Arapça etiket ve fiyat listelerini okuyup dinleyerek ürünün adını, miktarını, fiyatını ve toplam tutarını doğru anlayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Etikette ürün adı ve fiyatı bulma
Arapça fiyat etiketlerinde genellikle önce ürünün adı, sonra fiyatı ve para birimi bulunur. Ürün adını anlamak için bildiğimiz günlük kelimelere dikkat ederiz. Örneğin kıyafet etiketinde قَمِيصٌ (kamîsun) gömlek, فُسْتَانٌ (fustânun) elbise, حِذَاءٌ (hizâun) ayakkabı demektir.
Fiyatı gösteren temel kelime السِّعْرُ (es-sir'u), etiket anlamındaki kelime ise بِطَاقَةُ السِّعْرِ (bitâkatu's-sir'i) ifadesidir. Etikette السِّعْرُ: خَمْسُونَ دِرْهَمًا (es-sir'u: hamsûne dirhemen) yazıyorsa anlamı “Fiyat: elli dirhem”dir. Arapçada sayıdan sonra gelen para birimi, özellikle fiyat ifadelerinde çoğu zaman farklı bir biçimde kullanılabilir; başlangıç düzeyinde önce sayıyı ve para birimini birlikte tanımak yeterlidir.
Örnek
Bir etiket üzerinde قَمِيصٌ: ثَلَاثُونَ دِرْهَمًا (kamîsun: selâsûne dirhemen) yazıyor. قَمِيصٌ (kamîsun) “gömlek”, ثَلَاثُونَ (selâsûne) “otuz”, دِرْهَمًا (dirhemen) “dirhem” demektir. Sonuç: Gömleğin fiyatı 30 dirhemdir.
Fiyat listesinde bilgileri tarama
Fiyat listesi okurken bütün metni tek tek çevirmek yerine önce başlıklara ve sayılara bakarız. Ürün adı, miktar, fiyat ve para birimi en önemli bilgilerdir. Bir listede المنتجات (el-müntecât) “ürünler”, السِّعْرُ (es-sir'u) “fiyat”, العدد (el-aded) “sayı veya adet” anlamına gelir.
Bir ürünün birden fazla seçeneği varsa renk, beden veya miktar bilgisi de bulunabilir. كِيلُوغْرَامٌ (kîlûgrâmun) kilogram, لِتْرٌ (litrun) litre, قِطْعَةٌ (kıt'atun) parça demektir. Dinleme sırasında satıcının بِكَمْ هَذَا؟ (bikem hâzâ?) “Bu ne kadar?” sorusunu ve هَذَا بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ (hâzâ bi-aşereti derâhime) “Bu, on dirhem” cevabını ayırt etmeye çalışırız.
Örnek
Listede şu bilgiler vardır: تُفَّاحٌ: كِيلُوغْرَامٌ وَاحِدٌ، خَمْسَةُ دَرَاهِمَ (tüffâhun: kîlûgrâmun vâhidun, hamsetu derâhime). Adım 1: تُفَّاحٌ (tüffâhun) “elma”dır. Adım 2: Miktar bir kilogramdır. Adım 3: Fiyat 5 dirhemdir. Sonuç: Bir kilogram elma 5 dirhemdir.
Sayıları ve para birimlerini dinleyerek anlama
Fiyatları dinlerken en çok sayılara ve para birimlerine odaklanırız. A2 düzeyinde 1’den 100’e kadar sayıları tanımak alışveriş konuşmalarını anlamayı kolaylaştırır. Temel örnekler şunlardır: وَاحِدٌ (vâhidun) bir, اثْنَانِ (isnâni) iki, ثَلَاثَةٌ (selâsetun) üç, عَشَرَةٌ (aşaratun) on ve مِئَةٌ (mi'etun) yüz.
Satıcının söylediği sayı, yazılı fiyatla karşılaştırılabilir. Örneğin satıcı سَبْعَةٌ وَعِشْرُونَ دِرْهَمًا (seba'atun ve işrûne dirhemen) derse “yirmi yedi dirhem” anlamına gelir. وَ (ve) bağlacı sayıları birleştirir. Dinleme çalışmasında önce duyduğumuz sayıyı not eder, sonra ürün adını ve para birimini kontrol ederiz.
Para birimi ülkeye göre değişebilir. دِرْهَمٌ (dirhemun) dirhem, جُنَيْهٌ (cüneyhun) cüneyh, رِيَالٌ (riyâlun) riyal ve دِينَارٌ (dînârun) dinar anlamına gelir. Gerçek alışverişte yalnızca sayıyı değil, hangi para biriminin söylendiğini de dinlemek gerekir.
Örnek
Kısa diyalog: الزَّبُونُ: بِكَمْ هَذَا؟ (ez-zebûnu: bikem hâzâ?) “Müşteri: Bu ne kadar?” البَائِعُ: هَذَا بِسَبْعَةِ دَرَاهِمَ. (el-bâi'u: hâzâ bi-seb'ati derâhime.) “Satıcı: Bu, yedi dirhem.” Çözüm: Sorulan bilgi fiyattır; cevapta ürünün fiyatı 7 dirhemdir.
