Rusçada yol sormak, yönleri ve şehirdeki yerleri basit kalıplarla söylemek ve bu bilgiyi kısa bir mesajla açıkça aktarmaktır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Yol sormaya başlamak
Yol sormanın en temel kalıbı Извините, где ...? (izvinite, gde ...?) ifadesidir. Türkçesi “Affedersiniz, ... nerede?” demektir. Daha kısa olarak Где метро? (gde metro?) denebilir; bu da “Metro nerede?” anlamına gelir. Bir kişiye kibarca seslenirken Извините (izvinite) demek iyi bir başlangıçtır.
Bir yerin bulunduğu konumu sormak için Где находится музей? (gde nahoditsa muzey?) kalıbı kullanılır. Türkçesi “Müze nerede bulunuyor?” demektir. Rusçada где (gde) sözcüğü “nerede”, музей (muzey) sözcüğü “müze” anlamına gelir. Telaffuzda где (gde) sözcüğü tek hecede, başında kısa bir “g” sesiyle söylenir.
Örnek
— Извините, где парк? (— izvinite, gde park?) — Affedersiniz, park nerede? — Парк здесь. (— park zdes.) — Park burada. — Спасибо! (— spasibo!) — Teşekkürler!
Yönleri ve yakın yerleri söylemek
Yol tarifinde üç temel yön çok sık kullanılır: прямо (pryamo) “düz”, направо (napravo) “sağa” ve налево (nalevo) “sola”. Emir verirken Идите прямо. (idite pryamo) “Düz gidin.”, Поверните направо. (pavernite napravo) “Sağa dönün.” ve Поверните налево. (pavernite nalevo) “Sola dönün.” denir. Bu ifadelerdeki идите (idite) ve поверните (pavernite) kibar ya da çoğul emir biçimleridir.
Bir yerin yakınlığını belirtmek için рядом (ryadom) “yakında”, около (okalo) “yanında, yakınında” ve напротив (naprotiv) “karşısında” sözcükleri kullanılabilir. Örneğin Аптека рядом. (apteka ryadom) “Eczane yakında.” demektir. Школа напротив парка. (shkola naprotiv parka) cümlesi ise “Okul parkın karşısında.” anlamına gelir.
Rusçada bazı kelimelerin sonu, cümledeki görevine göre değişebilir. A1 düzeyinde hazır kalıpları bütün olarak öğrenmek daha kolaydır. Özellikle около метро (okalo metro) “metronun yanında” ve напротив музея (naprotiv muzeya) “müzenin karşısında” kalıpları yol tarifinde işe yarar.
Örnek
Идите прямо. Потом поверните налево. Магазин около банка. (idite pryamo. potom pavernite nalevo. magazin okalo banka.) — Düz gidin. Sonra sola dönün. Mağaza bankanın yanında.
Kısa bir yol tarifi konuşması
Yol tarifi konuşması genellikle selamlaşma, soru, kısa yön bilgisi ve teşekkür bölümlerinden oluşur. Yol tarifini anlamadığınızda Повторите, пожалуйста. (pavtarite, pazhaluysta) diyebilirsiniz. Türkçesi “Lütfen tekrar edin.” demektir. Bir mesafeyi sormak için Это далеко? (eto daleko?) “Bu uzak mı?” kalıbı kullanılır.
Rusçada сначала (snachala) “önce”, потом (patom) “sonra” ve до (do) “-e kadar” anlamında kullanılabilir. Böylece yol tarifi sıraya konur. Örneğin Сначала прямо, потом направо. (snachala pryamo, patom napravo) cümlesi “Önce düz, sonra sağa.” demektir. Cümleler kısa olduğunda hem söylemek hem de anlamak kolaylaşır.
Örnek
— Извините, где остановка? (— izvinite, gde astanovka?) — Affedersiniz, durak nerede? — Идите прямо до перекрёстка. Потом направо. (— idite pryamo do perekryostka. potom napravo.) — Kavşağa kadar düz gidin. Sonra sağa dönün. — Это далеко? (— eto daleko?) — Uzak mı? — Нет, близко. (— nyet, blizko.) — Hayır, yakın. — Спасибо! (— spasibo!) — Teşekkürler!
Kısa mesajda yol tarifi yazmak
Kısa mesajda uzun cümleler kurmak gerekmez. Önce buluşma yerini, sonra izlenecek yolu yazabilirsiniz. Mesajı Привет! (privet!) “Merhaba!” veya Здравствуйте! (zdrastvuyte!) “Merhaba!” diye başlatabilirsiniz. Arkadaşa yazılan günlük mesajda Привет! (privet!) daha uygundur.
