B1 düzeyinde cihaz, uygulama ve çevrim içi iletişim sözcükleriyle günlük dijital hayatımızı kısa, doğru cümlelerle anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefi ve konunun yeri
Dünyada İngilizce derslerinde teknoloji sözcükleri artık yalnızca laboratuvar bilgisayarıyla sınırlı değildir. Öğrenciler her gün smartphone (smart-foon), tablet (tab-let) ve app (ep) ile karşılaşır. CEFR B1 can-do kısaca şudur: yaygın cihazları ve uygulamaları adlandırabilirim, ne işe yaradıklarını basit cümlelerle söyleyebilirim, çevrim içi alışkanlıklarımı kısa cümlelerle anlatabilirim. Bu derste açıklama Türkçedir; hedef dildeki her sözcük, kalıp ve cümle etiket içindedir.
Eski ders kitapları çoğunlukla computer (kom-pü-tır) ve e-mail (i-meyl) üzerine dururdu; cep telefonu ve uygulamalar son yıllarda ünitelerin doğal parçası oldu. Günlük hayatta Send me a message. (Bana bir mesaj gönder.) veya The Wi-Fi is slow. (Kablosuz ağ yavaş.) demeden bir gün geçirmek zordur. İlk kalıplar B1’i aşmaz: I use my smartphone every day. (Her gün akıllı telefonumu kullanırım.) Telaffuz: ay yuz may smart-foon ev-ri dey. This laptop is useful for homework. (Bu dizüstü bilgisayar ödev için işe yarar.)
Örnek
A: What do you use at school? (A: Okulda ne kullanırsın?) Telaffuz: vot du yu yuz et skul. B: I use a tablet and headphones. (B: Bir tablet ve kulaklık kullanırım.) A: Is your battery low? (A: Pilin zayıf mı?) B: Yes, I need to charge my phone. (B: Evet, telefonumu şarj etmem gerekiyor.)
Cihazlar: adlar, işler ve kısa diyalog
Cihaz İngilizcede device (di-vays) demektir. B1’de sık geçenler şunlardır: smartphone (smart-foon), mobile phone (mo-bayl fon), laptop (lep-top), tablet (tab-let), computer (kom-pü-tır), headphones (hed-fonz), charger (çar-cır), camera (ke-mı-ra), screen (skrin), battery (be-tı-ri). Cihazı açmak turn on (törn on), kapatmak turn off (törn of) ile söylenir; Türkçedeki aç-kapa kalıbını bire bir taşımayız. My battery is low. (Pilim zayıf.) I need to charge my phone. (Telefonumu şarj etmem lazım.)
Eşya tanıtırken kısa sıfatlar yeter: new (nü), old (old), fast (fast), slow (slov), useful (yus-ful). This is my new tablet. (Bu benim yeni tabletim.) Fotoğraf için doğru fiil take a photo (teyk e fo-to) dur, make değildir. I watch videos on my laptop. (Dizüstü bilgisayarımda video izlerim.) Edat on burada doğrudur. These headphones are comfortable. (Bu kulaklık rahat.)
Örnek
A: Which device do you use the most? (A: En çok hangi cihazı kullanırsın?) Telaffuz: viç di-vays du yu yuz dı most. B: My smartphone. I use it to send messages and take photos. (B: Akıllı telefonum. Onu mesaj göndermek ve fotoğraf çekmek için kullanırım.) A: Do you have a charger? (A: Şarj aletin var mı?) B: Yes. My battery is always low! (B: Evet. Pilim hep zayıf!)
Uygulamalar: indirmek, kullanmak, anlatmak
Uygulama İngilizcede application (ap-li-key-şın) veya kısaca app (ep) dir. B1 cümlesi şudur: I download apps on my phone. (Telefonuma uygulama indiririm.) Telaffuz: ay daun-lod eps on may fon. Download (daun-lod) indirmek, upload (ap-lod) yüklemektir; bu iki fiil sık karışır. This app is free. (Bu uygulama ücretsiz.) It is easy to use. (Kullanması kolay.) Harita, mesaj, müzik, video ve oyun uygulamaları bu düzeyin doğal sözcükleridir.
