Günlük rutinimizi İspanyolcada temel fiiller, zaman ifadeleri ve basit cümlelerle anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Uyanmak ve yataktan kalkmak
Sabah rutinini anlatırken önce uyanmayı ve yataktan kalkmayı söyleriz. İspanyolcada uyanmak için despertarse, yataktan kalkmak için levantarse fiilleri kullanılır. Bu fiiller dönüşlü fiillerdir; yani kişi yaptığı işi kendisi üzerinde gerçekleştirir. A1 düzeyinde en sık kullanılan biçimler me despierto ve me levanto ifadeleridir.
Bu ifadeler geniş zamanda, her gün tekrarlanan alışkanlıkları anlatır. Me despierto a las siete. cümlesi Sabah saat yedide uyanırım demektir. Me levanto a las siete y diez. ise Saat yediyi on geçe yataktan kalkarım anlamına gelir. Telaffuz ipucu olarak despierto yaklaşık des-pyer-to, levanto ise le-van-to diye okunur; j harfi bu kelimelerde bulunmadığı için Türkçedeki hırıltılı h sesini aramayız.
Örnek
Me despierto a las siete y me levanto a las siete y diez. (Saat yedide uyanırım ve yediyi on geçe yataktan kalkarım.) Burada me zamiri fiilden önce gelir ve konuşanın kendisinden söz ettiğini gösterir.
2. Kahvaltı hazırlamak ve yapmak
Kahvaltı günlük yaşamda çok sık kullanılan bir etkinliktir. Kahvaltı yapmak için desayunar, kahvaltı hazırlamak için preparar el desayuno denir. Desayuno a las ocho. cümlesi Saat sekizde kahvaltı yaparım anlamındadır. İspanyolcada özne olan yo çoğu zaman yazılmayabilir; çünkü fiilin biçimi kimin yaptığı hakkında bilgi verir.
Temel olumlu cümle yapısı özne, fiil ve tamamlayıcı bilgilerden oluşabilir. Örneğin Preparo el desayuno en la cocina. cümlesinde kişi kahvaltıyı mutfakta hazırladığını söyler. Como pan y bebo leche. ise Ekmek yerim ve süt içerim demektir. Telaffuzda desayuno yaklaşık de-sa-yu-no, preparo pre-pa-ro, como ko-mo ve bebo be-bo diye okunur.
Örnek
Primero preparo el desayuno. Después desayuno con mi familia. (Önce kahvaltıyı hazırlarım. Sonra ailemle kahvaltı yaparım.) Primero önce, después sonra demektir ve olayların sırasını açıkça gösterir.
3. Diş fırçalamak ve kişisel bakım
Kişisel bakım rutinimizi anlatmak için birkaç dönüşlü fiil kullanırız. Diş fırçalamak cepillarse los dientes, duş almak ducharse, yüzünü yıkamak ise lavarse la cara şeklindedir. Ben öznesiyle bu ifadeler me cepillo los dientes, me ducho ve me lavo la cara olur. Dönüşlü zamir olan me, fiilden önce gelir.
Diş kelimesi tekil olarak diente, çoğul olarak dientes biçimindedir. Bu nedenle günlük ifade genellikle los dientes şeklinde kullanılır. Me cepillo los dientes después del desayuno. cümlesi Kahvaltıdan sonra dişlerimi fırçalarım demektir. Telaffuzda cepillo yaklaşık se-pi-yo, ducho du-ço ve cara ka-ra diye okunur; ch sesi Türkçedeki ç sesine benzer.
Örnek
Me levanto, me lavo la cara y me cepillo los dientes. (Kalkarım, yüzümü yıkarım ve dişlerimi fırçalarım.) Bu örnekte üç etkinlik art arda verilmiştir. Bu ifadelerin her birinde me zamiri fiilden önce geldiği için bunların kişinin kendi üzerinde yaptığı işler olduğunu anlarız.
4. Okuldan sonra eve gitmek
Günün okul bölümünü anlatırken gitmek için ir, eve dönmek veya geri gelmek için volver fiillerini öğreniriz. Ben gidiyorum anlamında voy, ben dönüyorum anlamında vuelvo kullanılır. Voy a la escuela. Okula giderim, Vuelvo a casa. ise Eve dönerim demektir. Casa kelimesi ev anlamına gelir ve ev yönü anlatılırken çoğunlukla a casa kalıbı kullanılır.
Yürüyerek gitmek için ir a pie ifadesi kullanılır. Después de clase, voy a casa a pie. cümlesi Dersten sonra eve yürüyerek giderim anlamındadır. Burada después de clase dersten sonra, a pie ise yürüyerek demektir. Telaffuzda voy yaklaşık boy, vuelvo buel-bo ve escuela es-ku-e-la diye okunur; v ve b sesleri İspanyolcada birbirine yakın duyulabilir.
