Rusçada iyelik zamirleri, bir kişinin ya da bir grubun bir varlıkla olan sahiplik veya yakınlık ilişkisini gösterir ve bağlı oldukları isme göre değişir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İyelik zamiri nedir?
İyelik zamiri, bir şeyin kime ait olduğunu veya kiminle ilişkili olduğunu belirtir. Türkçedeki “benim” ve “bizim” sözcüklerine karşılık olarak Rusçada temel biçimleri мой (moy), моя (maya), моё (mayo) ve наш (naş) kullanılır. Bu sözcükler genellikle bir ismin önünde yer alır.
Rusçada iyelik zamiri, yalnızca sahibine göre değil, kendisinden sonra gelen ismin cinsiyetine ve sayısına göre de değişir. Bu nedenle “benim oğlum” ve “benim kızım” ifadelerinde aynı biçim kullanılmaz. İyelik zamirini seçerken önce isme bakmak gerekir.
Örnek
Мой сын. (moy sın.) = Benim oğlum. Моя дочь. (maya doç.) = Benim kızım. İlk cümlede сын (sın) erkek cinsiyetli, ikinci cümlede дочь (doç) dişi cinsiyetli olduğu için zamir değişmiştir.
2. “Benim” anlamı: мой, моя, моё ve мои
“Benim” anlamındaki iyelik zamiri, ismin cinsiyetine ve sayısına uyar. Eril tekil isimlerle мой (moy), dişi tekil isimlerle моя (maya), nötr tekil isimlerle моё (mayo) kullanılır. Çoğul isimlerde ise cinsiyete bakmadan мои (moyi) gelir.
A1 düzeyinde ismin cinsiyetini çoğu zaman son harfinden tahmin edebiliriz. Sessiz harfle biten birçok isim eril, -а (a) veya -я (ya) ile biten birçok isim dişi, -о (o) veya -е (ye) ile biten birçok isim nötrdür. Bu, başlangıç için yararlı bir kuraldır; ancak ileride bazı özel isimleri ayrıca öğrenmek gerekir.
Örnek
Мой кот. (moy kot.) = Benim kedim. Моя мама. (maya mama.) = Benim annem. Моё окно. (mayo akno.) = Benim pencerem. Мои книги. (moyi knigi.) = Benim kitaplarım. Burada zamirler sırasıyla eril, dişi, nötr ve çoğul isimlere uymaktadır.
3. Aile üyelerini tanıtırken iyelik zamirleri
Aileden söz ederken iyelik zamirleri, kişinin aile üyeleriyle ilişkisini açıklar. Örneğin моя дочь (maya doç), “benim kızım” demektir; burada дочь (doç) dişi cinsiyetli bir isimdir. Bir kişi kendisini ve ailesini birlikte anlatıyorsa “bizim” anlamındaki biçimler kullanılır.
“Bizim” anlamındaki temel biçim наш (naş) olsa da bu sözcük de isme göre değişir. Eril isimlerle наш (naş), dişi isimlerle наша (naşa), nötr isimlerle наше (naşe), çoğul isimlerle наши (naşi) kullanılır. Böylece наша семья (naşa simya), “bizim ailemiz” anlamına gelir.
Örnek
Kısa diyalog: Кто это? (kto eta?) — Bu kim? Это моя дочь. (eta maya doç.) — Bu benim kızım. Это наша семья. (eta naşa simya.) — Bu bizim ailemiz. “Кто это?” (kto eta?) kalıbı bir kişiyi veya kişileri tanıtırken sık kullanılır.
4. Eşyaları ve kişisel varlıkları anlatmak
İyelik zamirleri yalnızca aile üyeleri için kullanılmaz; oyuncak, kitap, çanta ve ev eşyaları gibi birçok varlığı tanıtırken de kullanılır. Çocuk oyuncağını gösterirken Мой кот (moy kot), yani “Benim kedim” diyebilir. Buradaki кот (kot) eril olduğu için мой (moy) seçilir.
Bir eşyayı belirtirken Türkçedeki kelime sırasını doğrudan aktarmak yerine Rusça kelime sırasını korumaya çalışmalıyız. Temel yapı çoğunlukla iyelik zamiri + isim biçimindedir. Olumsuz cümlede ise başlangıç düzeyinde не (nye) kullanılabilir: Это не мой кот. (eta nye moy kot.) “Bu benim kedim değil” demektir.
Örnek
Somut durum: Bir öğrenci sınıfta bir çantayı gösterir ve şöyle der: Это моя сумка. (eta maya sumka.) = Bu benim çantam. Arkadaşı bir kitabı gösterir: Это моя книга. (eta maya kniga.) = Bu benim kitabım. Сумка (sumka) ve книга (kniga) dişi isimler olduğu için моя (maya) kullanılmıştır.