İki ürünü karşılaştırma ve indirim
İki etiketi karşılaştırırken أَرْخَصُ (erhasu) “daha ucuz”, أَغْلَى (ağlâ) “daha pahalı” ve نَفْسُ السِّعْرِ (nefsu's-sir'i) “aynı fiyat” ifadelerini kullanabiliriz. Ürünlerin adını ve fiyatını sırayla söyleriz. Böylece yalnızca sayıyı değil, sayının hangi ürüne ait olduğunu da açıkça belirtiriz.
İndirim bilgisi için خَصْمٌ (hasmun) “indirim” ve السِّعْرُ بَعْدَ الخَصْمِ (es-sir'u ba'de'l-hasmı) “indirimden sonraki fiyat” ifadeleri kullanılır. Bir etikette خَصْمٌ: عَشَرَةٌ فِي المِئَةِ (hasmun: aşaratun fi'l-mi'e) yazıyorsa “yüzde on indirim” demektir. A2 düzeyinde önce eski ve yeni fiyatları ayırt etmek, indirim oranını daha sonra değerlendirmek uygundur.
Örnek
İki etiket vardır: قَمِيصٌ: خَمْسُونَ دِرْهَمًا (kamîsun: hamsûne dirhemen) ve قَمِيصٌ آخَرُ: سِتُّونَ دِرْهَمًا (kamîsun âharu: sittûne dirhemen). 50, 60’tan küçük olduğu için ilk gömlek daha ucuzdur. Arapça karşılaştırma cümlesi: القَمِيصُ الأَوَّلُ أَرْخَصُ. (el-kamîsu'l-evvelu erhasu.) “İlk gömlek daha ucuzdur.”
Fişte toplam tutarı kontrol etme
Alışverişten sonra fişte ürün adı, adet, birim fiyat ve toplam tutar bulunabilir. Fişte المَجْمُوعُ (el-mecmû'u) “toplam”, المَبْلَغُ (el-meblağu) “tutar”, الضَّرِيبَةُ (ed-darîbetu) “vergi” ve شُكْرًا (şükren) “teşekkürler” gibi kelimeler görülebilir. Her fişte bütün kelimeleri bilmek gerekmez; toplamı gösteren bölümü bulmak ilk hedeftir.
Toplamı kontrol ederken ürünlerin miktarına ve fiyatına dikkat ederiz. Etiketteki fiyat ile fişteki fiyat aynı mı, ürün sayısı doğru mu ve indirim uygulanmış mı diye bakarız. Dinlemede satıcı المَجْمُوعُ عِشْرُونَ دِرْهَمًا (el-mecmû'u işrûne dirhemen) derse toplamın 20 dirhem olduğunu anlarız.
Örnek
Fişte iki ürün vardır: bir meyve suyu 4 dirhem, bir sandviç 6 dirhemdir. Hesap: 4 + 6 = 10 dirhem. Fişte المَجْمُوعُ: عَشَرَةُ دَرَاهِمَ (el-mecmû'u: aşeretu derâhime) yazıyorsa fiş kontrolü doğrudur. المَجْمُوعُ صَحِيحٌ. (el-mecmû'u sahîhun.) “Toplam doğrudur.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Arapçada yazılar mutlaka soldan sağa okunur. Doğrusu: Arapça, sağdan sola yazılır ve okunur. Sayılar listelerde çoğu zaman alıştığımız biçimde görülse de ürün adını ve açıklamayı sağdan sola takip etmeliyiz.
- Yanlış: Arapça sayılar Türkçedeki sayılarla aynı sırada söylenir. Doğrusu: Bazı sayıların kuruluşunda Türkçeden farklılıklar vardır. Örneğin سَبْعَةٌ وَعِشْرُونَ (seba'atun ve işrûne) “yirmi yedi” demektir; önce birler, sonra “ve”, sonra onlar söylenir.
- Yanlış: Her fiyat ifadesinde yalnızca sayıyı anlamak yeterlidir. Doğrusu: Sayıdan sonra gelen para birimini de anlamak gerekir. دِرْهَمٌ (dirhemun), رِيَالٌ (riyâlun) ve دِينَارٌ (dînârun) farklı para birimleridir.
- Yanlış: Etiketteki her fiyat kesinlikle toplam tutardır. Doğrusu: Etiketteki sayı bir ürünün birim fiyatı olabilir. Fişte ise المَجْمُوعُ (el-mecmû'u) veya المَبْلَغُ (el-meblağu) bölümünü arayarak toplam tutarı kontrol ederiz.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta fiyat sorma ve alışveriş konuşmaları daha uzun diyaloglara dönüşür. Öğrenciler miktar belirtmeyi, farklı para birimlerini ve indirimli fiyatı daha ayrıntılı ifade etmeyi öğrenir. Ayrıca fişteki tarih, vergi ve ödeme türü gibi bilgileri ayırt edebilirler. Sonraki adımda mağazada ürün isteme, beden veya renk sorma ve nazikçe pazarlık yapma becerileri geliştirilebilir.
Özet
Etiket ve fiyat listesi okurken ürün adı, miktar, sayı ve para birimini birlikte kontrol ederiz. Dinlerken özellikle fiyatı, para birimini, indirim bilgisini ve toplam tutarı yakalamaya çalışırız. Farklı ürünleri karşılaştırır, fişteki toplamı etiketlerle kontrol eder ve anlamadığımızda مِنْ فَضْلِكَ، أَعِدْ! (min fadlike, e'id!) “Lütfen tekrar edin!” diyebiliriz.