Rusça bir menüyü okuyup dinleyebilmek, yemekleri, içerikleri ve fiyatları anlayarak restoranda doğru sipariş vermeyi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Menünün bölümlerini ve yemek adlarını tanıma
Rusça menülerde yemekler genellikle bölümlere ayrılır. Başlangıçlar için закуски (zakuski) — atıştırmalıklar veya başlangıçlar, çorbalar için супы (supı) — çorbalar, ana yemekler için горячие блюда (goryaçiye blyuda) — sıcak yemekler ve tatlılar için десерты (desertı) — tatlılar yazabilir. İçecek bölümü ise çoğu zaman напитки (napitki) olarak gösterilir.
Yemek adlarını okurken her sözcüğü tek tek çevirmek yerine, menüdeki genel bölüme ve tanıdık kelimelere bakmak yararlıdır. Örneğin салат (salat) — salata, суп (sup) — çorba, курица (kuritsa) — tavuk, рыба (rıba) — balık ve картофель (kartofel) — patates anlamına gelir. Bir yemek adında с курицей (s kuritsey) — tavuklu veya с сыром (s sırom) — peynirli ifadesi varsa, yemeğin temel içeriğini anlayabiliriz.
Örnek
Menüde Салат с курицей — 350 рублей (Salat s kuritsey — trista pyatdesyat rubley) — Tavuklu salata — 350 ruble yazıyor. Burada с курицей (s kuritsey) ifadesi yemeğin tavuklu olduğunu, рублей (rubley) ise fiyat birimini gösterir.
Menüde fiyat, ölçü ve porsiyon bilgisi
Menülerde fiyatlar çoğu zaman yemeğin adının yanında bulunur. Rusçada para birimi rubledir ve menüde рубль (rubl) veya çoğul biçimleri рублей (rubley) ve рубля (rublya) görülebilir. Öğrencinin bu biçimlerin ayrıntılı dilbilgisi kuralını ezberlemesi gerekmez; fiyatın yanında yer alan sayı ve para birimi birlikte okunmalıdır.
Porsiyon bilgisi için порция (portsiya) — porsiyon, грамм (gramm) — gram ve литр (litr) — litre kelimeleri kullanılabilir. Bir içeceğin yanında 0,5 л (pol-litra) yazıyorsa bu, yarım litre anlamına gelir. Menüde на двоих (na dvoih) — iki kişilik veya большая порция (bolşaya portsiya) — büyük porsiyon gibi ifadeler de bulunabilir.
Bir fiyatı duyarken yüzlük ve onluk sayılara dikkat etmek gerekir. Örneğin триста рублей (trista rubley) — 300 ruble, четыреста пятьдесят рублей (çetıresta pyatdesyat rubley) — 450 ruble demektir. Dinleme sırasında fiyatı hemen yazmak, benzer sesli sayıları karıştırmayı önler.
Örnek
Garson Суп стоит двести рублей (Sup stoit dvesti rubley) — Çorba 200 ruble tutuyor derse, стоит (stoit) kelimesinin fiyat bildirdiğini anlayabiliriz. Menüde чай, 0,3 л — 150 рублей (çay, trista millilitrov — sto pyatdesyat rubley) yazıyorsa bu, 0,3 litrelik çayın 150 ruble olduğu anlamına gelir.
İçerikleri ve yemek açıklamalarını okuma
Bir menü yalnızca yemek adlarını değil, yemeğin içeriğini de verebilir. Sık kullanılan kelimeler arasında мясо (myaso) — et, овощи (ovoşçi) — sebzeler, рис (ris) — pirinç, хлеб (hleb) — ekmek ve соус (sous) — sos bulunur. С овощами (s ovoşçami) — sebzeli, с рисом (s risom) — pirinçli ve в сливочном соусе (v slivoçnom souse) — kremalı sos içinde gibi ifadeler yemeği daha iyi tanımamıza yardım eder.
Bazı öğrenciler uzun açıklamaların tamamını çevirmeye çalışırken ana bilgiyi kaçırır. Önce yemeğin adı, temel malzemesi ve özel uyarılar aranmalıdır. Alerjisi olan biri için орехи (orehi) — kuruyemişler, молоко (moloko) — süt, яйцо (yaytso) — yumurta ve глютен (glyuten) — gluten kelimeleri özellikle önemlidir.
Menüde острое блюдо (ostroye blyudo) — acılı yemek veya без сахара (bez sahara) — şekersiz gibi uyarılar da bulunabilir. Anlamadığımız bir içerik için garsona nazikçe Что входит в это блюдо? (Şto vhodit v eto blyudo?) — Bu yemeğin içinde neler var? diye sorabiliriz.
Örnek
Açıklamada Курица с овощами и рисом (Kuritsa s ovoşçami i risom) — Sebzeli ve pirinçli tavuk yazıyor. Bu ifadede курица (kuritsa) tavuğu, овощами (ovoşçami) sebzeleri, рисом (risom) ise pirinci gösterir.
Menüyü dinleyerek siparişi takip etme
Restoranda garson menüdeki seçenekleri sesli olarak söyleyebilir. Öğrenci önce yemek adını, sonra porsiyon veya içecek bilgisini dinlemelidir. Garsonun Что будете заказывать? (Şto budete zakazıvat?) — Ne sipariş edeceksiniz? sorusuna Я возьму суп и чай, пожалуйста (Ya vozmu sup i çay, pajalusta) — Çorba ve çay alacağım, lütfen diyebiliriz.
