Geçmiş deneyimleri paylaşırken Tu te souviens quand… ? kalıbı konuşmayı başlatır; geçmiş zamanlar, ayrıntılar ve duygu ifadeleri anıyı anlaşılır ve canlı hâle getirir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Anıyı hatırlatmak: Tu te souviens quand… ?
Birine geçmişte yaşanan ortak bir olayı hatırlatmak için Tu te souviens quand… ? kalıbını kullanırız. Bu kalıp Türkçede “... yaptığımızı hatırlıyor musun?” veya bağlama göre “Hatırlıyor musun, bir keresinde…” anlamına gelir. Yakın arkadaşlarla ve yaşıtlarla konuşurken tu kullanılır; daha resmî bir durumda Vous vous souvenez quand… ? denebilir.
Bu kalıptan sonra bir olay, bir yer veya bir zaman ifadesi gelir. Örneğin Tu te souviens quand nous sommes allés à Paris ? cümlesinde konuşmacı, karşısındaki kişinin Paris gezisini hatırlayıp hatırlamadığını sorar. Telaffuz ipucu şöyledir: Tu te souviens quand yaklaşık olarak “tü tö süvyen kan” diye okunur; ancak Fransızcadaki burun sesleri Türkçedeki seslerle tam olarak aynı değildir. Souviens sözcüğünün sonundaki s okunmaz ve sondaki ses burundan söylenir.
Örnek
A: Tu te souviens quand nous avons gagné le concours ? B: Oui, bien sûr ! Nous étions très heureux. Türkçesi: A: Yarışmayı kazandığımızı hatırlıyor musun? B: Evet, tabii ki! Çok mutluyduk.
Geçmişteki olayı anlatmak: passé composé ve imparfait
Anı anlatırken passé composé, tamamlanmış ve olayın akışını ilerleten eylemler için kullanılır. Örneğin Nous sommes arrivés à huit heures. “Saat sekizde vardık.” demektir. Imparfait ise geçmişteki ortamı, alışkanlığı, devam eden durumu veya duyguyu anlatır: Il faisait froid et nous étions fatigués. cümlesi “Hava soğuktu ve yorgunduk.” anlamına gelir.
İki zaman çoğu zaman aynı anıda birlikte kullanılır. Önce ortamı imparfait ile tanıtabilir, sonra gerçekleşen olayı passé composé ile anlatabiliriz. Böylece dinleyen kişi hem sahneyi gözünde canlandırır hem de olayların sırasını anlar. B1 düzeyinde amaç, bütün fiilleri ezberlemekten çok hangi eylemin arka plan, hangisinin tamamlanmış olay olduğunu ayırt etmektir.
Örnek
Il pleuvait quand nous sommes sortis de l’école. Çözüm: pleuvait arka plandaki hava durumudur, bu yüzden imparfait kullanılmıştır. sommes sortis tamamlanmış olaydır, bu yüzden passé composé kullanılmıştır. Türkçesi: “Okuldan çıktığımızda yağmur yağıyordu.”
Ayrıntı ve duygu eklemek
Bir anıyı yalnızca “Gittik” veya “Gördük” diyerek anlatmak çoğu zaman yeterli değildir. Yer, zaman, kişiler, hava durumu ve duygular hakkında kısa ayrıntılar eklemek anlatımı güçlendirir. Kullanılabilecek ifadeler arasında à cette époque “o dönemde”, ce jour-là “o gün”, tout à coup “birdenbire” ve à la fin “sonunda” bulunur.
Duyguları anlatmak için J’étais très heureux, Nous avions peur veya Je me sentais nerveux gibi cümleler kullanılabilir. Bir fotoğraf gösterirken Sur cette photo, nous étions devant le musée. denebilir. Telaffuz ipucu: Sur cette photo yaklaşık olarak “sür set foto” şeklinde okunur; photo sözcüğünde ph sesi “f” olarak söylenir.
Örnek
Sur cette photo, nous étions au bord de la mer. Il faisait très beau, mais j’avais un peu peur parce que je ne savais pas nager. Türkçesi: “Bu fotoğrafta deniz kenarındaydık. Hava çok güzeldi ama yüzme bilmediğim için biraz korkuyordum.”
Karşılıklı anı paylaşmak
Grup konuşmalarında anıyı anlatan kişi kadar dinleyen kişinin tepkileri de önemlidir. Dinleyen kişi Oui, je m’en souviens “Evet, hatırlıyorum”, Je ne m’en souviens pas très bien “Çok iyi hatırlamıyorum” veya Ah oui, c’est vrai ! “Aa evet, doğru!” diyebilir. Anlatımı sürdürmek için Et après ? “Sonra ne oldu?” ve Qu’est-ce qui s’est passé ? “Ne oldu?” soruları sorulur.
Kısa cevaplardan sonra bir ayrıntı eklemek konuşmayı daha doğal hâle getirir. Örneğin bir öğrenci Je me souviens de notre voyage scolaire. derse diğeri Oui, et nous avons dormi dans une petite auberge. diyebilir. Konuşma sırasında söz kesmemek, anlamadığında Tu peux répéter, s’il te plaît ? demek ve arkadaşın sözünü tamamlamasına izin vermek iyi iletişim davranışlarıdır.
Örnek
A: Tu te souviens quand nous avons joué cette pièce ? B: Oui, je m’en souviens ! J’étais très nerveux avant le spectacle. A: Et après ? B: Après, le public a beaucoup applaudi. Türkçesi: A: Bu oyunu sahnelediğimizi hatırlıyor musun? B: Evet, hatırlıyorum! Gösteriden önce çok gergindim. A: Sonra ne oldu? B: Sonra seyirciler çok alkışladı.
