Pazarlıkta kibar sorular, uygun fiyat teklifleri ve nazik cevaplar kullanarak alışverişi güvenli ve başarılı biçimde sürdürebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Pazarlığa kibar bir soruyla başlamak
Pazarlığa doğrudan ve sert bir cümleyle değil, kibar bir soruyla başlamak daha uygundur. Fiyatı sormak için كَمْ سِعْرُ هَذِهِ السَّجَّادَةِ؟ (kem si‘ru hâzihis-seccâde?) denir. Bunun Türkçe karşılığı “Bu halının fiyatı ne kadar?”dır. Burada سِعْرٌ (si‘run) “fiyat”, هَذِهِ (hâzihi) “bu” ve السَّجَّادَةُ (es-seccâdetu) “halı” anlamındadır.
Pazarlık yaparken yüz ifadesi, ses tonu ve nezaket de önemlidir. Önce ürünü beğendiğimizi göstermek, sonra indirim istemek konuşmayı daha doğal hâle getirir. Örneğin هَذِهِ السَّجَّادَةُ جَمِيلَةٌ (hâzihis-seccâdetu cemîletun) “Bu halı güzel.” demektir. Ardından هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) denebilir; anlamı “Fiyatı düşürmek mümkün mü?”dür.
Örnek
Öğrenci önce هَذِهِ السَّجَّادَةُ جَمِيلَةٌ (hâzihis-seccâdetu cemîletun) der: “Bu halı güzel.” Sonra هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) diye sorar: “Fiyatı düşürmek mümkün mü?” Bu sıra, doğrudan “Çok pahalı!” demekten daha kibardır.
İndirim isteme kalıbı
İndirim istemenin temel kalıplarından biri هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) cümlesidir. Bu kalıp, farklı ürünlerle kullanılabilir; yalnızca ürünün fiyatını sormamız gerekmez. Daha kısa bir seçenek olarak هَلْ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ السِّعْرُ أَرْخَصَ؟ (hel yumkinu en yekûnes-si‘ru arhassa?) denebilir. Bunun anlamı “Daha ucuz olması mümkün mü?”dür.
Kullanıcı tarafından verilen هَلْ يُمْكِنُ أَرْخَصُ؟ (hel yumkinu arhassu?) ifadesi anlaşılabilir; ancak Modern Standart Arapçada eksik ve doğal olmayan bir cümledir. Çünkü “daha ucuz” anlamındaki أَرْخَصَ (arhasa) sözcüğünün cümlede neyin daha ucuz olduğu belirtilmelidir. A2 düzeyinde en güvenli kalıp هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) cümlesidir.
Örnek
Çömlek için öğrenci şöyle konuşabilir: هَذَا الْإِنَاءُ جَمِيلٌ. هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hâzâl-inâu cemîlun. hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) “Bu kap güzel. Fiyatı düşürmek mümkün mü?” Satıcı cevap olarak نَعَمْ، يُمْكِنُ (na‘am, yumkinu) derse “Evet, mümkün.” anlamına gelir.
Fiyatı ve teklif edilen miktarı anlamak
Pazarlıkta önce satıcının istediği fiyatı anlamalıyız. كَمِ السِّعْرُ؟ (kemis-si‘ru?) “Fiyat ne kadar?” demektir. Bir ürün için بِكَمْ هَذَا؟ (bikem hâzâ?) da denebilir; anlamı “Bu ne kadar?”dır. Satıcı fiyatı söyledikten sonra onu tekrar ederek doğru anlayıp anlamadığımızı kontrol edebiliriz.
Kendi teklifimizi söylerken أَدْفَعُ خَمْسِينَ لِيرَةً (edfe‘u hamsîne lîraten) “Elli lira öderim.” kalıbını kullanabiliriz. Daha nazik olmak için هَلْ تَقْبَلُ خَمْسِينَ لِيرَةً؟ (hel takbelu hamsîne lîraten?) denir: “Elli lirayı kabul eder misiniz?” Gerçek alışverişte para birimi ve miktar ülkeye göre değişir; burada önemli olan teklif cümlesinin yapısını öğrenmektir.
