Rusçada günlük rutini anlatmak için temel eylemleri ve saat ifadelerini birlikte kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Günlük rutin: kalkmak ve çalışmak
Günlük rutin, her gün genellikle yaptığımız işleri anlatır. Rusçada “kalkmak” için вставать (vstavat), “çalışmak” için работать (rabotat) fiili kullanılır. Bu fiiller sözlük biçimindedir; cümlede kişiye göre biçimleri değişebilir.
“Ben kalkıyorum” demek için Я встаю (ya vstayu), “ben çalışıyorum” demek için Я работаю (ya rabotayu) deriz. Burada встаю (vstayu) ve работаю (rabotayu) biçimleri “ben” anlamındaki я (ya) ile kullanılır. Rusçada kişi zamiri bazen söylenmese de başlangıç düzeyinde zamiri kullanmak cümle kurmayı kolaylaştırır.
Örnek
Örnek: Я встаю утром. (ya vstayu utrom) — Sabah kalkıyorum. Я работаю днём. (ya rabotayu dnyom) — Gündüz çalışıyorum.
2. Saat sorma ve cevaplama
Saat sormak için Который час? (katorıy ças?) kalıbı kullanılır. Bu kalıbın Türkçe karşılığı “Saat kaç?”tır. Cevap verirken saat sayısıyla birlikte час (ças) kelimesinin uygun biçimi kullanılır.
Tam saatleri söylerken üç temel biçime dikkat ederiz: bir için час (ças), iki, üç ve dört için часа (çasa), beşten yirmiye kadar olan saatler için часов (çasov) kullanılır. 21 gibi sonu bir ile biten sayılarda yine час (ças), 22, 23 ve 24 gibi sayılarda часа (çasa) kullanılır; 11, 12, 13 ve 14'te ise часов (çasov) kullanılır. Başlangıç düzeyinde en önemli kalıplar час (ças), два часа (dva çasa) ve семь часов (sem çasov) biçimleridir. Saat söylerken “şu an” anlamında Сейчас (seyças) kelimesi de kullanılabilir.
example:
Örnek
Çözümlü örnek: Görselde saat 9. Soru: Который час? (katorıy ças?) Cevap: Сейчас девять часов. (seyças devyat çasov) — Şu an saat dokuz. “Dokuz” beş ile yirmi arasındaki bir sayı olduğu için часов (çasov) kullanılır.
3. Saatle birlikte rutin anlatma
Bir işin hangi saatte yapıldığını söylemek için saatten önce в (v) kullanılır. Örneğin “saat yedide kalkıyorum” cümlesi Я встаю в семь часов. (ya vstayu v sem çasov) şeklindedir. Buradaki в (v) “-de, -da” anlamı verir.
Çalışma zamanını da aynı yapıyla anlatabiliriz: Я работаю в девять часов. (ya rabotayu v devyat çasov) — Saat dokuzda çalışıyorum. Öğle yemeği için Я обедаю в час. (ya abedayu v ças) — Saat birde öğle yemeği yiyorum denebilir. Saat bir için zaman ifadesinde в час (v ças), iki, üç ve dört için в два часа (v dva çasa) gibi часа (çasa), beşten yirmiye kadar olan saatlerde ise часов (çasov) kullanılır. 21, 22, 23 ve 24 gibi sayılarda biçim yeniden sırasıyla час (ças) veya часа (çasa) olur; 11–14'te часов (çasov) kullanılır.
Örnek
Somut örnek: Bir öğrenci sabah 7.00'de kalkıyor, 9.00'da çalışıyor ve 13.00'te öğle yemeği yiyor. Rusça: Я встаю в семь часов, работаю в девять часов и обедаю в час. (ya vstayu v sem çasov, rabotayu v devyat çasov i obedayu v ças) — Saat yedide kalkıyorum, dokuzda çalışıyorum ve birde öğle yemeği yiyorum.
4. Saat kelimesinin biçimleri
Türkçede “saat” kelimesi çoğu cümlede aynı kalır; Rusçada ise sayıdan sonra biçim değiştirir. Bir saat için zaman ifadesinde час (ças), iki, üç ve dört için часа (çasa), beşten yirmiye kadar olan saatler için часов (çasov) kullanılır. 11, 12, 13 ve 14'te de часов (çasov) kullanılır. A1 düzeyinde bu biçimleri kalıp olarak öğrenmek, doğru cümle kurmayı kolaylaştırır.
Örnek olarak в час (v ças) “saat birde”, в два часа (v dva çasa) “saat ikide” ve в пять часов (v pyat çasov) “saat beşte” demektir. Günlük konuşmada 13.00 çoğu zaman в час дня (v ças dnya) veya kısaca в час (v ças) “saat birde” diye söylenir; resmî programlarda в тринадцать часов (v trinadtsat çasov) ya da 13.00 biçimi de görülebilir. Öğrenciler önce tam saatleri öğrenmeli, dakika ifadelerine daha sonra geçmelidir.
example:
Örnek
Çözümlü örnek: “Saat ikide çalışıyorum” cümlesinde sayı 2 olduğu için часа (çasa) seçilir: Я работаю в два часа. (ya rabotayu v dva çasa). “Saat beşte çalışıyorum” cümlesinde ise часов (çasov) kullanılır: Я работаю в пять часов. (ya rabotayu v pyat çasov).
