Boş zamanda ve günlük seçimlerde neyi sevdiğini j'aime, neyi sevmediğini je n'aime pas ile söylemek, A1 Fransızcasında kendini tanıtmanın ve sohbeti sürdürmenin temel can-do becerisidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefi: sevdiğimi ve sevmediğimi basitçe söylemek
CEFR A1 öğrencisi şunu yapabilir: çok basit sözcük ve kalıplarla neleri sevdiğini, neleri sevmediğini söylemek. Bu hedef selamlaşma ve isim-yaş söyleme becerisinden hemen sonra gelir çünkü sohbeti büyüten ikinci adım tercihtir. İki çekirdek kalıp yeter: J'aime (jem) ve je n'aime pas (jö nem pa). Fiil aimer (eme) A1'de günlük hoşlanma için kullanılır; romantik aşk anlamını bu düzeyde zorlamayız. Tahtaya spor, müzik, ödev, sinema gibi sözcükler yazılıp yanlarına artı eksi konması, birçok ülkede ilk tercih dersinin klasik sahnesidir.
Tarihçe olarak aimer Latince amare kökünden gelir; bugünkü Fransızcada hem insan, hem nesne, hem etkinlik aynı fiille bağlanır. Türkçede sevmek ile hoşlanmak ayrılır; Fransızcada A1 kapısından ikisi de aimer ile geçer. Olumsuzluk ne ... pas ile kurulur ve ünlüyle başlayan aime yüzünden ne kısılır: n'aime. Telaffuz ipucu: j'aime neredeyse tek hece gibi jem okunur; pas sonundaki s söylenmez, pa kalır. Sınıfta tahtayı okumak, kendi listenizi yazmak ve arkadaşınıza sormak bu can-do'yu hayata bağlar.
Örnek
Tahta metni: J'aime le sport. (Sporu severim.) J'aime la musique. (Müziği severim.) Je n'aime pas les devoirs. (Ödevleri sevmem.) Je n'aime pas le bruit. (Gürültüyü sevmem.) Öğrenci artı koyduğu satırı yüksek sesle J'aime ... diye okur, eksi koyduğunu Je n'aime pas ... diye okur.
Olumlu kalıp: J'aime ile isim ve fiil
Olumlu tercih iki yolla kurulur ve ikisi de A1'dir. İsimle: J'aime artı belirli artikel artı isim. Fiille: J'aime artı mastar. Evde gitar çalan biri hem nesneyi hem eylemi sevebilir: J'aime la guitare. (Gitarı severim.) J'aime jouer de la guitare. (Gitar çalmayı severim.) Müzik sözcüğü dişil olduğu için la musique denir: J'aime la musique. (Müziği severim.) Artikel seçimi cinsiyete ve tekil-çoğula bağlıdır: le eril tekil, la dişil tekil, ünlüden önce l', çoğulda her zaman les.
Belirli artikel A1'de vazgeçilmezdir. Türkçe Gitar severim dersen Fransız kulağı cümleyi eksik duyar; doğrusu J'aime la guitare biçimidir. Çoğul örnek: J'aime les chansons. (Şarkıları severim.) Mastar örnekleri günlük hayattan seçilir: J'aime chanter. (Şarkı söylemeyi severim.) J'aime danser. (Dans etmeyi severim.) J'aime écouter la radio. (Radyo dinlemeyi severim.) Telaffuz: jouer (jue), chanter (şante), danser (danse), écouter (ekute). Güçlü beğeni için A1 sınıflarında bazen J'adore (jador) da gösterilir; anlamı çok severim'dir ama asıl iskelet yine j'aime kalır.
Örnek
Kısa diyalog. Tu aimes la musique ? (Müziği sever misin?) Oui, j'aime la guitare. J'aime jouer le soir. (Evet, gitarı severim. Akşam çalmayı severim.) Somut olay: evde tek başına çalışan öğrenci komşuya J'aime la musique, mais pas trop fort. (Müziği severim ama çok yüksek sesle değil) diyerek hem tercihini hem sınırını A1 sözcükleriyle koyar.
Olumsuz kalıp: je n'aime pas ve nazik red
Sevmemek, A1'de tek parça bir kalıptır: je n'aime pas artı artikel artı isim, ya da artı mastar. Mutfakta tabak seçmek bunun en somut yeridir. J'aime le chocolat. (Çikolatayı severim.) Je n'aime pas le café. (Kahveyi sevmem.) J'aime la pizza. (Pizzayı severim.) Je n'aime pas les épinards. (Ispanak sevmem.) Artikel yine durur; olumsuzluk artikelı silmez. Telaffuz zinciri: je n'aime pas günlük konuşmada jö nem pa veya daha kayarak jnem pa gibi duyulur; pas vurguludur.
