Kısa bir hava durumu bülteni ile etkinlik duyurusunu A2 Almancasında okuyup dinleyerek boş zaman planını yarına göre güvenle kurabilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Ne yapabilirsin ve bu neden her yerde öğretilir?
CEFR A2 can-do hedefin nettir: kısa bir hava metninden bölge, gökyüzü ve sıcaklığı çıkarırsın; kısa bir etkinlik duyurusundan gün, saat, yer ve hava koşulunu anlarsın. Dünya genelinde A2 kitapları boş zaman ile havayı aynı görevde verir çünkü ikisi tek kararda buluşur: dışarı çıkacak mıyız? İletişimsel dersler uzun süredir ikon, tablo ve kısa radyo cümlesiyle bu işi yaptırır; sen de aynı görevi bu düzeyin kelimesiyle yaparsın. Sınıfta öğretmen yarının ikonlarını tahtada gösterirken sen duyuruyu incelersin; bu, gerçek hayattaki ekran artı el ilanı işinin okul halidir.
Kelime ve yapı A2 sınırını aşmaz. das Wetter hava (das VET-er), der Wetterbericht hava bülteni (der VET-er-be-riht), die Freizeit boş zaman (di FRAY-tsayt), sonnig güneşli (ZON-nih), bewölkt bulutlu (be-VÖLKT), regnerisch yağmurlu (REY-ne-rish), windig rüzgarlı (VİN-dih), kalt soğuk, warm ılık veya sıcak (varm), Grad derece (grat). Soru kalıbı: Wie wird das Wetter? Hava nasıl olacak? (vi virt das VET-er) Yanıt kalıbı: Es wird sonnig. Güneşli olacak. (es virt ZON-nih) Uzun bilimsel meteoroloji cümlesi, edilgen çatı ve karmaşık yan cümle bu düzeyde yoktur.
Günlük yerler sabah radyosu, durak ekranı, okul ilan tahtası ve aile sohbetidir. Am Wochenende machen wir einen Ausflug. Hafta sonunda geziye çıkarız. (am VO-hen-en-de mah-hen vir AY-nen AUS-fluk) Plan ancak bültenden sonra kesinleşir. Bu ünitenin dünya sınıfındaki hali hep aynıdır: bak, anla, karar ver, kısa cümleyle söyle.
Örnek
Kısa diyalog: Wie wird das Wetter morgen? Yarın hava nasıl olacak? (vi virt das VET-er MOR-gen) Es wird sonnig und warm. Güneşli ve sıcak olacak. (es virt ZON-nih unt varm) Dann können wir ins Freie gehen. O zaman açık havaya gidebiliriz. (dan KÖ-nen vir ins FRAY-e gey-en)
Hava durumu bültenini okumak
A2 bülteni uzun haber metni değildir; tarama okuması yeter. Önce ikona bakarsın, sonra sayıya, sonra fiile. Sık fiiller şunlardır: Es ist ... Hava ... (es ist), Es wird ... ... olacak (es virt), Es regnet. Yağmur yağıyor. (es REY-net), Es schneit. Kar yağıyor. (es SHNAYT), Die Sonne scheint. Güneş açıyor. (di ZO-ne shaynt) Bölge sözcükleri de A2’dir: im Norden kuzeyde (im NOR-den), im Süden güneyde (im ZÜ-den), im Osten doğuda (im OS-ten), im Westen batıda (im VES-ten). Sıcaklık cümlesi çoğu kitapta sadedir: Es ist zwölf Grad. On iki derece. (es ist tsvölf grat)
Bültenin dünya okullarındaki sırası hemen hemen sabittir: selam, bölge, gökyüzü, derece, yarın. Bu sıra senin işini kolaylaştırır çünkü her parça bir can-do parçasıdır. Heute bugün (HOY-te) ile morgen yarın (MOR-gen) karışmasın; A2 dinlemede bu iki sözcük sık tekrarlanır. am Nachmittag öğleden sonra (am NAH-mi-tahk) ve am Abend akşam (am A-bent) zaman kutusunu tamamlar. Emin olmadığın ayrıntıyı uydurma: gerçek radyo bazen hızlıdır, sınıf A2 kaydı ise yavaş ve tekrarlidir.