İşe yarayan kalıp use something to do something dir. I use a map app when I travel. (Seyahat ederken harita uygulaması kullanırım.) I use this app to check the weather. (Havayı kontrol etmek için bu uygulamayı kullanırım.) I learn English with a language app. (Bir dil uygulamasıyla İngilizce öğrenirim.) Giriş için I log in with my password. (Şifremle giriş yaparım.) Password (pas-vörd) kimseyle paylaşılmaz: Do not share your password. (Şifreni paylaşma.)
Örnek
A: Which app do you use every day? (A: Her gün hangi uygulamayı kullanırsın?) B: A messaging app and a music app. (B: Bir mesajlaşma uygulaması ve bir müzik uygulaması.) A: Is it free? (A: Ücretsiz mi?) B: Yes. I downloaded it last week. (B: Evet. Geçen hafta indirdim.) Telaffuz: ay daun-lo-dıd it last vik.
Çevrim içi iletişim: mesaj, arama, paylaşım
Çevrim içi online (on-layn), çevrim dışı offline (of-layn) demektir. B1 can-do: kısa mesaj yazabilir, görüntülü konuşmayı betimleyebilir, basit paylaşım cümlesi kurabilirim. I send messages to my friends. (Arkadaşlarıma mesaj gönderirim.) We make a video call at the weekend. (Hafta sonu görüntülü konuşuruz.) Telaffuz: vi meyk e vi-di-yo kol et dı vik-end. Telefon için make a call doğrudur; do a call kullanılmaz. Can I use your Wi-Fi? (Kablosuz ağını kullanabilir miyim?) Wi-Fi (vay-fay).
Somut sosyal sözcükler yeterlidir. I post a photo. (Bir fotoğraf paylaşırım.) I share a link with my group. (Grubumla bir bağlantı paylaşırım.) I comment on my friend’s photo. (Arkadaşımın fotoğrafına yorum yazarım.) like (layk) ve follow (fo-lov) duyulur ama uzun tartışma B2’ye aittir. Sanal sınıfta: Please send me the photo of the homework. (Lütfen ödevin fotoğrafını bana gönder.) I cannot hear you. The connection is bad. (Seni duyamıyorum. Bağlantı kötü.) Connection (kon-nek-şın) B1’de kabul edilir.
Örnek
A: Are you online? (A: Çevrim içi misin?) B: Yes. I am in a video call with my group. (B: Evet. Grubumla görüntülü konuşuyorum.) A: Can you send me the photo? (A: Fotoğrafı bana gönderebilir misin?) B: Sure. I will send it now. (B: Tabii. Şimdi gönderirim.)
Dijital projede iş birliği
Okulda teknoloji yalnızca oyun değildir; birlikte iş yapmak için de kullanılır. B1 öğrencisi We work together online. (Çevrim içi birlikte çalışırız.) diyebilir. I send photos of my notes. (Notlarımın fotoğraflarını gönderirim.) We share ideas in a group chat. (Grup sohbetinde fikir paylaşırız.) Group chat (grup çet) günlük ve anlaşılırdır. Bulut sistemleri ve dosya biçimleri bu düzeyin dışındadır; somut eylemler yeter. Sıra için first, then, after that kullanılır.
Proje şöyle anlatılır. Our project is about school life. (Projemiz okul hayatı hakkında.) I use my tablet to write the text. (Metni yazmak için tabletimi kullanırım.) My friend takes photos with her smartphone. (Arkadaşım akıllı telefonuyla fotoğraf çeker.) Then we send everything to the teacher. (Sonra her şeyi öğretmene göndeririz.) I will upload it later. (Daha sonra yüklerim.) Burada upload doğrudur çünkü içerik bir yere konur; kendi aygıtına almak download dir. Let’s talk on a video call tomorrow. (Yarın görüntülü konuşalım.)
