Basit bir haritayı okuyup başlangıç ve varış yerlerini belirleyerek kısa, açık ve sıralı bir yol tarifi yazabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Haritada başlangıç ve varış yerini bulma
Bir yol tarifi metnini anlamak için önce başlangıç noktasını ve varış noktasını buluruz. Başlangıç, yolculuğun başladığı yerdir; varış noktası ise ulaşmak istediğimiz yerdir. Şehir haritalarında okul, park, market ve durak gibi yerler genellikle kısa kelimelerle gösterilir.
Rusçada bazı temel şehir yerlerini öğrenelim: школа (şkóla) okul, парк (park) park, магазин (magazín) market veya dükkân, остановка (astanóvka) durak ve станция (stántsiya) istasyon demektir. Bir haritada kırmızı kesikli çizgi varsa bu çizgi genellikle izlenecek yolu gösterir.
Örnek
Haritada kırmızı çizgi okuldan parka gidiyorsa başlangıç школа (şkóla), varış парк (park) olur. Kısa cümle: От школы до парка. (Ot şkóly da párka.) Türkçesi: Okuldan parka.
2. Yön bildiren temel kelimeler
Kısa yol tariflerinde yön kelimeleri, hareket fiilleriyle birlikte kullanılır. A1 düzeyinde önce düz gitmeyi, sağa ve sola dönmeyi öğrenmek yeterlidir. Haritadaki ok, gidilecek yönü gösterir; oku takip ederek yolun sırasını anlayabiliriz.
Temel kalıplar şunlardır: идите прямо (idíte pryámo) düz gidin, поверните направо (poverníte naprાવો́) sağa dönün ve поверните налево (poverníte nalévo) sola dönün. Buradaki прямо (pryámo) düz, направо (naprávo) sağa ve налево (nalévo) sola anlamındadır.
Örnek
Haritada istasyondan markete doğru düz bir ok ve sonra okula giden kısa bir çizgi varsa şöyle yazabiliriz: Идите прямо. Потом поверните направо. (Idíte pryámo. Patóm poverníte naprávo.) Türkçesi: Düz gidin. Sonra sağa dönün.
3. Kısa yol tarifi notunun düzeni
Bir harita notu uzun olmak zorunda değildir. Önce nereden başlanacağını, sonra hangi hareketlerin yapılacağını ve en sonunda hedefin neresi olduğunu yazarız. Her hareketi ayrı bir kısa cümleyle vermek, notu daha anlaşılır yapar.
Rusçada başlangıç ve varış yerlerini göstermek için от (ot) ve до (da) kelimeleri kullanılabilir. Örneğin от магазина до остановки (ot magazína da astanóvki) ifadesi marketten durağa anlamındadır. Kısa bir notta Сначала (snaçála) önce, потом (patóm) sonra ve вот (vot) işte veya burada gibi kelimeler de kullanılabilir.
Notun sonunda hedefi açıkça belirtmek iyi bir yöntemdir. Аптека справа. (Aptéka správa.) eczane sağda demektir. Магазин слева. (Magazín sléva.) market solda demektir. Bu tür kısa cümleler, karmaşık açıklamalar yerine haritadaki önemli noktayı gösterir.
Örnek
Örnek not: От школы идите прямо. Потом поверните налево. Парк справа. (Ot şkóly idíte pryámo. Patóm poverníte nalévo. Park správa.) Türkçesi: Okuldan düz gidin. Sonra sola dönün. Park sağdadır.
4. Mesafe ve sıra bildirme
Basit bir yol tarifinde bütün sokak adlarını bilmek gerekmez. Bazen haritadaki sırayı söylemek yeterlidir: önce düz git, sonra dön ve hedefe ulaş. сначала (snaçála) önce, потом (patóm) sonra ve после (pósle) -den sonra anlamlarında kullanılır.
Bir yerin yakın olduğunu söylemek için рядом (ryádam) kelimesi kullanılır. Örneğin Остановка рядом. (Astanóvka ryádam.) Durak yakında demektir. Bir yerin yanında olduğunu belirtmek için A1 düzeyinde около (ókala) kelimesi de kullanılabilir: Магазин около школы. (Magazín ókala şkóly.) Market okulun yanında veya yakınındadır.
Örnek
Haritada marketten durağa tek çizgi varsa şöyle yazabiliriz: От магазина идите прямо. Остановка рядом. (Ot magazína idíte pryámo. Astanóvka ryádam.) Türkçesi: Marketten düz gidin. Durak yakındadır.