Nazik red, tercih dersinin günlük hayat yüzüdür. Birisi Tu aimes le poisson ? (Balığı sever misin?) diye sorunca hayır için uzun özür gerekmez: Non, je n'aime pas le poisson. (Hayır, balığı sevmem.) İstersen yumuşatıcı eklenir ama A1'de zorunlu değildir: Non, je n'aime pas ça. (Hayır, onu sevmem.) ça (sa) işaret sözcüğü, masadaki yemeği parmakla göstermeyi kolaylaştırır. Fiille olumsuz: Je n'aime pas cuisiner. (Yemek yapmayı sevmem.) Je n'aime pas attendre. (Beklemeyi sevmem.) Türkçeden gelen acele, çoğu zaman je ne aime pas yazmak olur; doğrusu kesme işaretli je n'aime pas biçimidir çünkü aime ünlüyle başlar.
Örnek
Mutfak diyaloğu. Tu aimes le fromage ? (Peyniri sever misin?) Oui, j'aime le fromage. (Evet, peyniri severim.) Et les olives ? (Ya zeytin?) Non, je n'aime pas les olives. (Hayır, zeytini sevmem.) Somut olay: evde akşam yemeği seçilirken öğrenci buzdolabına bakıp J'aime les fruits. Je n'aime pas la viande ce soir. (Meyveyi severim. Bu akşam eti sevmem) der; cümle hem tercih hem o anki seçimdir.
Hobiler ve boş zaman: parkta, evde, sahada
Boş zaman sözlüğü A1'de kısa tutulur: le sport (lö spor), le football (lö futbol), le cinéma (lö sinema), le dessin (lö desen), les chiens (le şiyen), lire (lir), marcher (marşe), jouer (jue). Parkta oturup köpek çizen biri iki kapıdan girebilir: J'aime le dessin. (Çizimi severim.) J'aime dessiner. (Çizmeyi severim.) J'aime les chiens. (Köpekleri severim.) Üç cümle de doğrudur; birincisi uğraşı, ikincisi eylemi, üçüncüsü nesneyi sever. Dünya öğretiminde bu sahne sıkça resim kartlarıyla yapılır: öğrenci kartı gösterir, sınıf kalıbı tamamlar.
Soru sormak da A1 can-do'suna dahildir. Kalıp: Tu aimes ... ? (Sen ... sever misin?) Cevap kısa olabilir: Oui, j'aime ça. (Evet, onu severim.) Non, je n'aime pas ça. (Hayır, onu sevmem.) Park diyaloğu doğal akar. Tu aimes les chiens ? (Köpekleri sever misin?) Oui, j'aime beaucoup les chiens. J'aime dessiner au parc. (Evet, köpekleri çok severim. Parkta çizmeyi severim.) beaucoup (boku) çok anlamındadır ve A1'de j'aime ile sık geçer. Spor için: J'aime le football. ama J'aime jouer au football. (Futbol oynamayı severim) daha eyleme yakındır; jouer à bazı oyunlarla gelir, A1'de kalıp olarak ezberlenir, kural ormanı açılmaz.
Örnek
Park metni. Au parc, j'aime dessiner. J'aime les chiens. Je n'aime pas la pluie. (Parkta çizmeyi severim. Köpekleri severim. Yağmuru sevmem.) Arkadaş sorar: Tu aimes marcher ? (Yürümeyi sever misin?) Oui, j'aime marcher. Je n'aime pas rester à la maison. (Evet, yürümeyi severim. Evde kalmayı sevmem.)
Okul koridorunda dil, ders ve seçim
Okul, tercih kalıbının en sık duyulduğu yerlerden biridir. Ders adları belirli artikel alır: le français (lö franse), l'anglais (langlè), l'allemand (lAlman), les maths (le mat), l'histoire (listuar), la musique. Koridorda bir öğrenci arkadaşının dil seçimini merak eder: Tu aimes le français ? (Fransızcayı sever misin?) Cevaplar A1'de düzdür: Oui, j'aime le français. (Evet, Fransızcayı severim.) J'aime l'anglais aussi. (İngilizceyi de severim.) Je n'aime pas les maths. (Matematik sevmem.) aussi (osi) de anlamına gelir ve ikinci bir beğeniyi ekler.
Dil öğrenme gerekçesi de aynı kalıpla bağlanır. J'aime parler français. (Fransızca konuşmayı severim.) J'aime les chansons en français. (Fransızca şarkıları severim.) Konuşmak fiili parler (parle) mastar olarak kalır. Sık görülen okul sahnesi şudur: iki öğrenci panoya bakar, biri J'aime le français, je n'aime pas l'allemand. der; diğeri Moi, j'aime l'anglais. (Ben İngilizceyi severim) diye ayırır. Moi (mua) ben vurgusunu taşır ve tercih karşılaştırırken A1'de yeterlidir. Telaffuz: français sonundaki s okunmaz, franse; anglais ang-le gibi bitmez, langlè yakın durur.
Örnek
Koridor diyaloğu. Quelle langue tu aimes ? (Hangi dili seversin?) J'aime le français. J'aime parler en classe. (Fransızcayı severim. Sınıfta konuşmayı severim.) Tu aimes les maths ? (Matematik sever misin?) Non, je n'aime pas les maths. J'aime l'histoire. (Hayır, matematik sevmem. Tarihi severim.)