Sık kalıplar ezber değil, tanıma listesidir. Es bleibt bewölkt. Bulutlu kalacak. (es blaypt be-VÖLKT) Es wird kalt. Soğuyacak. (es virt kalt) Es gibt Regen. Yağmur olacak. (es gipt REY-gen) Türkçede ‘yağmur var’ dersen Almancada hava olayı için çoğu zaman Es regnet. daha doğaldır. Minus için A2’de Minus zwei Grad eksi iki derece (Mİ-nus tsvay grat) yeter; karmaşık aralık cümlesi gerekmez.
Örnek
Örnek bülten: Guten Tag. Hier ist der Wetterbericht für morgen. İyi günler. Yarın için hava bülteni. (GU-ten tak. hir ist der VET-er-be-riht für MOR-gen) Im Westen ist es bewölkt und kühl. Es ist zwölf Grad. Batıda bulutlu ve serin. On iki derece. (im VES-ten ist es be-VÖLKT unt kül. es ist tsvölf grat) Im Osten scheint die Sonne. Es wird zwanzig Grad. Doğuda güneş açıyor. Yirmi derece olacak. (im OS-ten shaynt di ZO-ne. es virt TSVAN-tsih grat) Am Abend wird es windig. Akşam rüzgarlı olacak. (am A-bent virt es VİN-dih)
Etkinlik duyurusunu okumak
Etkinlik duyurusu da A2’de bir bilgi avıdır. Başlık ne olduğunu söyler: das Fest şenlik (das fest), das Konzert konser (das kon-TSERT), der Ausflug gezi (der AUS-fluk), das Spiel maç veya oyun (das shpil), das Picknick piknik (das PİK-nik). Sonra gün ve saat gelir. Gün için am Samstag cumartesi (am ZAMS-tahk), saat için um 15 Uhr saat 15’te (um FÜNF-tsayn u-er). Yer için im Park parkta (im park), Treffpunkt buluşma yeri (TREF-punkt, tref’in e’si açık). Fiyat A2’de ya Eintritt frei giriş ücretsiz (AYN-trit fray) ya da Es kostet fünf Euro. Beş avro tutar. (es KOS-tet fünf OY-ro)
Dünyada bu metin türü her okul koridorunda asılıdır; dil dersi onu ‘okuma görevi’ yapar. Can-do şudur: kim, ne, ne zaman, nerede, kaç para, hava bozulursa ne olur. Hava satırı çok kısalır: Bei Regen fällt das Fest aus. Yağmurda şenlik iptal olur. (bay REY-gen felt das fest aus) veya Bei schönem Wetter im Park. Güzel havada parkta. (bay SHÖ-nem VET-er im park) stattfinden gerçekleşmek (SHTAT-fin-den) A2 duyurularında geçer: Das Konzert findet am Sonntag statt. Konser pazar günü yapılır. (das kon-TSERT fin-det am ZON-tahk shtat)
Okurken bütün cümleyi çevirmek zorunda değilsin; kutuları doldurursun. Yanlış anlama şudur: saati gün sanmak. um saat önündedir, am gün önündedir, im ay veya kapalı yer önündedir. im Juli temmuzda (im YU-li) A2 takvim dilidir. Poster kısaysa dinleme metni de kısa olur; aynı iskelet hem okumada hem dinlemede işine yarar.
Örnek
Örnek duyuru: Sommerfest im Stadtpark Kent parkında yaz şenliği. (ZO-mer-fest im SHTAT-park) Samstag, um 15 Uhr Cumartesi, saat 15. (ZAMS-tahk, um FÜNF-tsayn u-er) Treffpunkt: Parkeingang Buluşma yeri: park girişi. (TREF-punkt: PARK-ayn-gang) Eintritt frei. Giriş ücretsiz. Bei Regen fällt das Fest aus. Yağmurda şenlik iptal. Bu metinden dört kutu çıkar: ne = yaz şenliği, ne zaman = cumartesi 15, nerede = park girişi, koşul = yağmurda iptal.
