuşmanın hem açık hem de dostça olmasına yardım eder.
Örnek
Luca: Possiamo studiare in biblioteca alle cinque? — Luca: Saat beşte kütüphanede çalışabilir miyiz?Sara: Alle cinque non posso. Preferisco alle sei. — Sara: Saat beşte yapamam. Saat altıyı tercih ederim.Luca: Va bene. Per me va bene alle sei. — Luca: Olur. Saat altı benim için uygun. Bu diyalogda öneri, tercih ve anlaşma sırasıyla görülür.
Kafe ve restoranda rica ve tercih
Restoranda çalışan kişi müşterinin tercihini sorarken Desidera un tavolo? veya daha günlük bir biçimde Preferisce un tavolo dentro o fuori? diyebilir. Bu cümlelerdeki desidera ve preferisce ifadeleri müşteriye kibar hitap eder. Öğrenci, bu yapıların anlamını hazır kalıp olarak öğrenebilir; burada önemli olan seçeneği anlayıp cevap verebilmektir.
Müşteri tercihini Preferisco un tavolo fuori, per favore. diyerek belirtebilir. İçeride oturmak isterse Preferisco un tavolo dentro. denir. Bir şey istemek için Vorrei un caffè, per favore. kalıbı da çok kullanışlıdır ve 'Bir kahve istiyorum, lütfen' anlamına gelir. Vorrei yaklaşık olarak 'vorrey' diye okunur; tavolo ise yaklaşık olarak 'tavolo' diye okunur.
Örnek
Cameriere: Preferisce un tavolo dentro o fuori? — Garson: İçeride mi, dışarıda mı bir masa tercih edersiniz?Cliente: Preferisco un tavolo fuori, per favore. — Müşteri: Dışarıda bir masa tercih ederim, lütfen.Cameriere: Certo. Prego, da questa parte. — Garson: Elbette. Buyurun, bu taraftan. Burada soru, tercih ve yönlendirme kibar bir sırayla kullanılmıştır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Dammi un caffè! her durumda nazik bir ricadır. Doğrusu: Dammi emir biçimidir ve yakın kişiler arasında bile sert duyulabilir. Daha nazik bir seçenek Vorrei un caffè, per favore. cümlesidir.
- Yanlış: Preferisco yalnızca yiyecek ve içecek tercihleri için kullanılır. Doğrusu: Preferisco gün, saat, çalışma yöntemi veya masa gibi birçok seçenek için kullanılabilir. Örneğin Preferisco le quattro. 'Saat dördü tercih ederim' demektir.
- Yanlış: Perché non...? her zaman kızgın bir soru anlamına gelir. Doğrusu: Uygun ses tonuyla Perché non...? genellikle öneri sunar. Perché non studiamo insieme? 'Neden birlikte çalışmıyoruz?' anlamındadır.
- Yanlış: Türkçedeki 'lütfen' her zaman cümlenin başında çevrilmelidir. Doğrusu: Per favore cümlenin başında veya sonunda kullanılabilir. Puoi aspettare, per favore? doğal bir rica cümlesidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, daha uzun gerekçeler sunmaya ve daha resmî iletişim kurmaya doğru ilerler. Öğrenciler Vorrei proporre... yani '... önermek istiyorum' ve Sarebbe meglio... yani '... daha iyi olurdu' gibi yapılara geçebilir. Ayrıca iş e-postalarında rica ve önerileri daha düzenli biçimde yazmayı öğrenirler. Farklı yaş ve konumlara göre samimi ve resmî hitap arasındaki seçim de daha ayrıntılı ele alınır.
Özet
Rica ederken Puoi...?, Potresti...? ve Per favore kalıplarını kullanabiliriz. Öneri sunarken Possiamo...?, Perché non...? ve Potremmo... yararlıdır. Tercih belirtirken Preferisco... diyebilir; teşekkür ederek farklı bir seçenek sunarsak iletişimimiz daha nazik olur.