Örnek
Satıcı gümüş çaydanlık için السِّعْرُ مِئَةُ لِيرَةٍ (es-si‘ru mi’etü lîretin) der: “Fiyat yüz liradır.” Öğrenci هَلْ تَقْبَلُ سَبْعِينَ لِيرَةً؟ (hel takbelu seb‘îne lîraten?) diye sorar: “Yetmiş lirayı kabul eder misiniz?” Satıcı لَا، ثَمَنُهُ ثَمَانُونَ (lâ, semenuhu semânûn) derse “Hayır, onun fiyatı seksen.” demiş olur.
Ürünü ve miktarı belirterek pazarlık yapmak
Baharat gibi ürünlerde miktar önemlidir. Bu nedenle yalnızca “Daha ucuz olur mu?” demek yerine ne kadar ürün aldığımızı söylemek daha açık olabilir. أُرِيدُ مِئَةَ غِرَامٍ مِنَ الزَّعْفَرَانِ (urîdu mi’ete ğrâmin minez-za‘ferân) “Yüz gram safran istiyorum.” demektir. Sonra هَلْ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ السِّعْرُ أَقَلَّ؟ (hel yumkinu en yekûnes-si‘ru ekalle?) denebilir; bunun anlamı “Daha düşük bir fiyat mümkün mü?”dür.
Birden fazla ürün alıyorsak bunu da pazarlıkta kullanabiliriz. سَأَشْتَرِي اثْنَيْنِ (se-eşterî isneyni) “İki tane alacağım.” anlamındadır. İki veya daha fazla ürün almanın indirim sağlayıp sağlamadığını sormak için هَلْ هُنَاكَ خَصْمٌ؟ (hel hunâke hasmun?) denebilir. Bu cümle “İndirim var mı?” demektir; خَصْمٌ (hasmun) sözcüğü “indirim” anlamına gelir.
Örnek
Öğrenci baharat tezgâhında أُرِيدُ مِئَةَ غِرَامٍ مِنَ الزَّعْفَرَانِ (urîdu mi’ete ğrâmin minez-za‘ferân) der: “Yüz gram safran istiyorum.” Sonra هَلْ هُنَاكَ خَصْمٌ؟ (hel hunâke hasmun?) diye sorar: “İndirim var mı?” Satıcı iki paket için indirim yaparsa نَعَمْ، لَكَ خَصْمٌ (na‘am, leke hasmun) diyebilir: “Evet, sizin için indirim var.”
Teklifi kabul etmek veya nazikçe reddetmek
Pazarlık yalnızca indirim istemekten oluşmaz; satıcının cevabını anlamak ve uygun karşılık vermek de gerekir. Kabul etmek için حَسَنًا، سَأَشْتَرِيهِ (hasenen, se-eşterîhi) denebilir. Bu cümle “Tamam, onu satın alacağım.” anlamındadır. Fiyat hâlâ yüksekse السِّعْرُ مُرْتَفِعٌ قَلِيلًا (es-si‘ru murtefiun kalîlen) denebilir: “Fiyat biraz yüksek.”
Satıcı indirim yapamıyorsa لَا يُمْكِنُ، هَذَا آخِرُ سِعْرٍ (lâ yumkinu, hâzâ âhiru si‘rin) diyebilir. Bunun anlamı “Mümkün değil, bu son fiyat.”tır. Alıcı ürünü almak istemezse شُكْرًا، سَأَفَكِّرُ (şukran, se-ufekkiru) diyebilir: “Teşekkürler, düşüneceğim.” Böylece konuşma saygılı biçimde sona erer.
Örnek
Kitap satıcısı هَذَا آخِرُ سِعْرٍ (hâzâ âhiru si‘rin) der: “Bu son fiyat.” Öğrenci kitabı almak isterse حَسَنًا، سَأَشْتَرِيهِ (hasenen, se-eşterîhi) der: “Tamam, onu satın alacağım.” Almak istemezse شُكْرًا، سَأَفَكِّرُ (şukran, se-ufekkiru) diyerek nazikçe ayrılabilir.