Bülten ile duyuruyu karşılaştırıp karar vermek
Asıl A2 görevi iki metni tek karara bağlamaktır. Bülten Es regnet. diyorsa ve poster Bei Regen fällt das Fest aus. diyorsa cevap nettir: gitmeyiz. Bülten Es wird sonnig. diyorsa Wir können hingehen. Gidebiliriz. (vir KÖ-nen HİN-gey-en) Karar kalıpları modal fiille kurulur ve A2’nin belkemiğidir: können -ebilmek (KÖ-nen), müssen zorunda olmak (MÜ-sen), wollen istemek (VO-len). Wir wollen ins Kino gehen. Sinemaya gitmek istiyoruz. (vir VO-len ins Kİ-no gey-en) Dış etkinlik iptalse iç plan devreye girer.
Bağlaçlar da A2’dir ve abartılmaz. wenn eğer / ...ince (ven), weil çünkü (vayl), aber ama (A-ber), dann o zaman (dan). Wenn es regnet, bleiben wir zu Hause. Yağmur yağarsa evde kalırız. (ven es REY-net, BLAY-ben vir tsu HAU-ze) Wir gehen nicht schwimmen, weil es kalt ist. Yüzmeye gitmiyoruz çünkü hava soğuk. (vir gey-en niht SHVİ-men, vayl es kalt ist) Es ist windig, aber wir machen einen Spaziergang. Rüzgarlı ama yürüyüş yaparız. (es ist VİN-dih, A-ber vir mah-hen AY-nen SHPA-tsir-gang) Sık yanlış, Türkçedeki gibi bütün nedeni tek ‘için’ ile çözmektir; Almancada neden weil ile, koşul wenn ile ayrılır.
Sınıfta bu iş tartışma değil, kanıt cümlesidir. Bültenden bir kanıt, duyurudan bir kanıt, sonra karar. Der Wetterbericht sagt: Es ist schön. Bülten diyor: hava güzel. (der VET-er-be-riht zakt: es ist shön) Das Fest ist im Park. Şenlik parkta. (das fest ist im park) Also gehen wir hin. Öyleyse gideriz. (AL-zo gey-en vir hin) Böylece okuma, dinleme ve kısa konuşma aynı can-do’da birleşir. Bir sonraki adım uzun yorum değildir; aynı kararı iki üç cümleyle arkadaşlarına söylemektir.
Örnek
Karar diyaloğu: Gehen wir am Samstag zum Fest? Cumartesi şenliğe gidelim mi? (gey-en vir am ZAMS-tahk tsum fest) Was sagt der Wetterbericht? Bülten ne diyor? (vas zakt der VET-er-be-riht) Es regnet am Nachmittag. Öğleden sonra yağmur yağıyor. (es REY-net am NAH-mi-tahk) Bei Regen fällt das Fest aus. Dann bleiben wir zu Hause und hören Musik. Yağmurda şenlik iptal. O zaman evde kalır müzik dinleriz. (bay REY-gen felt das fest aus. dan BLAY-ben vir tsu HAU-ze unt HÖ-ren mu-ZİK)
Dinleme ve kısa hava bülteni sunmak
Dinlemede A2 kaydı yavaştır, sayı nettir, kalıp tekrarlanır. Kulağın üç şeye kilitlenir: yer sözcüğü, hava sıfatı, derece sayısı. Norden ile Süden birbirine benzemez: NOR-den ve ZÜ-den. zehn on (tseyn) ile zwanzig yirmi (TSVAN-tsih) karışmasın; bülten kararı çoğu zaman bu sayıdan döner. Dinlerken not defterine üç kutu çiz: yer / gökyüzü / derece. Cümleyi kelime kelime yazmak A2 hedefi değildir; kutuyu doldurmak hedeftir. Anlamadığın bir sıfat olursa ikon ve sayı yine de karar verdirebilir.
