A1 düzeyinde kendi gününü tam saatler ve basit şimdiki zaman cümleleriyle yazmak ve sözlü anlatmak, Rusçada günlük hayatı paylaşmanın ilk somut can-do hedefidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Saati sormak ve tam saati söylemek
CEFR A1 can-do hedefi şudur: öğrenci saati sorabilir, tam saatleri söyleyebilir ve işini saatle bağlayabilir. Kiril okuma kuralları önceki temel çalışmada görüldüğü için bu ünitede bütün örnekler Kiril harfleriyle okunur. Saat sözcüğü час (ças)tır. Soru kalıbı Который час? (katorıy ças) yani Saat kaç demektir. Cevapta sayıdan sonra üç biçimden biri gelir: час (ças), часа (çasa) veya часов (çasof).
Biçim kuralı A1’de ezberlenir: 1 için час (ças), 2-3-4 için часа (çasa), 5 ve sonrası için часов (çasof) kullanılır. Örnekler: сейчас один час (siças adin ças), сейчас два часа (siças dva çasa), сейчас пять часов (siças pyat çasof). Telaffuz ipucu: sözcük sonundaki в çoğu konuşmada f gibi duyulur; bu yüzden часов (çasof) dersiniz. Türkçedeki saat yedi kalıbını olduğu gibi aktarmayın.
Günün bölümleri saati netleştirir: утром (utrom) sabah, днём (dnyom) gündüz, вечером (veçerom) akşam, ночью (noçyu) gece. Resmî tarifelerde 24 saatlik yazım görülür; günlük konuşmada tam saat ve günün bölümü yeterlidir. Bu ünitede dakika yok; hedef yalnız tam saat ve gün dilimidir. Dünyada da A1 saati önce tam saat, sonra günün bölümü, en sonda dakika sırasıyla öğretilir.
Örnek
Kısa diyalog. Öğretmen: Который час? (katorıy ças) Anlamı: Saat kaç? Öğrenci duvar saatine bakarak: Сейчас восемь часов. (siças vosyem çasof) Anlamı: Şimdi saat sekiz. Öğretmen: Утром или вечером? (utrom ili veçerom) Anlamı: Sabah mı akşam mı? Öğrenci: Утром. (utrom) Anlamı: Sabah.
Sabah rutini: uyanmak ve güne başlamak
Sabah rutini A1’de birkaç fiille kurulur ve her fiil ben öznesiyle çekilir. Temel cümle Я встаю в семь часов. (ya vstayu v syem çasof) yani Ben saat yedide kalkarım. Kalıp şöyledir: Я (ya) artı fiilin ben biçimi artı в (v) artı saat. в (v) burada Türkçedeki de/da anlamındadır; saatin önüne gelir. Telaffuz ipucu: встаю (vstayu) içinde вст yan yana okunur, araya sesli sokulmaz.
Sık kullanılan sabah cümleleri şunlardır: Я завтракаю в семь часов. (ya zavtrakayu v syem çasof) Kahvaltı ederim. Я иду в школу в восемь часов. (ya idu v şkolu v vosyem çasof) Okula giderim. Günün bölümü cümlenin başına da konabilir: Утром я встаю. (utrom ya vstayu) Sabah kalkarım. Rusça A1’de özne çoğu zaman söylenir; Türkçedeki gizli özne alışkanlığını taşımayın.
Somut bir okul sabahı şöyle akar. Saat yedi: kalkış. Saat yedi buçuk henüz bu ünitenin hedefi değildir; tam saat yeter. Saat sekiz: okul yolu. Öğrenci deftere önce saati, sonra tek cümleyi yazar. Can-do: sabahında yaptığı üç işi saatle söyleyebilir.
Örnek
Ayşe’nin sabahı. Утром я встаю в семь часов. (utrom ya vstayu v syem çasof) Sabah saat yedide kalkarım. Я завтракаю в семь часов. (ya zavtrakayu v syem çasof) Saat yedide kahvaltı ederim. Я иду в школу в восемь часов. (ya idu v şkolu v vosyem çasof) Saat sekizde okula giderim. Bu üç cümle A1 yazma ve sözlü anlatım için yeterlidir.
Kendi gününü deftere saatlerle yazmak
Yazma can-do hedefi: öğrenci kendi gününü 4-6 kısa cümleyle, her cümlede bir saat veya gün dilimi olacak biçimde yazar. Sıra sabah-gündüz-akşamdır. Her satırda önce saat, sonra iş gelir. Model cümle Я + fiil + в + saat kalıbıdır. Nokta her cümlenin sonunda vardır. Büyük harf yalnız cümle başında ve Я (ya) zamirindedir; Rusçada ben zamiri her zaman büyük yazılır.
Gündüz için A1 fiilleri sınırlı tutulur: Я обедаю в два часа. (ya abedayu v dva çasa) Saat ikide öğle yemeği yerim. Я делаю уроки в пять часов. (ya dyelayu uroki v pyat çasof) Saat beşte ödev yaparım. Я читаю вечером. (ya çitayu veçerom) Akşam okurum. Я смотрю телевизор вечером. (ya smatryu tylevizor veçerom) Akşam televizyon izlerim. Telaffuz ipucu: обедаю (abedayu) başındaki o, vurgu yoksa a gibi duyulur.