5. Yol tarifini okuma ve kontrol etme
Bir yol tarifi metnini okurken her cümleden sonra haritaya bakmak yararlıdır. İlk cümlede başlangıç yeri, sonraki cümlelerde hareketler, son cümlede ise hedef veya hedefin konumu bulunabilir. Kırmızı kesikli rota ile metindeki yönlerin aynı sırada olup olmadığını kontrol ederiz.
Şehir yerleri için başka bazı temel kelimeler de kullanılabilir: почта (póçta) postane, аптека (aptéka) eczane ve больница (balnítsa) hastane. Где аптека? (Gdye aptéka?) Eczane nerede? sorusuna kısa bir cevap olarak Аптека справа. (Aptéka správa.) veya Аптека рядом с почтой. (Aptéka ryádam s póçtoy.) Eczane postanenin yanında denebilir.
Örnek
Metin: От почты идите прямо. Потом поверните направо. Аптека слева. (Ot póçty idíte pryámo. Patóm poverníte naprávo. Aptéka sléva.) Türkçesi: Postaneden düz gidin. Sonra sağa dönün. Eczane soldadır. Haritada kırmızı çizgi postaneden eczaneye gidiyorsa metinle rota uyuşur.
6. Kendi kısa harita notunu yazma
Kendi notumuzu yazarken önce haritadaki iki yeri seçelim. Daha sonra aradaki çizgiyi takip edip kaç hareket gerektiğini belirleyelim. Bir veya iki hareket yeterliyse A1 düzeyinde kısa ve açık cümleler kurabiliriz.
Notu yazdıktan sonra üç şeyi kontrol ederiz: Başlangıç yeri doğru mu, yön sırası doğru mu, hedef açıkça belirtilmiş mi? Ayrıca направо (naprávo) sağa ile налево (nalévo) sola kelimelerini karıştırmamaya dikkat ederiz. Okuyucu haritaya bakmadan da temel yolu anlayabiliyorsa notumuz amacına ulaşmıştır.
Örnek
Somut görev: Okuldan eczaneye giden bir rota çizildiğini düşünelim. Not: От школы идите прямо. Потом поверните направо. Аптека рядом. (Ot şkóly idíte pryámo. Patóm poverníte naprávo. Aptéka ryádam.) Türkçesi: Okuldan düz gidin. Sonra sağa dönün. Eczane yakındadır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Rusçada до (da) kelimesi her zaman “-dan” anlamına gelir. Doğrusu: до (da) genellikle hedefi, yani “-e, -a kadar” anlamını gösterir. “Okuldan” demek için bu örnekte от школы (ot şkóly) kullanılır; “okula kadar” ise до школы (da şkóly) olabilir.
- Yanlış: направо (naprávo) ve налево (nalévo) aynı yönü anlatır. Doğrusu: направо (naprávo) sağa, налево (nalévo) sola demektir. Haritadaki okun yönüne bakarak doğru kelimeyi seçmeliyiz.
- Yanlış: Yol tarifi yazarken yalnızca yer adlarını arka arkaya yazmak yeterlidir. Doğrusu: Yer adları tek başına yolu göstermez. идите прямо (idíte pryámo), поверните направо (poverníte naprávo) gibi hareket kalıpları da yazılmalıdır.
- Yanlış: школа (şkóla) kelimesi her durumda aynı biçimde kalır. Doğrusu: Yer bildiren bazı kalıplarda kelimenin sonu değişebilir. Başlangıç için от школы (ot şkóly) ve до школы (da şkóly) biçimlerini kalıp olarak öğrenmek daha doğrudur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta yol tarifleri daha uzun hâle gelebilir ve sokak, bina numarası, toplu taşıma ile zaman bilgileri eklenebilir. Öğrenciler yalnızca haritadan tarifi okumakla kalmayıp bir arkadaşına soru sorabilir ve cevap verebilir. Ayrıca yön bildiren ifadeler geçmiş veya gelecek zamanla birlikte kullanılabilir. Böylece kısa nottan karşılıklı şehir içi konuşmaya geçilir.
Özet
Harita notunda önce başlangıç ve varış yerini, sonra hareket sırasını belirleriz. идите прямо (idíte pryámo), поверните направо (poverníte naprávo) ve поверните налево (poverníte nalévo) A1 düzeyinde temel yol tarifi kalıplarıdır. İyi bir kısa tarif, haritadaki rota ile uyumlu, sıralı ve kolay anlaşılır olmalıdır.