Konuşma tarafı kısa sunuculuktur. Sınıfta rol yapma, dünya okullarında da aynıdır çünkü bülten cümlesi hazır kalıptır. Sıra: selam, yarın, bölge, gökyüzü, derece, kapanış. Guten Tag. Hier ist das Wetter für morgen. İyi günler. Yarın için hava. (GU-ten tak. hir ist das VET-er für MOR-gen) Es ist sonnig. Es wird heiß. Es ist dreißig Grad. Güneşli. Sıcak olacak. Otuz derece. (es ist ZON-nih. es virt hays. es ist DRAY-sih grat) Vielen Dank. Çok teşekkürler. (Fİ-len dank) Telaffuz ipucu: wird virt gibi, w Türkçedeki v’ye yakındır; Grad grat, d sertçe t’ye kayabilir. schön shön, ö yuvarlak. Abartılı spiker sesi gerekmez; anlaşılır A2 cümlesi yeter.
Dinleme-konuşma köprüsü şudur: duyduğunu bir cümleyle aktarmak. Der Wetterbericht sagt, es wird kalt. Bülten soğuyacak diyor. (der VET-er-be-riht zakt, es virt kalt) Aktarma A2’de henüz karmaşık dolaylı anlatım değildir; sagt artı kısa cümle yeter. Arkadaşın etkinliği sorarsa aynı aktarımı kullanırsın. Böylece okuduğun poster ile duyduğun bülten tek konuşmada birleşir. Sık yapılan dinleme hatası, bütün metni anlamadan ‘hiçbir şey anlamadım’ demektir; üç kutu doluysa can-do gerçekleşmiştir.
Örnek
Sunum metni: Guten Morgen. Hier ist der Wetterbericht. Günaydın. Hava bülteni. (GU-ten MOR-gen. hir ist der VET-er-be-riht) Morgen ist es im Süden sonnig und warm. Es ist vierundzwanzig Grad. Yarın güneyde güneşli ve sıcak. Yirmi dört derece. (MOR-gen ist es im ZÜ-den ZON-nih unt varm. es ist FİR-unt-TSVAN-tsih grat) Im Norden ist es bewölkt und kühl. Es ist vierzehn Grad. Kuzeyde bulutlu ve serin. On dört derece. (im NOR-den ist es be-VÖLKT unt kül. es ist FİR-tseyn grat) Am Abend kann es Regen geben. Das war das Wetter. Akşam yağmur olabilir. Hava durumu böyleydi. (am A-bent kan es REY-gen gey-ben. das var das VET-er)
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Birinci kaynak hata, havayı Türkçedeki ‘güzel / kötü’ ile bire bir taşımaktır. Das Wetter ist gut. dilbilgisi olarak kurulur ama bülten ve günlük A2’de asıl kalıp Das Wetter ist schön. Hava güzel. (das VET-er ist shön) veya Es ist schönes Wetter. Güzel hava var. (es ist SHÖ-nes VET-er) ‘Kötü hava’ için schlechtes Wetter kötü hava (SHLEH-tes VET-er) kullanılır. Es macht Wetter gibi Türkçe ‘hava yapmak’ kalıbı Almancada yoktur. İkinci hata, hava olayı için sürekli es gibt kullanmaktır. Yağmur yağıyorsa doğal cümle Es regnet. Kar yağıyorsa Es schneit. Es gibt Regen bültende ‘yağmur olacak’ anlamında gelebilir; şimdi yağan şey için fiili seç.
Üçüncü hata, gün ve saat edatlarını Türkçedeki tek ‘de / da’ ile eşlemektir. Gün: am Montag pazartesi (am MON-tahk), saat: um 10 Uhr saat 10’da (um tseyn u-er), ay: im Mai mayısta (im may). in Montag veya an 15 Uhr A2 sınavında hemen göze batar. Dördüncü hata, yarını şimdiki zamanla Türkçe gibi bırakıp Alman bültenindeki wird işaretini kaçırmaktır. Morgen ist es kalt. de A2’de geçebilir çünkü zaman zarfı geleceği taşır; ama dinlemede Es wird kalt. kalıbını tanımalısın. Beşinci hata, derece sözcüğünü Türkçe bırakmaktır; cümle Almanca ise zwanzig Grad denir, ‘derece’ karışmaz.
