Sağlıkla ilgili basit durumları anlatmak için あたま (atama), ねつ (netsu) ve くすり (kusuri) kelimelerini ve temel hastalık kalıplarını kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Vücut bölümlerini söyleme
Japoncada vücudun bazı bölümlerini anlatmak için temel kelimeler kullanılır. あたま (atama) baş, おなか (onaka) karın, のど (nodo) boğaz ve からだ (karada) vücut demektir. Bu kelimeleri öğrenirken telaffuza dikkat etmek gerekir: あたま (atama) Türkçedeki “atama”ya yakın söylenir; ancak sesler kısa ve düzenlidir.
Bir vücut bölümünün ağrıdığını söylemek için ～が いたいです (… ga itai desu) kalıbı kullanılır. Burada が (ga) ağrıyan bölümü gösterir, いたいです (itai desu) ise “ağrıyor” veya “ağrılı” anlamındadır. Örneğin あたまが いたいです (atama ga itai desu) cümlesi “Başım ağrıyor.” demektir.
Örnek
Somut örnek: Bir öğrenci başını tutuyorsa şöyle söyleyebilir: あたまが いたいです。 (Atama ga itai desu.) “Başım ağrıyor.” Doktor vücudun başka bir bölümünü sorarsa おなかが いたいです。 (Onaka ga itai desu.) “Karnım ağrıyor.” diyebilir.
2. Ateşi ve genel durumu anlatma
Ateş anlamındaki temel kelime ねつ (netsu) sözcüğüdür. Ateşimiz olduğunu söylemek için ねつがあります (netsu ga arimasu) denir. Bu cümle kelime kelime “ateş var” anlamına gelir; Türkçede doğal karşılığı “Ateşim var.”dır.
Bir kişinin durumunu sormak için だいじょうぶですか (daijōbu desu ka) denebilir. Bu ifade “İyi misin?” veya “Bir sorun var mı?” anlamına gelir. Cevap olarak はい、だいじょうぶです (hai, daijōbu desu) “Evet, iyiyim.”; いいえ、だいじょうぶじゃないです (iie, daijōbu ja nai desu) ise “Hayır, iyi değilim.” demektir. ねつ (netsu) sözcüğündeki つ (tsu) sesi “tsu” olarak, tek hecede söylenir.
Örnek
Kısa diyalog: どうしましたか。 (Dō shimashita ka.) “Ne oldu?” ねつがあります。 (Netsu ga arimasu.) “Ateşim var.” だいじょうぶですか。 (Daijōbu desu ka.) “İyi misin?” いいえ、だいじょうぶじゃないです。 (Iie, daijōbu ja nai desu.) “Hayır, iyi değilim.”
3. İlaç isteme ve ilaçtan söz etme
İlaç anlamındaki kelime くすり (kusuri)dir. İlaç istemek için くすりを ください (kusuri o kudasai) denir. Buradaki を (o), ilacın istenen veya kullanılan nesne olduğunu gösterir; yazılışı “wo” olsa da cümlede çoğunlukla “o” diye okunur.
İlaç kullanmayı anlatan temel kalıp くすりを のみます (kusuri o nomimasu) şeklindedir. Bu cümle “İlaç içerim” veya bağlama göre “İlaç alırım” demektir. Japoncada tablet ve sıvı ilaç için de çoğunlukla のみます (nomimasu) fiili kullanılır. İlacın ne zaman alınacağını sormak için いつ のみますか (itsu nomimasu ka) denir.
Örnek
Eczanede somut olay: Öğrenci eczacıya くすりを ください。 (Kusuri o kudasai.) “Lütfen ilaç verin.” der. Eczacı いつ のみますか。 (Itsu nomimasu ka.) diye sorarsa öğrenci あさと よるに のみます。 (Asa to yoru ni nomimasu.) “Sabah ve akşam içerim.” diyebilir. Gerçek hayatta ilaç kullanma zamanı mutlaka doktorun veya eczacının talimatına göre öğrenilmelidir.
4. Doktorda kısa konuşma kurma
Doktor muayenesinde konuşma genellikle kısa ve doğrudandır. Doktor どうしましたか (dō shimashita ka) diyerek “Ne oldu?” diye sorabilir. Hasta あたまが いたいです (atama ga itai desu) veya ねつがあります (netsu ga arimasu) diyerek şikâyetini anlatabilir. İki bilgiyi birleştirmek de mümkündür: あたまが いたいです。ねつがあります。 (Atama ga itai desu. Netsu ga arimasu.)
Bir şeyi anlamadığımızda もういちど おねがいします (mō ichido onegaishimasu) denebilir; bu, “Bir kez daha lütfen.” anlamındadır. Doktorun sözünü anlamak için わかりません (wakarimasen) “Anlamıyorum.” da kullanılabilir. Sağlık konuşmalarında kibar olmak önemlidir; bu nedenle cümlelerin sonunda です (desu) ve ます (masu) biçimleri tercih edilir.
Örnek
Çözümlü konuşma: Doktor: どうしましたか。 (Dō shimashita ka.) “Ne oldu?” Hasta: あたまが いたいです。ねつがあります。 (Atama ga itai desu. Netsu ga arimasu.) “Başım ağrıyor. Ateşim var.” Doktor ilaçtan söz ederse hasta くすりを のみますか。 (Kusuri o nomimasu ka.) sorusunu duyabilir; bu cümle bağlama göre “İlaç alacak mısın?” veya “İlaç içiyor musun?” anlamına gelir.
