Restoranda sipariş diyaloğu yazarken kibar kalıpları doğru sırayla kullanır, ardından bu diyaloğu sesli tekrar ederek günlük iletişim becerimizi geliştiririz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Diyaloğun amacı ve restoran ortamı
Bu çalışmada amaç, restoranda geçen kısa ve anlaşılır bir konuşma yazmaktır. Diyalogda genellikle müşteri selam verir, menü ister, yemek ve içecek seçer, garson siparişi tekrar eder ve müşteri teşekkür eder. A2 düzeyinde uzun ve karmaşık cümleler yerine kısa, günlük ifadeler kullanırız.
Diyaloğu yazmadan önce konuşmanın rollerini belirlemek gerekir: müşteri ve garson. Sonra olayın sırasını planlarız. Önce selamlaşma, sonra menü ve seçim, ardından özel istek, siparişin tekrarı ve teşekkür bölümü gelir. Bu sıra, konuşmanın anlaşılır olmasını sağlar.
Örnek
Kısa plan: Selamlaşma: Здравствуйте! (Zdravstvuyte!) Menü isteme: Можно меню, пожалуйста? (Mozhna menyu, pazhaluysta?) Seçim: Я буду суп и чай. (Ya budu sup i çay.) Teşekkür: Спасибо. (Spasiba.)
Menü isteme ve kibar konuşma
Restorana girince önce selamlaşmak ve menü istemek uygundur. Rusçada kibar bir istek için пожалуйста (pazhaluysta) sözcüğü sık kullanılır. Можно меню, пожалуйста? (Mozhna menyu, pazhaluysta?) ifadesi Menü alabilir miyim, lütfen? anlamına gelir. Garson menüyü getirince Вот меню. (Vot menyu.) diyebilir.
Müşteri menüye bakmak için süre isterse Минутку, пожалуйста. (Minutku, pazhaluysta.) diyebilir. Garson yardım teklif ettiğinde Что будете заказывать? (Şto budete zakazyvat?) ifadesini kullanabilir. Bu ifade Ne sipariş edeceksiniz? anlamındadır. A2 düzeyinde bu kalıpları ezberlemek, her kelimeyi tek tek çevirmekten daha kullanışlıdır.
Örnek
Garson ve müşteri arasında kısa konuşma: Garson: Здравствуйте! (Zdravstvuyte!) Müşteri: Здравствуйте! Можно меню, пожалуйста? (Zdravstvuyte! Mozhna menyu, pazhaluysta?) Garson: Да, конечно. Вот меню. (Da, kaneşna. Vot menyu.) Müşteri: Спасибо. (Spasiba.) Türkçesi: Garson müşteriyi karşılar, müşteri menü ister ve teşekkür eder.
Yemek ve içecek seçimini söyleme
Sipariş verirken Я буду... (Ya budu...) kalıbı kullanılabilir. Bu kalıp, restoranda bir şeyi sipariş edeceğim veya alayım anlamında kullanılır. Örneğin Я буду суп. (Ya budu sup.) çorba alacağım demektir. İçecek için Я буду чай. (Ya budu çay.) veya Я буду воду. (Ya budu vodu.) denebilir.
Birden fazla ürün söylerken kelimeleri и (i) bağlacıyla bağlarız. Miktar belirtmek için temel sayıları da kullanabiliriz: один кофе (adin kofe) bir kahve, два сока (dva soka) iki meyve suyu. Bir yiyeceği istemediğimizi söylemek için Без лука, пожалуйста. (Bez luka, pazhaluysta.) yani Soğansız, lütfen diyebiliriz.
Örnek
Müşterinin seçimi: Я буду борщ и салат. (Ya budu borş i salat.) И воду, пожалуйста. (İ vodu, pazhaluysta.) Türkçesi: Borş ve salata alacağım. Bir de su, lütfen. Özel istek: Без лука, пожалуйста. (Bez luka, pazhaluysta.) Türkçesi: Soğansız, lütfen.
Siparişin not alınması ve kontrol edilmesi
Garson siparişi not alırken müşterinin söylediklerini dikkatle dinler. Siparişin sonunda garson, ürünleri tekrar ederek kontrol edebilir. Итак, суп, салат и чай? (İtak, sup, salat i çay?) ifadesi O hâlde çorba, salata ve çay mı? anlamına gelir. Müşteri sipariş doğruysa Да, всё верно. (Da, vsyo verna.) diyebilir.
Bir şeyi düzeltmek gerektiğinde Нет, не чай, а кофе. (Net, ne çay, a kofe.) denebilir. Bunun anlamı Hayır, çay değil, kahve. Sipariş diyaloğu yazarken bu düzeltme bölümü konuşmayı daha gerçekçi yapar. Ancak A2 düzeyinde bir veya iki düzeltme yeterlidir; çok uzun ayrıntılar diyaloğu zorlaştırabilir.
Örnek
Garson: Итак, суп, салат и чай? (İtak, sup, salat i çay?) Müşteri: Нет, не чай, а кофе. (Net, ne çay, a kofe.) Garson: Хорошо, суп, салат и кофе. (Haraşo, sup, salat i kofe.) Müşteri: Да, всё верно. (Da, vsyo verna.) Türkçesi: Garson siparişi tekrarlar, müşteri içeceği düzeltir ve garson doğru siparişi onaylar.