Altıncı hata, karar cümlesinde wenn ile weil yer değiştirmektir. Koşul: Wenn es regnet, gehen wir nicht. Yağmur yağarsa gitmeyiz. Neden: Wir gehen nicht, weil es regnet. Gitmiyoruz çünkü yağmur yağıyor. Yedinci hata, etkinlik fiilini her şeye machen yapmaktır. Gezi için einen Ausflug machen doğrudur; konser için çoğu zaman ins Konzert gehen konsere gitmek (ins kon-TSERT gey-en) daha doğaldır. Telaffuzda w’yi Türkçe v gibi, z’yi ts gibi, v’yi f gibi oku: Wetter VET-er, zwanzig TSVAN-tsih, vier fir. Bu liste ezber ceza listesi değil; okuduğun bülten ve duyuruda aynı yerde tekrar çıkar.
Örnek
Yanlış: In Samstag ist gut Wetter, wir machen Konzert. Doğrusu: Am Samstag ist schönes Wetter. Wir gehen zum Konzert. Cumartesi hava güzel. Konsere gidiyoruz. (am ZAMS-tahk ist SHÖ-nes VET-er. vir gey-en tsum kon-TSERT) Yanlış: Es gibt Regen jetzt. Doğrusu: Es regnet jetzt. Şimdi yağmur yağıyor. (es REY-net yetst) Yanlış: Wir gehen nicht für das Wetter ist schlecht. Doğrusu: Wir gehen nicht, weil das Wetter schlecht ist. Gitmiyoruz çünkü hava kötü.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Hava için her zaman ‘gut’ demek yeter; ‘schön’ ayrı bir şeydir. Doğrusu: A2 bülten ve sohbette asıl kalıp schönes Wetter veya Das Wetter ist schön. ‘gut’ genel iyilik içindir, gökyüzü için ilk seçenek değildir.
- Yanlış: ‘Yağmur var’ her zaman Es gibt Regen diye kurulur. Doğrusu: Şu anda yağan yağmur için doğal A2 cümlesi Es regnet. Es gibt Regen daha çok ‘yağmur olacak’ bülten satırında görülür.
- Yanlış: Gün, saat ve ayın hepsinin önüne aynı edat konur. Doğrusu: Gün am Samstag, saat um 15 Uhr, ay im Juli. Türkçedeki tek ‘de’ Almancada üçe bölünür.
- Yanlış: Yarın için şimdiki zaman yetmez veya tam tersi, wird hiç gerekmez. Doğrusu: A2’de hem Morgen ist es kalt. hem Es wird kalt. vardır. Bültende wird işaretini tanımak dinleme can-do’sudur.
- Yanlış: İki metni ayrı ayrı anlamak yeter; karar cümlesi ayrı bir konu değildir. Doğrusu: Bu ünitenin asıl işi bülten artı duyuru eşittir karar cümlesidir: Wenn es regnet, fällt das Fest aus. Anlamak, git-gitme kararına bağlanınca tamamlanır.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta bülten uzar: bölge karşılaştırması, vielleicht belki ve wahrscheinlich büyük olasılıkla gibi kesinlik sözcükleri, daha hızlı sahici radyo temposu gelir. Yazmada kısa bir ileti veya defter notuyla arkadaşlarına plan önerirsin; wenn cümleleri biraz uzar ama hâlâ günlük dildir. B1’e doğru nezaketli öneri ve daha zengin boş zaman fiilleri eklenir; A2’deki ikon artı kutu okuma ise temel olarak kalır. Yeni iş, aynı kararı daha uzun gerekçeyle ve daha az yardımla vermektir.
Özet
A2’de hava bülteni ve etkinlik duyurusu ayrı süs metinleri değil, tek günlük karardır: dışarı çıkacak mıyız? İkon, yer, derece, gün, saat ve yağmur satırını tarayıp wenn, weil ve können ile kısa cümle kurarsın. Türkçeden gelen edat, ‘gut/schön’ ve ‘es gibt/es regnet’ kaymalarını düzeltirsen hem okuma hem dinleme can-do’su gerçek hayata taşınır.