Örnek
Salgo de la escuela y vuelvo a casa a pie. (Okuldan çıkarım ve eve yürüyerek dönerim.) Salgo çıkıyorum veya çıkarım demektir. Bu cümle, okuldan ayrılma ve eve dönme sırasını gösteren somut bir günlük rutin örneğidir.
5. Akşam yemeği ve ödev
Akşam yemeği yemek için cenar, ders çalışmak veya ödev yapmak için temel olarak estudiar ve hacer los deberes ifadelerini kullanırız. Ceno a las ocho. Saat sekizde akşam yemeği yerim, Hago los deberes después de cenar. ise Akşam yemeğinden sonra ödev yaparım demektir. Hacer düzensiz bir fiildir; ben öznesiyle hago biçimini alır.
Etkinlikleri sıralamak için primero, después ve luego kelimeleri çok kullanışlıdır. Primero ceno. Después hago los deberes. Luego descanso. cümleleri Önce akşam yemeği yerim. Sonra ödev yaparım. Daha sonra dinlenirim anlamına gelir. Telaffuzda ceno se-no, hago a-go ve deberes de-be-res diye okunur; h harfi genellikle okunmaz.
Örnek
Después de cenar, hago los deberes en mi habitación. (Akşam yemeğinden sonra odamda ödev yaparım.) Burada después de bir olaydan sonrayı gösterir. En mi habitación odamda demektir ve etkinliğin yerini belirtir.
6. Günlük rutini sıralamak ve anlatmak
Bir günlük rutini anlatırken etkinlikleri zaman sırasına koymak önemlidir. A1 düzeyinde sık kullanılan zaman ifadeleri por la mañana sabahleyin, por la tarde öğleden sonra, por la noche akşam veya gece ve todos los días her gün biçimindedir. Saat söylemek için a las siete, a las ocho y media gibi kalıplar kullanılır.
Kısa bir rutin metni birkaç basit cümleden oluşabilir. Örneğin öğrenci önce uyanır, sonra kahvaltı yapar, okula gider, eve döner ve ödev yapar. Bu tür bir metinde bütün fiilleri kusursuz biçimde birleştirmekten önce her cümlede özne ve fiil ilişkisini doğru kurmak önemlidir. Kendimizi anlatırken me despierto, desayuno, voy, vuelvo ve hago biçimlerini tekrar ederek akıcılık kazanabiliriz.
Örnek
Todos los días me despierto a las siete. Desayuno y me cepillo los dientes. Después voy a la escuela. Por la tarde vuelvo a casa y hago los deberes. Por la noche ceno y me acuesto. (Her gün saat yedide uyanırım. Kahvaltı yaparım ve dişlerimi fırçalarım. Sonra okula giderim. Öğleden sonra eve döner ve ödev yaparım. Akşam yemeği yerim ve yatağa giderim.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki gibi her dönüşlü fiilde zamir kullanılmaz; levanto tek başına yeterlidir. Doğrusu: Kişinin kendi üzerinde yaptığı günlük işlerde zamir gerekir: Me levanto. (Yataktan kalkarım.) Me ducho. (Duş alırım.)
- Yanlış: Hago los deberes ifadesi kelime kelime düşündüğümüzde ödevleri yaparım değil, başka bir anlam taşır; bu yüzden estudio los deberes demeliyiz. Doğrusu: İspanyolcada ödev yapmak için yaygın kalıp hacer los deberes ifadesidir. Hago los deberes. (Ödev yaparım.) doğrudur.
- Yanlış: Okula giderim demek için her zaman voy en la escuela denir. Doğrusu: Bir yere gitme yönünü belirtirken a kullanılır: Voy a la escuela. (Okula giderim.) En la escuela ise okulda anlamına gelir.
- Yanlış: İspanyolcada bütün fiiller Türkçedeki gibi yalnızca köke bir ek getirilerek düzenli biçimde çekilir. Doğrusu: Bazı fiiller düzenlidir; ancak ir fiilinin ben biçimi voy, hacer fiilinin ben biçimi hago olur. Bu temel düzensiz biçimler ayrı öğrenilmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin konusu, saatleri daha ayrıntılı söyleme ve hafta içi ile hafta sonunu karşılaştırma yönünde genişler. Öğrenciler siempre her zaman, a veces bazen ve nunca hiçbir zaman gibi sıklık ifadelerini kullanmaya başlar. Ayrıca başkalarının rutinini sormak için ¿A qué hora te levantas? (Saat kaçta kalkarsın?) ve ¿Qué haces después? (Sonra ne yaparsın?) soruları çalışılır. Daha ileride geçmişteki bir günü anlatmak için geçmiş zamanın temel biçimleri öğrenilir.
Özet
Günlük rutinleri anlatırken despertarse, levantarse, desayunar, ir, volver, hacer los deberes ve cenar gibi temel fiilleri kullanırız. Dönüşlü fiillerde me zamirini, olayların sırasını anlatırken primero, después ve luego kelimelerini hatırlamalıyız. Kısa ve doğru cümlelerle sabah, okul sonrası ve akşam rutinimizi başkalarına anlatabiliriz.