5. Eczanede güvenli ve anlaşılır iletişim
Eczanede yalnızca くすり (kusuri) demek yerine ihtiyacı kısa bir cümleyle anlatmak daha anlaşılırdır. Örneğin あたまが いたいです (atama ga itai desu) diyerek baş ağrısını söyleyebilir, ardından くすりを ください (kusuri o kudasai) diyebilirsiniz. Eczacı ilacın nasıl kullanılacağını anlatırken dikkatle dinlemek ve anlamadığınız yerde tekrar sormak gerekir.
Japoncada soru cümlesinin sonunda çoğu zaman か (ka) bulunur. これは くすりですか (Kore wa kusuri desu ka) “Bu ilaç mı?” demektir. はい (hai) “evet”, いいえ (iie) “hayır” anlamındadır. Telaffuzda くすり (kusuri) “kusuri”ye yakın okunur; Türkçedeki “u” ve “i” sesleri ayrı ve kısa söylenir.
Örnek
Kısa diyalog: Müşteri: あたまが いたいです。 (Atama ga itai desu.) “Başım ağrıyor.” Müşteri: くすりを ください。 (Kusuri o kudasai.) “Lütfen ilaç verin.” Eczacı: これは くすりです。 (Kore wa kusuri desu.) “Bu ilaçtır.” Müşteri anlamadıysa もういちど おねがいします。 (Mō ichido onegaishimasu.) diyebilir.
6. Hastalık dilinde dikkat edilmesi gerekenler
Sağlıkla ilgili Japonca cümlelerde önce şikâyeti, sonra gerekli bilgiyi söylemek iletişimi kolaylaştırır. あたまが いたいです (atama ga itai desu), ねつがあります (netsu ga arimasu) ve くすりを のみます (kusuri o nomimasu) A2 düzeyinde kullanılabilecek temel örneklerdir. Bu cümleler hastalığın nedenini açıklamaz; yalnızca belirtiyi veya ilacın kullanımını bildirir.
Japonca öğrenirken sağlık kelimelerini gerçek tıbbi tavsiye olarak görmemek gerekir. Yüksek ateş, şiddetli ağrı veya uzun süren bir rahatsızlık varsa bir yetişkine, doktora ya da eczacıya başvurulmalıdır. Öğrenci, ilaç adını veya dozunu tahmin etmek yerine わかりません (wakarimasen) diyerek açıklama istemelidir. Böylece dil bilgisi öğrenirken güvenli iletişim alışkanlığı da kazanılır.
Örnek
Somut durum: Evde hasta olan öğrenci ailesine ねつがあります。あたまが いたいです。 (Netsu ga arimasu. Atama ga itai desu.) der. Ailesi doktora götürmeden önce öğrencinin hangi belirtileri olduğunu not eder. İlaç konusunda öğrenci kendi kararını vermek yerine くすりを のみますか。 (Kusuri o nomimasu ka.) sorusunu yetişkin veya sağlık çalışanıyla birlikte değerlendirir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Başım ağrıyor.” demek için あたまを いたいです (atama o itai desu) denir. Doğrusu: Doğru kalıp あたまが いたいです (atama ga itai desu) biçimindedir. Ağrıyan vücut bölümü bu cümlede が (ga) ile belirtilir.
- Yanlış: ねつ (netsu) kelimesi yalnızca “sıcak hava” anlamına gelir. Doğrusu: ねつ (netsu) sağlık bağlamında “ateş” demektir. Ateşim var demek için ねつがあります (netsu ga arimasu) kullanılır.
- Yanlış: İlaç almak için her zaman くすりを たべます (kusuri o tabemasu) denir. Doğrusu: Japoncada ilaç için temel fiil のみます (nomimasu)dir. Bu nedenle くすりを のみます (kusuri o nomimasu) denir; anlamı “İlaç içerim veya ilaç alırım.”dır.
- Yanlış: どうしましたか (dō shimashita ka) yalnızca “Ne yaptın?” anlamındadır. Doğrusu: Günlük sağlık konuşmasında bu soru “Ne oldu?” veya “Neyin var?” anlamında kullanılabilir. Hastanın şikâyetini anlatmasına fırsat verir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, geçmiş zaman ve daha ayrıntılı belirti anlatımıyla genişletilebilir. Öğrenciler きのうから ねつがあります (kinō kara netsu ga arimasu) “Dünden beri ateşim var.” gibi cümleler kurabilir. Ayrıca doktorun önerilerini anlamak için やすんでください (yasunde kudasai) “Lütfen dinlenin.” gibi rica ve öneri kalıpları öğrenilebilir. Sağlık formlarında yaş, süre ve kullanılan ilaç hakkında basit bilgiler vermek de sonraki adımdır.
Özet
Vücut bölümlerini ve temel sağlık şikâyetlerini anlatmak için あたま (atama), ねつ (netsu) ve くすり (kusuri) kelimelerini kullanırız. ～が いたいです (… ga itai desu) ağrıyı, ねつがあります (netsu ga arimasu) ateşi, くすりを のみます (kusuri o nomimasu) ise ilaç kullanmayı anlatır. Doktorda ve eczanede kısa, kibar ve doğru cümleler kurmak hem iletişimi hem de güvenliği artırır.