Türkçe kaynaklı hatalar, dünya sınıfı ve kısa diyaloglar
Türkçe düşünen öğrenci üç tuzağa sık düşer. Birincisi artikeli unutmak: J'aime football yanlış, J'aime le football doğru. İkincisi olumsuzluğu çözmemek: je ne aime pas yazmak; ünlü önünde n' zorunludur. Üçüncüsü fiili Türkçe gibi çekmek: severim diye ikinci bir çekimli fiil aramak. Fransızcada A1 kapısı sadedir: ya isim ya mastar. J'aime nager. (Yüzmeyi severim.) yeter. aimer fiilini her cümlede ben-sen-o diye yeniden çekmeye A1'de gerek yoktur; önce je ve tu yeter: j'aime, tu aimes (tü em). tu aimes içindeki s yazılır, çoğu zaman duyulmaz.
Dünyada bu konu nasıl öğretilir? Birçok kitap önce yüz ifadeli emojiler, sonra mini anket kullanır: sınıf Qui aime le chocolat ? (Kim çikolatayı sever?) diye el kaldırır. Tarihçe notu kısa tutulur: aimer eski bir sevgi fiilidir ama okulda önce pizza ve futbol için öğretilir, şiir için değil. Günlük yerler bellidir: yemekhane, servis otobüsü, kulüp panosu, aile sohbeti. Bir sonraki adım acele edilmez; önce bu iki kalıp ağızda yerleşir. Karışan bir nokta daha: Türkçe hoşlanmam bazen nefret gibi sert çıkar. Fransızca je n'aime pas nötr bir sevmem'dir; daha sert je déteste (jö detest) ayrı bir sözcüktür ve A1'de tanıtılsa bile her hayır yerine kullanılmaz.
Örnek
Tam diyalog. Salut ! Tu aimes le cinéma ? (Selam! Sinemayı sever misin?) Oui, j'aime le cinéma. J'aime les films. (Evet, sinemayı severim. Filmleri severim.) Tu aimes danser ? (Dans etmeyi sever misin?) Non, je n'aime pas danser. J'aime lire. (Hayır, dans etmeyi sevmem. Okumayı severim.) Et le français ? (Ya Fransızca?) J'aime le français ! (Fransızcayı severim!)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: J'aime football veya J'aime pizza demek, Türkçedeki nesne düşürmeyi kopyalamak. Doğrusu: Fransızcada aimer isimle kullanılınca belirli artikel şarttır: J'aime le football. J'aime la pizza. Artikel cinsiyete göre le, la, l' veya çoğul les olur.
- Yanlış: Je ne aime pas yazmak veya je n'aime deyip pas unutmak. Doğrusu: Olumsuzluk iki parçalıdır ve aime ünlüyle başladığı için ne n' olur: je n'aime pas. Hem kesme işareti hem pas durur.
- Yanlış: aimer fiilini her seferinde aşk fiili sanmak veya Türkçe severim diye ikinci fiili çekmek. Doğrusu: A1'de j'aime günlük hoşlanmadır. Eylem için mastar yeter: J'aime danser. İkinci fiili şimdiki zamanda çekmeye gerek yoktur.
- Yanlış: Her hayır için je déteste kullanmak veya je n'aime pas deyince kaba olacağını düşünmek. Doğrusu: Je n'aime pas nötr ve naziktir. Je déteste nefret ederim gibi serttir; pizza sevmemek için genellikle gerekmez.
- Yanlış: Soru kalıbını Tu j'aime ? diye karıştırmak veya pas sözcüğünü soruya yanlış yerleştirmek. Doğrusu: Soru olumludur: Tu aimes le sport ? Cevap hayırsa olumsuzluk cevapta gelir: Non, je n'aime pas le sport.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2'de tercih çeşitlenir: j'aime bien (oldukça severim), je préfère (tercih ederim), je n'aime pas trop (pek sevmem) gibi derece sözcükleri eklenir. Karşılaştırma gelir: Je préfère le thé au café. (Çayı kahveye tercih ederim.) Neden sormak ve vermek de beklenir: Pourquoi ? Parce que ... Zaman ve sıklık bağlanır: le week-end j'aime ... Geçmişte sevmek henüz asıl hedef değildir; önce şimdiki zamandaki ince ayar yerleşir. Böylece A1'deki iki kalıp, A2'de seçim, gerekçe ve karşılaştırma iskeletine dönüşür.
Özet
A1'de tercih iki kapıdan söylenir: j'aime ve je n'aime pas; isim artikel ister, eylem mastar ister. Bu kalıplar mutfakta, parkta, koridorda ve tahtada aynı şekilde çalışır; telaffuz jem ve jö nem pa olarak yerleşir. Artikel unutmak, n' yazmamak ve her hayırı nefret sanmak Türkçe kaynaklı başlıca tuzaklardır; doğru cümle kısa, net ve nazik kalır.