Kısa bir pazarlık diyaloğu ve konuşma sırası
Başarılı bir pazarlıkta konuşma sırası genellikle şöyledir: selamlaşma, ürünü sorma, fiyatı öğrenme, ürünü beğendiğini söyleme, indirim isteme, teklif yapma ve son kararı bildirme. A2 düzeyinde uzun cümleler kurmak yerine kısa ve açık cümleler kullanmak daha güvenlidir. مَرْحَبًا (merhaben) “Merhaba.” ve شُكْرًا (şukran) “Teşekkürler.” gibi temel ifadeler konuşmayı yumuşatır.
Pazarlık her yerde zorunlu değildir. Bazı mağazalarda fiyat sabittir ve pazarlık yapmak uygun olmayabilir. Bu yüzden önce fiyat etiketine bakmak, satıcının tavrını gözlemek ve kibar bir ses tonu kullanmak gerekir. Amaç satıcıyı zorlamak değil, iki tarafın da kabul edebileceği bir fiyat bulmaktır.
Örnek
Kısa diyalog: الزَّبُونُ: مَرْحَبًا. بِكَمْ هَذَا الْكِتَابُ؟ (ez-zebûnu: merhaben. bikem hâzâl-kitâbu?) “Müşteri: Merhaba. Bu kitap ne kadar?” البَائِعُ: السِّعْرُ ثَلَاثُونَ لِيرَةً. (el-bâi‘u: es-si‘ru selâsûne lîraten.) “Satıcı: Fiyat otuz lira.” الزَّبُونُ: هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (ez-zebûnu: hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) “Müşteri: Fiyatı düşürmek mümkün mü?” البَائِعُ: نَعَمْ، بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ. (el-bâi‘u: na‘am, bihamsetin ve işrîne.) “Satıcı: Evet, yirmi beş.” الزَّبُونُ: حَسَنًا، سَأَشْتَرِيهِ. (ez-zebûnu: hasenen, se-eşterîhi.) “Müşteri: Tamam, onu satın alacağım.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: هَلْ يُمْكِنُ أَرْخَصُ؟ (hel yumkinu arhassu?) cümlesi her durumda doğru ve tam bir Modern Standart Arapça cümlesidir. Doğrusu: Bu ifade anlaşılabilir; ancak yapı eksiktir. Daha güvenli kalıplar هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) veya هَلْ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ السِّعْرُ أَرْخَصَ؟ (hel yumkinu en yekûnes-si‘ru arhassa?) cümleleridir.
- Yanlış: Pazarlıkta yüksek sesle konuşmak ve satıcıya sert davranmak daha iyi sonuç verir. Doğrusu: Kibar ve sakin konuşmak daha uygundur. مِنْ فَضْلِكَ (min fadlike) “Lütfen.” ve شُكْرًا (şukran) “Teşekkürler.” gibi ifadeler iletişimi olumlu hâle getirir.
- Yanlış: خَصْمٌ (hasmun) “son fiyat” demektir. Doğrusu: خَصْمٌ (hasmun) “indirim” demektir. “Son fiyat” için آخِرُ سِعْرٍ (âhiru si‘rin) ifadesi kullanılır.
- Yanlış: Her mağazada ve her üründe pazarlık yapmak gerekir. Doğrusu: Pazarlık, satıcının ve alışveriş yerinin kurallarına göre değişir. Fiyat sabitse bunu kabul etmek veya nazikçe başka bir ürüne bakmak gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta pazarlık konusu, yalnızca kalıp cümlelerle sınırlı kalmayıp daha uzun alışveriş diyaloglarına taşınır. Öğrenciler ürünün kalitesi, garanti durumu, ödeme şekli ve teslim zamanı hakkında soru sormayı öğrenebilir. Ayrıca farklı ülkelerde pazarlık kültürünün değişebileceğini karşılaştırabilirler. Sonraki adımda geçmişte yapılan bir alışverişi anlatmak ve neden belirli bir ürünü seçtiğini açıklamak da çalışılabilir.
Özet
Pazarlıkta önce ürünü ve fiyatı sorar, sonra kibar biçimde indirim isteriz. هَلْ يُمْكِنُ تَخْفِيضُ السِّعْرِ؟ (hel yumkinu tahfîdus-si‘r?) temel ve güvenli kalıplardan biridir. Teklifimizi açıkça söylemeli, satıcının cevabını anlamalı ve kabul etmesek bile konuşmayı saygılı biçimde bitirmeliyiz.