Japonca muayene sırasında ağrının yerini ve şiddetini açıkça söylemek, doğru sağlık iletişiminin temelidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Doktorun temel sorusu: Neresi ağrıyor?
Muayenede doktorun en temel sorusu どこがいたいですか (doko ga itai desu ka) ifadesidir. Türkçesi “Nereniz ağrıyor?” veya “Neresi ağrıyor?” demektir. Burada どこ (doko) “neresi”, が (ga) özneyi gösteren parçacık, いたい (itai) “ağrıyor” ve ですか (desu ka) soru biçimidir.
Bu soruya cevap verirken ağrıyan vücut bölümünden sonra がいたいです (ga itai desu) kalıbı kullanılır. Örneğin あたまがいたいです (atama ga itai desu) “Başım ağrıyor.” anlamına gelir. Japoncada vücut bölümü çoğu zaman iyelik ifadesi olmadan söylenebilir; bağlamdan kişinin kendi vücudu anlaşılır.
Örnek
Doktor: どこがいたいですか (doko ga itai desu ka) — Neresi ağrıyor? Hasta: あたまがいたいです (atama ga itai desu) — Başım ağrıyor.
2. Vücut bölümlerini söyleme
Muayene diyaloğunda önce temel vücut kelimelerini öğrenmek gerekir. あたま (atama) baş, のど (nodo) boğaz, むね (mune) göğüs, おなか (onaka) karın, ひざ (hiza) diz ve せなか (senaka) sırttır. A2 düzeyinde bu kelimeleri がいたいです (ga itai desu) kalıbıyla birleştirerek anlaşılır cevaplar verebilirsiniz.
Bazı kelimelerde kanji de görülür: 頭 (atama) baş, 胸 (mune) göğüs, 喉 (nodo) boğaz, 膝 (hiza) diz ve 背中 (senaka) sırt. Başlangıçta kana biçimlerini okumak yeterlidir; sağlık merkezlerinde kanjiyle karşılaşınca bu biçimleri tanımaya yavaş yavaş alışabilirsiniz. Telaffuzda いたい (itai) yaklaşık “itay”, むね (mune) “mune” ve ひざ (hiza) “hiza” şeklindedir.
Örnek
Hasta üç farklı durumda şöyle cevap verebilir: のどがいたいです (nodo ga itai desu) — Boğazım ağrıyor. むねがいたいです (mune ga itai desu) — Göğsüm ağrıyor. ひざがいたいです (hiza ga itai desu) — Dizim ağrıyor.
3. Ağrının şiddetini ve süresini anlatma
Ağrının yerini söyledikten sonra şiddetini belirtmek iletişimi daha açık hâle getirir. とてもいたいです (totemo itai desu) “Çok ağrıyor”, すこしいたいです (sukoshi itai desu) “Biraz ağrıyor” ve あまりいたくないです (amari itaku nai desu) “Pek ağrımıyor” demektir. Olumsuz biçimde いたくないです (itaku nai desu) kullanılır; いたいですない (itai desu nai) denmez.
Ağrının ne zamandır sürdüğünü söylemek için きのうからです (kinō kara desu) “Dünden beri” veya あさからです (asa kara desu) “Sabahtan beri” denebilir. いつからですか (itsu kara desu ka) “Ne zamandan beri?” sorusudur. Bu aşamada kesin bir tıbbi tanı koymaya çalışmayız; yalnızca şikâyeti doğru ve kısa biçimde aktarırız.
Örnek
Doktor: いつからですか (itsu kara desu ka) — Ne zamandan beri? Hasta: きのうからです。とてもいたいです (kinō kara desu. totemo itai desu) — Dünden beri. Çok ağrıyor. Bu cevapta hasta hem zamanı hem de ağrının şiddetini söylemiştir.
4. Tam bir muayene diyaloğu
Aşağıdaki diyalogda doktor önce ağrının yerini, sonra süresini sorar. Hasta kısa cümlelerle cevap verir ve doktorun yönergelerini dinler. みせてください (misete kudasai) “Lütfen gösterin”, ここです (koko desu) “Burası” ve だいじょうぶですか (daijōbu desu ka) “İyi misiniz?” anlamına gelir.
Muayene sırasında hastanın anlamadığı bir şey olursa もういちどおねがいします (mō ichido onegai shimasu) denebilir. Bu ifade “Bir kez daha, lütfen.” anlamındadır. Sağlık iletişiminde kibar olmak önemlidir; ancak ağrıyı saklamamak ve gerektiğinde açıkça いたいです (itai desu) demek daha da önemlidir.