5. “Bizim” anlamı ve günlük konuşma
Bir grup kendisine ait olan veya grupla ilişkili bir şeyden söz ederken “bizim” anlamındaki iyelik zamirlerini kullanır. Наш дом (naş dom), “bizim evimiz” demektir; дом (dom) eril bir isim olduğu için наш (naş) biçimi kullanılır. Aynı mantıkla наша школа (naşa shkola), “bizim okulumuz” anlamına gelir.
İyelik zamirleri bazen gerçek mülkiyetten çok yakınlık ve aidiyet duygusu anlatabilir. Örneğin bir sınıf наш класс (naş klass) dediğinde bu ifade yalnızca fiziksel bir sahipliği değil, “bizim sınıfımız” duygusunu da gösterebilir. Konuşmada doğru biçimi bulmak için önce “benim mi, bizim mi?” sorusunu, sonra da ismin cinsiyetini veya çoğul olup olmadığını düşünmek yararlıdır.
Örnek
Kısa diyalog: Это ваш дом? (eta vaş dom?) — Bu sizin eviniz mi? Нет, это наш дом. (nyet, eta naş dom.) — Hayır, bu bizim evimiz. Burada ваш (vaş), “sizin” anlamında yeni bir iyelik zamiridir; наш (naş) ise konuşan gruba ait olan evi belirtir.
6. Zamiri seçme ve cümle kurma adımları
Doğru iyelik zamirini seçmek için üç basit adım izleyebiliriz. Önce sahibin bir kişi mi, bir grup mu olduğunu belirleriz: “benim” için мой (moy) ailesi, “bizim” için наш (naş) ailesi kullanılır. Sonra ismin eril, dişi, nötr veya çoğul olup olmadığına bakarız ve uygun biçimi seçeriz.
Son olarak cümleyi yüksek sesle okuyarak zamirin isimle uyumlu olup olmadığını kontrol ederiz. Örneğin моя брат (maya brat) doğru değildir; çünkü брат (brat) eril bir isimdir ve doğru ifade мой брат (moy brat) olmalıdır. Okuma sırasında ё (yo) harfinin genellikle “yo” sesine yakın olduğunu da hatırlamak gerekir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Bizim annemiz” ifadesi için önce sahip grubunu belirleriz: “bizim”, yani наш (naş) ailesi. Мама (mama) dişi bir isim olduğu için наша (naşa) seçilir. Sonuç: Наша мама. (naşa mama.) = Bizim annemiz. İkinci örnek: “Benim erkek kardeşlerim” için çoğul isim bulunduğundan мои братья (moyi bratya) denir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Benim” her zaman мой (moy) şeklindedir. Doğrusu: Doğru değildir. мой (moy) eril tekil isimlerle kullanılır; dişi isimlerle моя (maya), nötr isimlerle моё (mayo), çoğul isimlerle мои (moyi) gelir.
- Yanlış: Наш (naş) bütün “bizim” ifadelerinde değişmeden kullanılır. Doğrusu: Doğrusu, наш (naş) yalnızca eril tekil isimlerle kullanılır. Diğer biçimler наша (naşa), наше (naşe) ve наши (naşi) şeklindedir.
- Yanlış: İyelik zamiri yalnızca gerçek bir eşyanın sahibini gösterir. Doğrusu: İyelik zamirleri aile, okul ve grup aidiyetini de anlatabilir. Наша семья (naşa simya) ve наш класс (naş klass) ifadelerinde yakınlık veya grup ilişkisi vardır.
- Yanlış: Türkçedeki “benim kızım” kelime sırasıyla Rusçada da aynı şekilde kurulur. Doğrusu: Rusçada temel sıra iyelik zamiri + isimdir: моя дочь (maya doç). Zamir ve isim birlikte kullanılır; zamir isme göre biçim değiştirir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta iyelik zamirleri, yalnızca yalın hâlde değil, hâl ekleriyle birlikte de incelenecektir. Örneğin “benim kitabım hakkında” veya “benim arkadaşıma” gibi yapılarda zamirin biçimi değişebilir. Ayrıca “senin”, “sizin”, “onun” ve “onların” anlamındaki diğer iyelik zamirleri daha geniş biçimde öğrenilecektir. Böylece öğrenciler yalnızca kısa tanıtma cümleleri değil, daha uzun aile ve günlük yaşam konuşmaları da kurabilecektir.
Özet
İyelik zamirleri bir kişinin veya grubun bir isimle ilişkisini gösterir. “Benim” anlamında мой (moy), моя (maya), моё (mayo) ve мои (moyi); “bizim” anlamında наш (naş), наша (naşa), наше (naşe) ve наши (naşi) kullanılır. Doğru biçimi seçmek için sahibin kim olduğuna ve ismin cinsiyetine ya da çoğul olup olmadığına bakılır.