Örnek
A: How do you work on the project? (A: Projede nasıl çalışıyorsunuz?) B: We send messages and share photos. (B: Mesaj gönderir ve fotoğraf paylaşırız.) A: Which device do you use? (A: Hangi cihazı kullanırsın?) B: I use my laptop at home and my phone at school. (B: Evde dizüstü, okulda telefonumu kullanırım.)
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe düşünen öğrenciler fiilleri bire bir çevirir. Cihaz için open the computer yanlıştır; doğrusu turn on the computer veya switch on dir. Fotoğraf make a photo değil take a photo ile çekilir. İnternete girmek enter the internet olmaz; go online veya connect to the internet denir. Sosyal ağda I am in Instagram yerine I am on Instagram (ins-tı-gram) doğrudur. Günlük dilde telephone resmî kalabilir; phone veya mobile yeter.
İndirmek ve yüklemek karışır: kendi telefonuna almak download, bir yere koymak upload dir. Mesaj için send a message on WhatsApp daha doğaldır. Görüş bildirirken I agree (ay ıgri) denir, I am agree denmez. Edatları birlikte ezberleyin: on my phone, on the screen, on social media, on the internet. in the internet yaygın bir hatadır. Kısa kural: cihazı turn on / turn off, fotoğrafı take, içeriği send veya share, ağa go online.
Örnek
Yanlış: Open your phone and make a photo, then enter the internet and share in Instagram. Doğru: Turn on your phone and take a photo, then go online and share it on Instagram. (Telefonunu aç ve bir fotoğraf çek, sonra çevrim içi ol ve onu Instagram’da paylaş.) Telaffuz: törn on yor fon / teyk e fo-to / go on-layn / şer it on ins-tı-gram.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: App ile application tamamen farklı şeylerdir. Doğrusu: Günlük dilde app (ep), application sözcüğünün kısa ve doğal halidir; B1’de ikisi de aynı tür programı karşılar.
- Yanlış: Telefondan bir videoyu YouTube’a koymak da download dir. Doğrusu: Kendi aygıtına almak download, bir siteye veya uygulamaya koymak upload dir. Yönü ters çevirmeyin.
- Yanlış: Cihazı Türkçedeki gibi open / close ile açıp kapatırım. Doğrusu: Elektronik cihaz için doğal fiiller turn on ve turn off (veya switch on / off) dir. Kapı ve pencere open / close alır.
- Yanlış: I am in Facebook ve in the internet doğrudur. Doğrusu: Sosyal ağ ve internette edat genellikle on dur: on Facebook, on the internet, on my phone.
Bir adım ileri
Bir sonraki basamakta (B2) aynı konu görüş ve gerekçeye açılır: bir uygulamanın avantajı ve dezavantajı, ekran süresi, dijital iz. Cümleler uzar; which / that ile tanımlayan yan cümle, although ve because ile karşıtlık-neden belirir. Metinler kısa haber veya forum yazısı olur; öğrenci yalnızca adlandırmaz, seçimini gerekçelendirir. Güvenlik hâlâ genel kalır; teknik saldırı veya araç anlatılmaz. B1’deki somut fiiller (gönder, indir, şarj et, görüntülü konuş) B2’de fikir iskeleti olur.
Özet
B1’de cihaz, uygulama ve çevrim içi iletişim sözcükleriyle ne kullandığımızı ve ne yaptığımızı kısa cümlelerle anlatırız. Doğru fiil ve edat seçmek (turn on, take a photo, go online, on my phone) anlaşılır olmanın anahtarıdır. Can-do hedefi adlandırma, basit betimleme ve kısa diyalogdur; uzun tartışma bir sonraki düzeye kalır.