Günlük planı anlamak ve anlatmak için İspanyolcada rutin eylemleri, saatleri ve zaman sıralamasını kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Günlük rutin için temel eylemler
Günlük planı anlatırken İspanyolcada çoğunlukla şimdiki zaman kullanılır. Bu zaman, günlük alışkanlıkları ve planlanan işleri anlatabilir. A1 düzeyinde önce sık kullanılan eylemleri öğrenmek yeterlidir: kalkmak, kahvaltı yapmak, ders çalışmak, okula gitmek, öğle yemeği yemek, dinlenmek, ödev yapmak ve uyumak. Bu eylemler, kişinin her gün yaptığı işleri veya o günkü planını anlatabilir.
İspanyolcada kişi zamiri çoğu zaman söylenmez; fiilin biçimi kişiyi gösterir. Örneğin bir öğrenci kendi planını anlatırken Me levanto (Kalkarım), desayuno (Kahvaltı yaparım) ve estudio (Ders çalışırım) diyebilir. Günlük plan yazarken kısa ve açık cümleler kullanmak, dinlerken de ana eylemleri yakalamaya çalışmak önemlidir.
Örnek
Me levanto a las siete. Desayuno y estudio en casa. (Saat yedide kalkarım. Kahvaltı yaparım ve evde ders çalışırım.) Burada me levanto kalkarım, desayuno kahvaltı yaparım, estudio ders çalışırım anlamındadır. En casa ifadesi evde demektir.
Saatleri ve günün bölümlerini söyleme
Bir işin saatini söylemek için a la una (saat birde) veya a las dos (saat ikide) kalıplarını kullanırız. Birden sonraki saatlerde a las kullanılır. Tam saatlerde sayıyı doğrudan ekleriz: a las ocho (saat sekizde). Dakikaları söylemek için temel düzeyde y cuarto (çeyrek geçe), y media (buçuk) ve menos cuarto (çeyrek kala) ifadeleri kullanılabilir.
Günün bölümleri, planın zamanını daha açık gösterir. Por la mañana sabah, por la tarde öğleden sonra veya akşamüstü, por la noche ise gece anlamına gelir. Örneğin bir öğrenci kafede plan yazıyorsa Por la tarde, escribo mi plan en una cafetería. (Öğleden sonra bir kafede planımı yazarım.) diyebilir.
Örnek
A las cuatro de la tarde, escribo mi plan y estudio español. (Öğleden sonra saat dörtte planımı yazarım ve İspanyolca çalışırım.) Saat ifadesi a las cuatro, saatin öğleden sonra olduğunu belirten ifade ise de la tarde şeklindedir. İki eylem y (ve) bağlacıyla birleştirilmiştir.
Planı sıralama ve bağlama
Günlük planı okurken eylemlerin sırasını anlamak için zaman bağlayıcıları kullanırız. Primero önce, después sonra, luego daha sonra ve finalmente son olarak demektir. Bu kelimeler metindeki olayların sırasını bulmamızı kolaylaştırır. Por la mañana gibi ifadeler ise olayın günün hangi bölümünde olduğunu gösterir.
Plan ile haftalık program aynı şey değildir. Günlük plan bir gün içindeki işleri gösterir; haftalık program ise pazartesiden pazara kadar uzanan daha geniş bir düzeni gösterir. Kütüphanede bir öğrenci programını gözden geçirirken Reviso mi horario semanal. (Haftalık programımı gözden geçiririm.) diyebilir. Horario program veya çizelge, semanal haftalık demektir.
Örnek
Primero voy a la biblioteca. Después estudio. Finalmente vuelvo a casa. (Önce kütüphaneye giderim. Sonra ders çalışırım. Son olarak eve dönerim.) Bu metinde üç eylem doğru sırayla verilmiştir. Dinleme sırasında primero, después ve finalmente kelimelerini duyarsak olayların sırasını daha kolay buluruz.
Okuma metni: bir öğrencinin günlük planı
Aşağıdaki kısa metin A1 düzeyinde bir günlük planı anlatır. Metni önce genel anlamı bulmak için okuyun; her kelimeyi tek tek çevirmeye çalışmayın. Saatlere, yer bildiren ifadelere ve eylemlere dikkat edin. Hoy bugün, mi plan planım, tarea ödev ve casa ev anlamına gelir.
Hoy me levanto a las siete. Desayuno y voy al instituto. A la una como en casa. Por la tarde estudio en la biblioteca y hago mi tarea. A las seis voy al parque y reviso mi plan. Por la noche ceno y preparo mi mochila. (Bugün saat yedide kalkarım. Kahvaltı yaparım ve okula giderim. Saat birde evde yemek yerim. Öğleden sonra kütüphanede ders çalışırım ve ödevimi yaparım. Saat altıda parka giderim ve planımı gözden geçiririm. Gece akşam yemeği yerim ve çantamı hazırlarım.)
Örnek
Metne göre öğrenci saat yedide kalkar, saat birde evde yemek yer, öğleden sonra kütüphanede çalışır ve saat altıda parkta planını gözden geçirir. Örnek soru ve cevap: ¿A qué hora va al parque? A las seis. (Parka saat kaçta gider? Saat altıda.)