Diyaloğu yazma ve konuşma tekrarı
Diyaloğu yazarken her konuşmacının sözünü ayrı satıra yazmak gerekir. Önce temel kalıpları seçin, sonra yiyecek ve içecek adlarını yerleştirin. Yazım bittikten sonra öğrenciler ikili gruplar hâlinde rollerini paylaşabilir. Bir öğrenci garson, diğeri müşteri olur; daha sonra roller değiştirilir.
Sesli tekrarda amaç metni çok hızlı okumak değildir. Önce yavaş ve doğru okuyun, sonra doğal bir hız deneyin. пожалуйста (pazhaluysta) ve спасибо (spasiba) gibi kelimelerde sesleri açık söyleyin. Rusçada vurgusuz о (o) sesi bazı kelimelerde a sesine yaklaşabilir; bu nedenle спасибо (spasiba) sözcüğü yaklaşık olarak spasiba diye duyulur.
Örnek
Çalışma metni: Garson: Добрый день! Что будете заказывать? (Dobrıy den! Şto budete zakazyvat?) Müşteri: Я буду суп и чай. (Ya budu sup i çay.) Garson: Хорошо. Что-нибудь ещё? (Haraşo. Şto-nibud yeşço?) Müşteri: Нет, спасибо. (Net, spasiba.) Öğrenciler önce metne bakarak, sonra daha az bakarak ve son olarak metne bakmadan tekrar yapabilir.
Sipariş sonrası kısa iletişim
Sipariş verdikten sonra müşteri yemeğini bekler ve yemek geldiğinde teşekkür edebilir. Приятного аппетита! (Priyatnava appetita!) ifadesi Afiyet olsun anlamına gelir. Müşteri buna Спасибо! (Spasiba!) diye cevap verebilir. Yemekle ilgili basit bir değerlendirme de yapılabilir: Очень вкусно. (Oçen vkusna.) yani Çok lezzetli.
Bu bölüm, sipariş diyaloğunun doğal bir sonuca bağlanmasını sağlar. Fakat sipariş verme çalışmasının ana amacı yemek hakkındaki uzun görüşleri anlatmak değildir. A2 düzeyinde kısa ve işlevsel cümleler yeterlidir. Diyaloğun sonunda müşteri hesabı isteyebilir: Счёт, пожалуйста. (Şot, pazhaluysta.)
Örnek
Garson: Приятного аппетита! (Priyatnava appetita!) Müşteri: Спасибо. Очень вкусно. (Spasiba. Oçen vkusna.) Bir süre sonra müşteri: Счёт, пожалуйста. (Şot, pazhaluysta.) Garson: Хорошо. (Haraşo.) Türkçesi: Garson afiyet diler, müşteri yemeği beğendiğini söyler ve sonunda hesabı ister.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Я хочу суп. (Ya haçu sup.) ifadesi her durumda en kibar sipariş şeklidir. Doğrusu: Bu cümle dil bilgisi açısından anlaşılır; ancak restoranda daha nazik bir söyleyiş için Я буду суп, пожалуйста. (Ya budu sup, pazhaluysta.) kullanılabilir. Kibar olmak için пожалуйста (pazhaluysta) sözcüğünü eklemek yararlıdır.
- Yanlış: спасибо (spasiba) kelimesi yazıldığı gibi spasibo okunur. Doğrusu: Rusçada vurgusuz о (o) sesi çoğu zaman a sesine yaklaşır. Bu nedenle спасибо (spasiba) yaklaşık olarak spasiba diye telaffuz edilir.
- Yanlış: Siparişte her isim yalın hâlde aynı biçimde kullanılır: Я буду вода. (Ya budu voda.) Doğrusu: Bu kullanım doğru değildir. Temel düzeyde doğru kalıp Я буду воду. (Ya budu vodu.) şeklindedir. Yeni başlayanlar kalıbı bütün olarak öğrenmeli ve yiyecek-içecek adlarını örneklerle çalışmalıdır.
- Yanlış: Garson siparişi tekrarladığında müşteri mutlaka yeniden uzun bir açıklama yapmalıdır. Doğrusu: Sipariş doğruysa Да, всё верно. (Da, vsyo verna.) demek yeterlidir. Yanlış varsa yalnızca gerekli bölümü Нет, не чай, а кофе. (Net, ne çay, a kofe.) gibi kısa bir cümleyle düzeltmek daha doğaldır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, restoranda sorun çözme ve daha ayrıntılı istek bildirme yönünde genişler. Öğrenciler yanlış sipariş, alerji, hesap paylaşma veya yemek değişikliği gibi durumları anlatabilir. Ayrıca geçmişte ne sipariş ettiklerini ve restorandaki deneyimlerini daha uzun cümlelerle açıklamaya başlarlar. Dinleme çalışmalarında farklı hızlarda konuşan garson ve müşterileri anlamaya yönelik etkinlikler de yapılabilir.
Özet
Restoran diyaloğu selamlaşma, menü isteme, seçim yapma, siparişi kontrol etme ve teşekkür etme sırasıyla yazılır. пожалуйста (pazhaluysta), Я буду... (Ya budu...) ve Счёт, пожалуйста. (Şot, pazhaluysta.) gibi kalıplar günlük iletişimde kullanışlıdır. Diyaloğu önce yazarak, sonra rolleri değiştirerek sesli tekrar etmek hem doğruluğu hem de konuşma akıcılığını geliştirir.