Dünyada bu konu sıkça zaman çizelgesi ve saat yüzüyle öğretilir. Öğrenci önce kendi gerçek saatlerini Türkçe düşünür, sonra her işi tek Rusça cümleye çevirir. Uydurma kahraman saatleri değil, kendi günü yazılır. Defterde saat çizmek, cümleyi hatırlatan bir destektir; değerlendirmede cümlenin doğruluğu çizgiden önemlidir.
Örnek
Defter metni örneği. Я встаю в семь часов. (ya vstayu v syem çasof) Я иду в школу в восемь часов. (ya idu v şkolu v vosyem çasof) Я обедаю в два часа. (ya abedayu v dva çasa) Я делаю уроки в шесть часов. (ya dyelayu uroki v şest çasof) Вечером я читаю. (veçerom ya çitayu) Beş cümle, beş iş, A1 yazma görevi tamam.
Akşam rutini: ev, yemek ve uyku
Akşam rutini sabahla aynı kalıbı kullanır; değişen şey fiil ve gündür. Temel cümleler: Я ужинаю в семь часов. (ya ujınayu v syem çasof) Saat yedide akşam yemeği yerim. Я смотрю телевизор в восемь часов. (ya smatryu tylevizor v vosyem çasof) Saat sekizde televizyon izlerim. Я ложусь спать в десять часов. (ya lajus spat v dyesyat çasof) Saat onda yatarım. Telaffuz ipucu: ложусь (lajus) içindeki ж, Türkçedeki j gibi; ь yazıda vardır, sonda kısa bir yumuşama duyulur.
спать (spat) uyumak, ложусь спать (lajus spat) yatmaya gitmek demektir. A1’de ikisi de görülür; günlük yazıda Я сплю. (ya splyu) Ben uyurum yerine yatış saati için Я ложусь спать в десять часов. (ya lajus spat v dyesyat çasof) daha doğaldır. Akşam dilimi вечером (veçerom) cümlenin başına konabilir: Вечером я ужинаю. (veçerom ya ujınayu) Kapanış selamı Спокойной ночи! (spakoynay noçi) İyi geceler, sabah selamı ise Доброе утро! (dobraye utro) Günaydın.
Yazarken akşam bloğu defterin alt yarısına gelir. Öğrenci kendi gerçek saatini yazar; gece yarısı gibi A1 üstü sayılar zorlanmaz. Can-do: akşamındaki üç işi saatle yazabilir ve aynı cümleleri bakarak sesli okuyabilir.
Örnek
Akşam paragrafı. Вечером я ужинаю в семь часов. (veçerom ya ujınayu v syem çasof) Я смотрю телевизор в девять часов. (ya smatryu tylevizor v dyevyat çasof) Я ложусь спать в десять часов. (ya lajus spat v dyesyat çasof) Спокойной ночи! (spakoynay noçi)
Sözlü anlatım: saati göstererek gününü söylemek
Sözlü can-do hedefi: öğrenci notuna veya saate bakarak kendi gününü 4-6 cümleyle anlatır. Tempo yavaştır; her cümleden sonra kısa durulur. Başlangıç selamı Привет! (privyet) Merhaba veya daha resmi Здравствуйте! (zdrastvuytye) kullanılabilir. Sonra Я рассказываю о моём дне. (ya rasskazıvayu a mayom dne) ifadesi A1’in üst sınırına yakındır; bunun yerine basit Это мой день. (eta moy den) Bu benim günüm yeter. Anlatım birinci tekil şahısla sürer.
Konuşurken saat ya parmakla gösterilir ya da sayı yüksek sesle söylenir. Soru-cevap da A1’dir. Что ты делаешь утром? (şto tı dyelayiş utrom) Sabah ne yaparsın? Cevap: Утром я встаю в семь часов. (utrom ya vstayu v syem çasof) А вечером? (a veçerom) Ya akşam? Вечером я ужинаю. (veçerom ya ujınayu) Telaffuz ipucu: что (şto) yazılır чт ile ama konuşmada şto duyulur; Türkçe çto demeyin.
Sınıfta önce model dinlenir, sonra öğrenci kendi metnini okur, en sonda nota bakmadan üç cümle söyler. Hata olursa cümle baştan, yavaş ve tam söylenir. Amaç kusursuz hız değil, anlaşılır A1 cümledir. Günlük hayatta bu konuşma, ev arkadaşına programını anlatmak veya öğretmenin Saat kaçta kalkıyorsun sorusuna yanıt vermektir.
Örnek
Sözlü mini diyalog. A: Привет! Что ты делаешь утром? (privyet? sto tı dyelayiş utrom) Merhaba! Sabah ne yaparsın? B saati göstererek: Утром я встаю в семь часов и иду в школу в восемь часов. (utrom ya vstayu v syem çasof i idu v şkolu v vosyem çasof) Sabah yedide kalkarım ve sekizde okula giderim. A: Спасибо. (spasiba) Teşekkürler. B: Пожалуйста. (pajanusta) Rica ederim.
