Kişisel bir anıyı anlaşılır biçimde yazmak ve anlatmak için olayları zaman sırasına koyar, geçmiş zamanları amaca göre seçer ve duygu ile ayrıntıları etkili biçimde aktarırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Anıyı seçme ve ayrıntıları hatırlama
Kişisel anı yazmaya başlamadan önce tek ve belirli bir olay seçmek gerekir. Örneğin bütün bir yaz tatilini anlatmak yerine ilk kez tek başına trene bindiğin günü seçebilirsin. Olayın nerede, ne zaman ve kimlerle yaşandığını düşünmek, yazının dağılmasını önler.
Anıyı hatırlarken beş duyudan ve duygulardan yararlanabilirsin: ne gördün, ne duydun, nasıl hissettin? Fransızcada geçmişte tamamlanmış olayları anlatırken le passé composé sık kullanılır. Olayın arka planını, alışkanlıkları ve devam eden durumları anlatırken ise l’imparfait kullanılır.
Örnek
Samedi dernier, je suis allé au marché avec ma sœur. Il faisait froid et les rues étaient presque vides. Türkçesi: Geçen cumartesi kız kardeşimle pazara gittim. Hava soğuktu ve sokaklar neredeyse boştu. Burada pazara gitme tamamlanmış bir olaydır; havanın ve sokakların durumu ise olayın arka planını verir.
Geçmiş zamanları doğru kullanma
Fransızca bir anıda le passé composé, geçmişte tamamlanmış veya tek seferde gerçekleşmiş olayları anlatmak için kullanılır. Yardımcı fiil olarak çoğu zaman avoir, bazı hareket fiilleri ve dönüşlü fiillerle être kullanılır. Örneğin J’ai trouvé une vieille photo. cümlesinde fotoğrafı bulma eylemi tamamlanmıştır.
İmparfait, olayın sürdüğü sıradaki zamanı veya o sıradaki genel durumu gösterir. Quand j’étais petit, je visitais souvent mes grands-parents. cümlesinde çocukluk dönemi ve tekrarlanan ziyaretler anlatılır. İki zaman birlikte de kullanılabilir: çoğu anlatıda uzun süren veya arka plandaki durum imparfait, onu kesen kısa olay ise passé composé ile verilir.
Örnek
Je lisais un livre quand mon téléphone a sonné. Türkçesi: Telefonum çaldığında kitap okuyordum. Je lisais devam eden arka plan eylemidir; a sonné ise o anda gerçekleşen kısa ve tamamlanmış olaydır.
Olayları sıraya koyma ve bağlama
İyi bir anı, olayların gelişigüzel sıralandığı bir liste değildir. Önce başlangıç durumunu, sonra önemli olayı, ardından sonucu ve kişisel değerlendirmeyi vermek gerekir. Zaman çizelgesi hazırlamak, özellikle birden fazla olay içeren anılarda hangi olayın önce geldiğini görmeyi kolaylaştırır.
Bağlaçlar ve zaman ifadeleri metnin akışını açıklar. d’abord önceyi, ensuite sonrayı, pendant ce temps aynı anda süren başka bir durumu, tout à coup ani değişimi, finalement ise sonucu gösterebilir. Bu ifadeleri sürekli tekrarlamak yerine farklı bağlayıcıları dengeli kullanmak daha doğal bir anlatım sağlar.
Örnek
D’abord, nous avons pris le bus. Ensuite, nous avons marché jusqu’au lac. Tout à coup, il a commencé à pleuvoir. Finalement, nous sommes rentrés chez nous. Türkçesi: Önce otobüse bindik. Sonra göle kadar yürüdük. Birden yağmur yağmaya başladı. Sonunda evimize döndük.
Anıyı sınıfta sözlü anlatma
Sözlü anlatımda yazıdaki bütün cümleleri ezberlemek yerine kısa notlar hazırlamak daha etkilidir. Notlarda yer, zaman, kişiler, üç önemli olay ve duygular bulunabilir. Konuşmaya Je voudrais vous raconter un souvenir important. diyerek başlayabilir, sonunda Ce jour-là, j’ai compris que... kalıbıyla anının sende bıraktığı etkiyi açıklayabilirsin.
Dinleyicinin takip edebilmesi için yavaş ve anlaşılır konuşmak, önemli kelimeleri vurgulamak gerekir. Göz teması kurmak ve olaylar arasında kısa duraklamalar yapmak anlatımı güçlendirir. Bir kelimeyi unutursan konuşmayı tamamen bırakmak yerine daha basit bir ifadeyle devam edebilirsin.