Örnek
Doktor: どこがいたいですか (doko ga itai desu ka) — Neresi ağrıyor? Hasta: ひざがいたいです (hiza ga itai desu) — Dizim ağrıyor. Doktor: いつからですか (itsu kara desu ka) — Ne zamandan beri? Hasta: きのうからです (kinō kara desu) — Dünden beri. Doktor: ここですか (koko desu ka) — Burası mı? Hasta: はい、そこです (hai, soko desu) — Evet, orası. Doktor: あるいてだいじょうぶですか (aruite daijōbu desu ka) — Yürümekte sorun var mı? Hasta: はい、だいじょうぶです (hai, daijōbu desu) — Evet, sorun yok.
5. Dinleme, tekrar ve güvenli iletişim
Muayenede doktor yalnızca soru sormaz; hastanın nefes almasını, öksürmesini veya ağrıyan yeri göstermesini isteyebilir. いきをすってください (iki o sutte kudasai) “Lütfen nefes alın”, せきをしてください (seki o shite kudasai) “Lütfen öksürün” ve ここをおしてください (koko o oshite kudasai) “Lütfen buraya bastırın” anlamındadır. Bu yönergeleri duyduğunuzda anlamadığınız kelimeyi tahmin etmek yerine tekrar istemek daha güvenlidir.
Göğüs, karın veya boğaz ağrısı gibi şikâyetlerde ağrının şiddetini açıkça söylemek gerekir. くるしいです (kurushii desu) “Nefes almakta zorlanıyorum” veya “Sıkıntı çekiyorum” anlamlarında kullanılabilir; fakat ciddi bir durumda yalnızca Japonca cümleye güvenilmemeli, hemen bir yetişkinden ve sağlık görevlisinden yardım istenmelidir. Bu ders, tıbbi tanı koymayı değil, temel şikâyeti doğru aktarmayı öğretir.
Örnek
Doktor: おなかをみせてください (onaka o misete kudasai) — Lütfen karnınızı gösterin. Hasta: はい。ここがいたいです (hai. koko ga itai desu) — Evet. Burası ağrıyor. Doktor: もういちどいってください (mō ichido itte kudasai) — Lütfen bir kez daha söyleyin. Hasta: おなかがとてもいたいです (onaka ga totemo itai desu) — Karnım çok ağrıyor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Neresi ağrıyor?” demek için どこをいたいですか (doko o itai desu ka) denir. Doğrusu: Doğru kalıp どこがいたいですか (doko ga itai desu ka) biçimindedir. Ağrıyan bölüm, が (ga) ile gösterilir; burada を (o) kullanılmaz.
- Yanlış: あたまいたいです (atama itai desu) demek yeterlidir. Doğrusu: Anlaşılabilir olsa da temel ve doğru kalıp あたまがいたいです (atama ga itai desu) şeklindedir. Vücut bölümü ile いたいです (itai desu) arasına が (ga) getirilir.
- Yanlış: いたいですない (itai desu nai) veya いたくありませんです (itaku arimasen desu) denir. Doğrusu: Olumsuz biçim A2 düzeyinde いたくないです (itaku nai desu) veya daha resmî olarak いたくありません (itaku arimasen) şeklindedir. İki olumsuz biçim aynı cümlede üst üste kullanılmaz.
- Yanlış: どこがいたいですか (doko ga itai desu ka) sorusuna yalnızca はい (hai) veya いいえ (iie) diye cevap verilir. Doğrusu: Bu soru ağrının yerini istediği için bir vücut bölümüyle cevaplanır: のどがいたいです (nodo ga itai desu). はい (hai) ve いいえ (iie) daha çok evet-hayır sorularında kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde ağrının niteliğini ve günlük yaşama etkisini daha ayrıntılı anlatabilirsiniz. Örneğin ずきずきします (zukizuki shimasu) “zonkluyor” veya うごかすといたいです (ugokasu to itai desu) “hareket ettirince ağrıyor” gibi ifadeler öğrenilebilir. Ayrıca eczanede belirti anlatma, randevu alma ve ilaç kullanımıyla ilgili temel yönergeler çalışılır. Daha ileri Japoncada kibar sağlık dili ve geçmişte yaşanan belirtileri anlatma biçimleri ele alınır.
Özet
Muayenede temel soru どこがいたいですか (doko ga itai desu ka), yani “Neresi ağrıyor?” sorusudur. Cevap verirken vücut bölümünden sonra がいたいです (ga itai desu) kalıbı kullanılır; ağrının şiddeti ve başlangıç zamanı da eklenebilir. Açık, kısa ve kibar cevaplar sağlık görevlisiyle güvenli iletişim kurmayı kolaylaştırır.