Mesajda yönleri sırayla vermek için Иди прямо. (idi pryamo) “Düz git.” ve Потом направо. (patom napravo) “Sonra sağa.” denebilir. Buradaki иди (idi) samimi, tek kişiye söylenen emir biçimidir. Öğretmene, tanımadığınız birine veya birden fazla kişiye yazarken Идите прямо. (idite pryamo) biçimi daha uygundur.
Örnek
Привет! Встречаемся у метро. Иди прямо до парка, потом налево. Я жду у музея. (privet! vstrechayemsya u metro. idi pryamo do parka, potom nalevo. ya zhdu u muzeya.) — Merhaba! Metronun yanında buluşuyoruz. Parka kadar düz git, sonra sola dön. Müzenin yanında seni bekliyorum.
Harita ile konuşmayı birleştirmek
Harita uygulaması bir yolun adını ve yönünü gösterir; ancak ekrandaki bilgiyi Rusça söylemek için temel kelimeler gerekir. Öğrenci önce hedef yeri bulur, sonra yolu iki veya üç adıma ayırır. Örneğin “düz git, sağa dön, müzenin yanında” sıralaması konuşmada açık ve anlaşılırdır.
Çalışırken bir öğrenci yol soran kişi, diğeri yol gösteren kişi olabilir. Daha sonra aynı bilgi kısa mesaja dönüştürülür. Bu yöntem, okuma, dinleme, konuşma ve yazmayı birlikte geliştirir. Rusça Kiril alfabesinde kelimeleri doğru okumaya dikkat etmek gerekir; özellikle ш (ş), ч (ç) ve ж (j) sesleri Türkçedeki yakın seslerle karıştırılmamalıdır.
Örnek
— Где библиотека? (— gde biblioteka?) — Kütüphane nerede? — Идите прямо. Поверните направо у банка. Библиотека рядом. (— idite pryamo. pavernite napravo u banka. biblioteka ryadom.) — Düz gidin. Bankanın yanında sağa dönün. Kütüphane yakında. Mesaj: Библиотека рядом с банком. Иди прямо, потом направо. (biblioteka ryadom s bankom. idi pryamo, potom napravo.) — Kütüphane bankanın yanında. Düz git, sonra sağa dön.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Nerede?” demek için her zaman Что? (shto?) kullanılır. Doğrusu: Doğru soru sözcüğü Где? (gde?) biçimidir ve “Nerede?” anlamına gelir. Что? (shto?) ise “Ne?” demektir.
- Yanlış: Направо (napravo) “sola”, налево (nalevo) “sağa” demektir. Doğrusu: Направо (napravo) “sağa”, налево (nalevo) “sola” anlamına gelir. Bu iki kelime görünüş olarak benzer olduğu için birlikte ezberlenmelidir.
- Yanlış: Tanımadığımız bir kişiye de arkadaşımıza yazdığımız gibi Иди прямо. (idi pryamo) denmelidir. Doğrusu: Tanımadığınız kişiye kibar biçim olan Идите прямо. (idite pryamo) denir. Иди (idi) daha samimi ve tek kişiye yönelik bir biçimdir.
- Yanlış: Спасибо (spasibo) yalnızca resmî durumlarda kullanılır. Doğrusu: Спасибо (spasibo) günlük hayatta da resmî durumlarda da “Teşekkürler” demek için kullanılır. Yardım aldıktan sonra söylemek doğal ve nazik bir davranıştır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta yol tarifleri daha uzun cümlelerle ve geçmiş ya da gelecek zamanla anlatılabilir. Öğrenciler ulaşım araçlarını, bilet almayı ve bir buluşma planını daha ayrıntılı konuşabilir. Harita üzerindeki adres, sokak adı ve bina numarası bilgileriyle kısa metinler yazılabilir. Ayrıca kibar istekler ve farklı resmiyet düzeyleri daha ayrıntılı karşılaştırılır.
Özet
Rusçada yol sormak için Извините, где ...? (izvinite, gde ...?) kalıbı; yol göstermek için прямо (pryamo), направо (napravo) ve налево (nalevo) sözcükleri kullanılır. Kısa mesajda yol, önce ve sonra sırasıyla, birkaç açık adım hâlinde yazılır. Kibar biçim ile samimi biçimi ayırmak ve Kiril harflerini doğru okumak anlaşılır iletişim için önemlidir.