Dinleme: anahtar kelimeleri yakalama
Dinleme etkinliğinde konuşmacının bütün cümlelerini hemen anlamak zorunda değiliz. Önce saatleri, günün bölümlerini, yerleri ve temel eylemleri yakalamak yeterlidir. Bir öğrenci akşam planını kontrol ediyorsa por la noche (gece), termino (bitiririm), marco (işaretlerim) ve la tarea (ödev) gibi kelimeler önemli ipuçları olabilir.
Dinlemeyi üç aşamada yapmak yararlıdır. İlk dinlemede konuşmanın genel konusunu bulun; ikinci dinlemede saatleri ve eylemleri yazın; üçüncü dinlemede cevaplarınızı kontrol edin. Tamamlanan bir görevi anlatmak için A1 düzeyinde Termino la tarea y marco la actividad. (Ödevi bitiririm ve etkinliği işaretlerim.) gibi basit bir cümle kullanılabilir.
Örnek
Kısa dinleme metni: Por la noche reviso mi plan. Termino la tarea, preparo la mochila y marco estas actividades. (Gece planımı gözden geçiririm. Ödevi bitiririm, çantayı hazırlarım ve bu etkinlikleri işaretlerim.) Dinleme sorusu: ¿Qué hace primero? (Önce ne yapıyor?) Cevap: Revisa su plan. (Planını gözden geçiriyor.)
Kendi günlük planını oluşturma
Kendi planınızı yazarken altı kısa bilgi yeterlidir: ne zaman kalktığınız, nerede bulunduğunuz, hangi eylemi yaptığınız, ne zaman yemek yediğiniz, ne zaman ders çalıştığınız ve günü nasıl bitirdiğiniz. A1 düzeyinde kısa cümleleri ayrı ayrı yazmak, uzun ve karmaşık cümleler kurmaktan daha doğrudur. Planınızı okurken saatleri sesli söyleyerek telaffuzunuzu da geliştirebilirsiniz.
İspanyolca saat ifadelerinde a sesini Türkçedeki a sesine yakın, las kelimesini yaklaşık olarak las, estudio kelimesini es-tu-dyo ve hago kelimesini a-go şeklinde söyleyebilirsiniz. İspanyolcadaki h harfi genellikle okunmaz; bu nedenle hago kelimesinin başında h sesi yoktur. Telaffuz ipucu, doğru iletişime yardım eder; ancak önce anlam ve temel cümle yapısı öğrenilmelidir.
Örnek
Örnek öğrenci planı: Me levanto a las siete. Primero desayuno. Después voy al instituto. Por la tarde hago la tarea en casa. A las ocho ceno. Finalmente preparo mi mochila. (Saat yedide kalkarım. Önce kahvaltı yaparım. Sonra okula giderim. Öğleden sonra evde ödevimi yaparım. Saat sekizde akşam yemeği yerim. Son olarak çantamı hazırlarım.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Saat söylerken her zaman a la kullanılır. Doğrusu: Birde a la una denir; diğer saatlerde çoğunlukla a las kullanılır: a las tres (saat üçte).
- Yanlış: İspanyolcada günlük rutin anlatırken her cümlede kişi zamiri kullanmak zorunludur. Doğrusu: Fiil biçimi kişiyi çoğu zaman gösterir. Estudio español. (İspanyolca çalışırım.) cümlesinde ayrıca yo demek gerekmez; vurgu istenirse kullanılabilir.
- Yanlış: Türkçedeki öğleden sonra ve akşam ifadeleri İspanyolcada aynı kelimeyle söylenir. Doğrusu: Por la tarde öğleden sonra veya akşamüstü, por la noche ise gece anlamına gelir. Günün bölümünü plana göre seçmek gerekir.
- Yanlış: Estudio kelimesi yalnızca şu anda ders çalışıyorum anlamına gelir. Doğrusu: A1 düzeyindeki günlük rutin cümlelerinde estudio genellikle düzenli olarak veya plan gereği ders çalışırım anlamında kullanılır. Bağlama göre anlamı biraz değişebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin konusu, daha uzun metinlerle ve farklı zamanlarla genişler. Öğrenciler todos los días (her gün), a veces (bazen) ve nunca (asla) gibi sıklık ifadelerini daha ayrıntılı kullanabilir. Ayrıca geçmişteki bir günü anlatmak ve gelecek hafta için plan yapmak öğrenilir. Böylece yalnızca bugünkü program değil, alışkanlıklar, geçmiş deneyimler ve gelecek planları da karşılaştırılabilir.
Özet
Günlük planı anlamak için temel rutin eylemlerini, saatleri ve günün bölümlerini tanımak gerekir. Primero, después ve finalmente gibi kelimeler olayların sırasını gösterir. Kısa bir plan yazıp okumak ve dinlerken anahtar kelimeleri yakalamak, A1 düzeyinde etkili bir iletişim becerisi geliştirir.