5. Rutin sırası ve kısa diyalog
Bir günlük planı anlatırken işleri sıraya koyabiliriz. Basit bir sıra için утром (utrom) “sabah”, днём (dnyom) “gündüz” ve вечером (veçerom) “akşam” kelimeleri kullanılabilir. Örneğin Утром я встаю в семь часов. (utrom ya vstayu v sem çasov) cümlesi “Sabah saat yedide kalkıyorum” demektir.
Saat 8.15 gibi dakika içeren zamanlar günlük hayatta önemlidir; ancak bu ünitede öncelik tam saatlerdir. Durakta bekleyen bir öğrenci için Я жду автобус. (ya jdu avtobus) — Otobüs bekliyorum cümlesi kullanılabilir. Saat sormak ve cevaplamak için kısa, doğal bir konuşma da kurabiliriz.
Örnek
Kısa diyalog: — Который час? (katorıy ças?) — Saat kaç? — Сейчас восемь часов. (seyças vosem çasov) — Şu an saat sekiz. — Я жду автобус. (ya jdu avtobus) — Otobüs bekliyorum.
6. Okuma, telaffuz ve günlük kullanım
Rusça kelimeleri okurken Kiril harflerine ve vurguya dikkat etmek gerekir. вставать (vstavat) kelimesinde vurgu son hecededir; baştaki в sesi, ardından gelen с sesi nedeniyle Türkçedeki “v”den çok “f”ye yakın duyulabilir. работать (rabotat) kelimesinde vurgu genellikle ikinci hecededir: ра-БО-тать (ra-BO-tat). Türkçe okunuşlar yalnızca yardımcıdır; gerçek telaffuzda Rusçadaki vurgu ve seslerin çıkarılışı biraz farklı olabilir.
Günlük konuşmada saat bilgisi okul, iş, ulaşım ve buluşmalar için kullanılır. Örneğin Я работаю в девять часов. (ya rabotayu v devyat çasov) cümlesi çalışma başlangıcını bildirir. Kısa cümleleri önce yavaş okuyup sonra normal hızda tekrar etmek, hem kelime bilgisine hem de akıcı söyleyişe katkı sağlar.
Örnek
Somut metin: Я встаю в семь часов. Утром я работаю. В час я обедаю. (ya vstayu v sem çasov. Utrom ya rabotayu. V ças ya obedayu.) — Saat yedide kalkıyorum. Sabah çalışıyorum. Saat birde öğle yemeği yiyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Saat yedide” derken Rusçada yalnızca семь часов (sem çasov) denir; başına hiçbir kelime gelmez. Doğrusu: Bir işin hangi saatte yapıldığını belirtirken genellikle в (v) kullanılır: Я встаю в семь часов. (ya vstayu v sem çasov) — Saat yedide kalkıyorum.
- Yanlış: час (ças) kelimesi bütün sayılardan sonra aynı kalır. Doğrusu: Sayıya göre biçim değişir: час (ças), два часа (dva çasa), пять часов (pyat çasov). Genel olarak 1, 21, 31 gibi sayılarda час; 2–4, 22–24 gibi sayılarda часа; 5–20 ve 11–14 gibi sayılarda часов kullanılır. Bu biçimler kalıp olarak öğrenilmelidir.
- Yanlış: Я вставать (ya vstavat) “Ben kalkıyorum” demektir. Doğrusu: Bu kullanım yanlıştır; вставать (vstavat) sözlük biçimidir. “Ben kalkıyorum” demek için Я встаю (ya vstayu) kullanılmalıdır.
- Yanlış: Я работать (ya rabotat) “Ben çalışıyorum” demektir. Doğrusu: Doğru biçim Я работаю (ya rabotayu) şeklindedir. Sözlükteki работать (rabotat) biçimi “çalışmak” anlamındaki mastardır.
- Yanlış: Rusçada Türkçedeki gibi 13.00 her zaman “on üç saat” diye söylenir. Doğrusu: Günlük konuşmada 13.00 çoğu zaman час (ças) ile “saat bir” veya daha açık biçimde час дня (ças dnya) olarak söylenir: В час дня. (v ças dnya). Resmî çizelgelerde тринадцать часов (trinadtsat çasov) ya da 13.00 biçimi görülebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta saatleri dakika ile daha ayrıntılı söylemeye ve günlük programı daha uzun cümlelerle anlatmaya geçilir. Öğrenciler sabah, öğle ve akşam rutinlerini bağlaçlarla birleştirerek kısa paragraflar yazabilir. Ayrıca fiillerin geçmiş ve gelecek zaman biçimleri öğrenilerek dün ne yaptıkları ve yarın ne yapacakları anlatılır. Saat ifadeleri okul programı, randevu ve ulaşım duyurularını anlamada kullanılmaya devam eder.
Özet
Rusçada günlük rutin için вставать (vstavat) “kalkmak”, работать (rabotat) “çalışmak” ve час (ças) “saat” temel kelimelerdir. Saatle yapılan işi anlatırken в (v) kullanılır: Я встаю в семь часов. (ya vstayu v sem çasov). час (ças), часа (çasa) ve часов (çasov) biçimlerini sayıya göre doğru seçmek gerekir.