Anıyı yazılı olarak düzenlemek
Bir anıyı yazarken olayları zaman sırasına koymak anlaşılmayı kolaylaştırır. Metin Un jour “Bir gün”, d’abord “önce”, ensuite “sonra”, pendant ce temps “bu sırada” ve finalement “sonunda” gibi bağlayıcılarla düzenlenebilir. Önce yer ve zaman tanıtılır, ardından ana olay anlatılır; son bölümde duygu veya kişisel değerlendirme verilebilir.
Yazmadan önce şu sorulara cevap vermek yararlıdır: Quand ? Où ? Avec qui ? Qu’est-ce qui s’est passé ? Comment je me suis senti(e) ? Yani “Ne zaman? Nerede? Kiminle? Ne oldu? Nasıl hissettim?” Yazıda fiil zamanlarının tutarlı olmasına dikkat edilmelidir. Bitmiş olaylarda passé composé, ortam ve süren durumlarda çoğunlukla imparfait kullanılır.
Örnek
Un jour, nous étions dans la cour de l’école. Il faisait chaud et nous parlions avec nos amis. Tout à coup, un ballon est tombé près de nous. Nous avons ri et nous avons commencé à jouer. Türkçesi: “Bir gün okulun bahçesindeydik. Hava sıcaktı ve arkadaşlarımızla konuşuyorduk. Birdenbire yanımıza bir top düştü. Güldük ve oynamaya başladık.”
Anıyı canlandırmak ve sunmak
Bir anıyı sınıf önünde canlandırmak, geçmiş zamanları yalnızca yazıda değil, konuşmada da kullanmayı sağlar. Öğrenciler anlatıcı, arkadaş, öğretmen veya başka bir kişi rolünü paylaşabilir. Anlatıcı ortamı Il faisait beau et nous étions dans le parc. diyerek tanıtır; karakterler daha sonra Tout à coup, j’ai entendu un bruit ! gibi tamamlanmış bir olayı söyler.
Sunumdan önce kısa bir plan hazırlamak yararlıdır: başlangıçta yer ve zaman, ortada önemli olay, sonda sonuç ve duygu. Jestler, ses tonu ve fotoğraf gibi görsel destekler dinleyenin anlamasına yardım eder; ancak görsel, doğru dil kullanımının yerini tutmaz. Sunum sonunda dinleyicilere Vous vous souvenez d’une expérience similaire ? diye sorarak etkileşim kurulabilir.
Örnek
Narrateur : C’était un samedi matin. Nous étions au marché. Soudain, mon petit frère a disparu. Moi : J’avais très peur. Mon frère : Je cherchais notre chien ! Narrateur : Finalement, nous avons retrouvé le chien près de la boulangerie. Türkçesi: “Anlatıcı: Cumartesi sabahıydı. Pazardaydık. Birdenbire küçük kardeşim kayboldu. Ben: Çok korkmuştum. Kardeşim: Köpeğimizi arıyordum! Anlatıcı: Sonunda köpeği fırının yanında bulduk.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her geçmiş cümlede yalnızca passé composé kullanılır. Doğrusu: Doğrusu, tamamlanmış olaylar için passé composé; ortam, alışkanlık ve devam eden durumlar için çoğunlukla imparfait kullanılır. İki zaman aynı anıda birlikte bulunabilir.
- Yanlış: Tu te souviens quand… ? kalıbından sonra yalnızca tek bir fiil zamanı gelebilir. Doğrusu: Bu kalıptan sonra anlatılan olaya göre farklı zamanlar gelebilir: Tu te souviens quand nous étions au collège ? ve Tu te souviens quand nous avons gagné ? cümlelerinin ikisi de doğrudur.
- Yanlış: Türkçedeki “hatırlamak” fiili her zaman doğrudan se souvenir şeklinde kullanılır. Doğrusu: Se souvenir dönüşlü bir fiildir ve de ile kullanılır: Je me souviens de ce jour. “O günü hatırlıyorum.” Je souviens ce jour biçimi doğru değildir.
- Yanlış: Fotoğraftaki herkes için il kullanılır veya kişi cinsiyeti önemli değildir. Doğrusu: Kişinin cinsiyetine ve sayısına uygun zamir seçilir: Il était content, Elle était contente, Ils étaient contents, Elles étaient contentes. Sıfat uyumuna da dikkat edilmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta anılar daha uzun anlatılabilir ve farklı bakış açıları karşılaştırılabilir. Öğrenciler quand, pendant que ve lorsque gibi bağlaçlarla daha karmaşık cümleler kurabilir. Ayrıca bir olayın anlatıcı üzerindeki etkisini Depuis ce jour-là, je fais plus attention. gibi cümlelerle açıklayabilirler. Sonraki adım, kısa bir anı metnini sunuma dönüştürmek ve dinleyicilerin sorularına doğrudan cevap vermektir.
Özet
Ortak bir geçmiş olayı hatırlatmak için Tu te souviens quand… ? kalıbı kullanılır. Anı anlatırken passé composé tamamlanmış olayları, imparfait ise ortamı, alışkanlıkları ve devam eden durumları anlatır. İyi bir anı; zaman sırası, ayrıntılar, duygular, uygun bağlaçlar ve dinleyiciyle etkileşim içerir.