Sipariş verirken Мне, пожалуйста... (Mne, pajalusta...) — Bana lütfen... kalıbı çok kullanışlıdır. Bir yemeği seçtiğimizi belirtmek için Я возьму... (Ya vozmu...) — ... alacağım veya Я хочу... (Ya haçu...) — ... istiyorum diyebiliriz. Daha nazik bir ifade için cümlenin sonunda пожалуйста (pajalusta) kullanmak uygundur.
Dinleme sırasında anlamadığımızda konuşmayı tahmin etmek yerine tekrar istemeliyiz. Повторите, пожалуйста (Pavtorite, pajalusta) — Lütfen tekrar edin ve Говорите медленнее, пожалуйста (Gavarite medlenneye, pajalusta) — Lütfen daha yavaş konuşun kalıpları bu durumda kullanılabilir.
Örnek
Kısa bir diyalog: Официант: Что будете заказывать? (Ofitsiyant: Şto budete zakazıvat?) — Garson: Ne sipariş edeceksiniz? Ученик: Мне, пожалуйста, борщ и компот (Uçenik: Mne, pajalusta, borş i kompot) — Öğrenci: Bana lütfen borş çorbası ve komposto. Официант: Хорошо (Ofitsiyant: Haraşo) — Garson: Tamam.
Yemek ve içecekleri kültürel bağlamda anlama
Rusça menülerde bazı yemek ve içecek adları, Rusya ve çevresindeki mutfak kültüründe sık görülür. борщ (borş) pancar ve başka malzemelerle hazırlanan bir çorba türüdür; пельмени (pelmeni) iç dolgulu hamur parçalarıdır; блины (blinı) ise ince krep benzeri yiyeceklerdir. Bu adları öğrenmek, menüde gördüğümüz yemeği Türkçedeki tek bir kelimeyle karşılayamasak bile genel olarak tanımamızı sağlar.
İçecek olarak компот (kompot) meyveyle hazırlanan tatlı bir içecektir. Чёрный чай (Çyornıy çay) — siyah çay, зелёный чай (zelyonıy çay) — yeşil çay ve минеральная вода (mineralnaya voda) — maden suyu menülerde bulunabilir. Bir yemeğin yanında ne içildiğini anlamak için önce içecek bölümünü, sonra miktar ve fiyat bilgisini kontrol etmek yararlıdır.
Menüdeki kültürel yemek adlarını okurken hemen kendi mutfağımızdaki bir yemeğe eşitlememek gerekir. Bunun yerine malzemeyi, hazırlanma biçimini ve açıklamayı incelemek daha doğrudur. Garsona Это острое? (Eto ostraye?) — Bu acılı mı? veya Это сладкое? (Eto sladkaye?) — Bu tatlı mı? diye sorabiliriz.
Örnek
Bir öğrenci борщ и компот (borş i kompot) siparişi verirse, и (i) bağlacının “ve” anlamına geldiğini anlayabilir. Böylece siparişin bir çorba ve bir içecekten oluştuğunu çıkarır: Я возьму борщ и компот, пожалуйста (Ya vozmu borş i kompot, pajalusta) — Borş çorbası ve komposto alacağım, lütfen.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Rusçada menüdeki her kelime Türkçedeki sırayla okunur. Doğrusu: Rusça Kiril alfabesiyle yazılır ve bazı harfler Türkçedeki benzer harflerden farklı ses verir. Örneğin суп (sup) sözcüğündeki у (u) harfi Türkçedeki u sesine yakındır; sözcük sup olarak okunur.
- Yanlış: Menüdeki р (r) harfi Türkçedeki p sesidir. Doğrusu: р (r) Rusçada r sesini verir; p sesi için п (p) kullanılır. Bu nedenle рубль (rubl) rubl, пюре (pyure) ise püreye yakın okunur.
- Yanlış: Her Rusça yemek adı doğrudan Türkçedeki tek bir yemekle aynıdır. Doğrusu: Bazı yemek adları benzer görünse de içerikleri farklı olabilir. блины (blinı) ve Türkçedeki krep benzer olabilir, ancak bunları kesinlikle aynı yemek kabul etmeden açıklamaya bakmak gerekir.
- Yanlış: Sipariş verirken yalnızca Я хочу (Ya haçu) kullanmak yeterlidir ve nazik olmaya gerek yoktur. Doğrusu: Bu kalıp anlaşılır, ancak restoranda пожалуйста (pajalusta) eklemek daha nazik olur. Мне, пожалуйста, чай (Mne, pajalusta, çay) — Bana lütfen çay ifadesi günlük kullanım için uygundur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler menüleri yalnızca temel düzeyde okumakla kalmayıp yemekleri karşılaştırabilir, öneri isteyebilir ve özel isteklerini açıklayabilir. Что вы посоветуете? (Şto vı pasavetuyete?) — Ne önerirsiniz? ve Можно без лука? (Mojna bez luka?) — Soğansız olabilir mi? gibi kalıplar daha sık kullanılacaktır. Ayrıca geçmişte ne sipariş edildiği veya hesabın nasıl ödeneceği hakkında konuşulacaktır. Böylece menü okuma becerisi, daha uzun restoran diyaloglarının bir parçası hâline gelir.
Özet
Rusça menü okurken önce bölüm başlığına, sonra yemek adına, içeriğe ve fiyata bakmak gerekir. Dinlerken sayılar, malzemeler ve porsiyon bilgileri özellikle dikkatle takip edilmelidir. Nazik sipariş kalıpları ve tekrar isteme ifadeleri, restoranda kendimizi daha rahat ifade etmemizi sağlar.