Örnek
Je voudrais vous raconter mon premier voyage sans mes parents. Au début, j’étais très nerveux, mais j’ai rencontré une fille sympathique dans le train. À la fin, j’étais fier de moi. Türkçesi: Size ailem olmadan yaptığım ilk yolculuğu anlatmak istiyorum. Başta çok gergindim ama trende hoş bir kızla tanıştım. Sonunda kendimle gurur duydum.
Dinleme, soru sorma ve ayrıntı ekleme
Bir arkadaşının anısını dinlerken her kelimeyi yazmaya çalışmak yerine anahtar bilgileri not almak gerekir. Kişileri, yeri, zamanı, olayların sırasını ve anlatıcının duygusunu belirlemek yeterlidir. Anlamadığın bir ayrıntı olursa kibarca tekrar isteyebilirsin.
Dinleyici olarak Quand est-ce que c’est arrivé ? ifadesini ne zaman olduğunu, Avec qui étais-tu ? ifadesini kiminle olduğunu ve Comment t’es-tu senti(e) ? ifadesini nasıl hissettiğini sormak için kullanabilirsin. Anlatıcının sözünü kesmeden soruyu uygun bir duraklamada yöneltmek iletişimi daha doğal yapar. Böylece yalnızca Fransızca konuşma değil, Fransızca etkileşim becerisi de gelişir.
Örnek
— Où es-tu allé pendant les vacances ? — Je suis allé à Lyon avec mon cousin. — Qu’est-ce que vous avez fait ? — Nous avons visité un musée et mangé dans un petit restaurant. Türkçesi: — Tatilde nereye gittin? — Kuzenimle Lyon’a gittim. — Ne yaptınız? — Bir müzeyi ziyaret ettik ve küçük bir restoranda yemek yedik.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmişte olan her olayda yalnızca passé composé kullanılır. Doğrusu: Passé composé tamamlanmış ve belirli olaylar için yaygındır; imparfait ise arka plan, alışkanlık ve süren durumlar için kullanılır. Aynı cümlede iki zaman birlikte de bulunabilir.
- Yanlış: Imparfait, geçmişteki bütün olayları anlatan genel geçmiş zamandır. Doğrusu: Imparfait her geçmiş olay için kullanılmaz. Tek seferlik ve tamamlanmış bir eylem çoğunlukla passé composé ile anlatılır; imparfait eylemin sürmesini, tekrarını veya arka planını gösterir.
- Yanlış: Türkçedeki “-di” eki Fransızcada her zaman aynı geçmiş zamana çevrilir. Doğrusu: Türkçedeki tek bir ek, Fransızcada bağlama göre farklı karşılıklar alabilir. Olayın tamamlanmış mı, sürmekte mi ya da tekrarlanan bir durum mu olduğuna bakmak gerekir.
- Yanlış: Bütün anıyı uzun ve karmaşık cümlelerle anlatmak daha başarılıdır. Doğrusu: B1 düzeyinde açık, orta uzunlukta ve birbirine bağlanmış cümleler daha etkilidir. Kısa cümleleri zaman ifadeleriyle birleştirmek, anlaşılmayı kolaylaştırır.
- Yanlış: Sözlü sunumda metni kelimesi kelimesine okumak gerekir. Doğrusu: Kısa notlar kullanmak ve ana fikri kendi cümlelerinle anlatmak daha doğal bir konuşma sağlar. Metne yalnızca önemli kelimeleri hatırlamak için bakabilirsin.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta kişisel anı, yalnızca geçmiş zamanları kullanma çalışması olmaktan çıkar ve daha uzun anlatıların parçası hâline gelir. Farklı bakış açılarını karşılaştırabilir, bir olayın nedenlerini ve sonuçlarını daha ayrıntılı açıklayabilirsin. Ayrıca dolaylı anlatım, daha gelişmiş bağlaçlar ve duygu bildiren ifadeler üzerinde çalışırsın. Sonraki adımda bir anıyı yazılı metin, ses kaydı veya kısa sunum olarak farklı biçimlerde sunman beklenebilir.
Özet
Kişisel anı anlatırken belirli bir olay seçmeli, ayrıntıları düzenlemeli ve olayları zaman sırasına koymalıyız. Passé composé tamamlanmış olaylarda, imparfait ise arka plan ve süren durumlarda kullanılır. Açık bağlaçlar, uygun sorular ve kişisel duygular anlatının anlaşılır ve etkili olmasını sağlar.