Kalıpları birleştirmek ve can-do kontrolü
Bu ünitenin kalıpları üç satırda toplanır. Saat sormak: Который час? (katorıy ças) Saat söylemek: sayı artı час (ças) / часа (çasa) / часов (çasof). İş söylemek: Я встаю / завтракаю / иду / обедаю / делаю уроки / ужинаю / смотрю / читаю / ложусь спать (ya vstayu / zavtrakayu / idu / abedayu / dyelayu uroki / ujınayu / smatryu / çitayu / lajus spat). Zaman bağlamak: в семь часов (v syem çasof) veya утром (utrom), вечером (veçerom). Bu üç satır A1 günlük rutin için yeterlidir.
Can-do listesi öğrenciye düz cümle olarak okunur. Saati sorabilir ve tam saati söyleyebilirim. Sabah üç işimi saatle yazabilirim. Akşam üç işimi saatle yazabilirim. Saati göstererek günümü sözlü anlatabilirim. Kısa soruya утром (utrom) veya вечером (veçerom) ile cevap verebilirim. Eksik kalan madde deftere işaretlenir ve aynı kalıpla yeniden yazılır.
Sık karşılaşılan bağlama: okul kapısında Я иду в школу в восемь часов. (ya idu v şkolu v vosyem çasof) demek; evde Я дома вечером. (ya doma veçerom) yazmak. Bir sonraki dilsel adım dakika ve dün-bugün-yarın değildir henüz; önce bu cümleler akıcı okunur ve ezberlenmeden, kendi gerçek saatleriyle üretilir.
Örnek
Kontrol metni. Öğrenci kendi saatlerini yerleştirir. Я встаю в семь часов. (ya vstayu v syem çasof) Я иду в школу в восемь часов. (ya idu v şkolu v vosyem çasof) Я обедаю в два часа. (ya abedayu v dva çasa) Вечером я ужинаю в семь часов. (veçerom ya ujınayu v syem çasof) Я ложусь спать в десять часов. (ya lajus spat v dyesyat çasof) Öğretmen sorar: Который час? (katorıy ças) Öğrenci gerçek saate bakıp tam saatle cevaplar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Fiili çekimlemeden Я вставать (ya vstavaty) demek, Türkçedeki mastar alışkanlığını taşımak. Doğrusu: A1’de ben öznesiyle şimdiki zaman zorunludur: Я встаю. (ya vstayu) Mastar yalnız sözlükte ve henüz bu ünitenin hedefi olmayan cümlelerde durur.
- Yanlış: Saat yedide anlamını семь час (syem ças) diye, в (v) ve doğru saat biçimi olmadan söylemek. Doğrusu: İşin olduğu an в семь часов (v syem çasof) ile verilir. 7 sayısı 5 ve sonrası grubundadır; bu yüzden часов (çasof) gerekir, час (ças) değil.
- Yanlış: Her sayıda yalnız час (ças) kullanmak veya Türkçe söz dizimini kopyalayıp saati cümle sonuna yığmak. Doğrusu: 1 час (ças), 2-3-4 часа (çasa), 5 ve sonrası часов (çasof). Tipik sıra Я встаю в семь часов. (ya vstayu v syem çasof) biçimindedir.
- Yanlış: что (şto) sözcüğünü yazıldığı gibi çto okumak ve часов (çasof) sonunu v diye sert bitirmek. Doğrusu: Konuşmada что (şto) şto okunur; часов (çasof) sonunda v çoğu kez f gibi duyulur. A1’de duyduğunu taklit etmek, harf harf Türkçe okumaktan güvenlidir.
- Yanlış: Günün bölümünü Türkçedeki gibi fiilden sonra bırakıp я встаю утром (ya vstayu utrom) dışında başka yer tanımamak veya утром (utrom) ile вечером (veçerom) yerini karıştırmak. Doğrusu: A1’de Утром я встаю. (utrom ya vstayu) çok yaygındır; dilim cümle başında net durur. Sabah утром (utrom), akşam вечером (veçerom) ayrı sözcüklerdir, birbirinin yerine geçmez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta tam saatin yanına dakika girer; yarım ve çeyrek gibi Rusçaya özgü söyleyişler A1’in hemen ardından gelir. Fiil listesi genişler, alışkanlık için başka fiiller ve kısa bağlaçlar eklenir. Öğrenci dünü geçmiş zamanla, yarını ise basit gelecek veya plan cümlesiyle anlatmaya başlar. Haftanın günleri rutine bağlanır; böylece yalnız bir gün değil, haftalık program sözlü ve yazılı üretilir.
Özet
Bu ünitede A1 öğrencisi saati sorar, tam saati doğru biçimle söyler ve kendi gününü ben + fiil + saat kalıbıyla yazar. Sabah ve akşam için sınırlı fiiller, утром (utrom) ve вечером (veçerom) ile birleşerek hem defter metni hem kısa sözlü anlatım üretir. Hedef, kendi gerçek saatleriyle anlaşılır 4-6 cümle kurmak ve saati göstererek bunları sesli paylaşmaktır.