İstek Biçimi (〜たいです (〜tai desu))

İstek bildirmek: 〜たいです nedir?

CEFR A2 can-do hedefi açıktır: günlük fiillerle ne yapmak istediğinizi söyleyebilir ve aynı şeyi başkasına sorabilirsiniz. Japoncada bu kapı, kibar ます (masu) biçiminin köküne eklenen たいです (tai desu) kalıbıyla açılır. Telaffuz ipucu Türkçe harflerle şöyledir: tay desu; tay, Türkçedeki tay sözcüğüne benzer, desu ise de-su olup u sesi neredeyse kaybolur. Anlam olarak Türkçedeki …mek / …mak istiyorum cümlesine denktir; ancak Japoncada fiil ve istek eki cümlenin en sonunda durur, özne ve nesne önde gelir.

Dünyadaki Japonca öğretiminde bu kalıp, öğrenciler ます (masu), ません (masen) ve ました (mashita) biçimlerini kestikten hemen sonra gelir; çünkü kök aynıdır ve yeni bir fiil tablosu gerekmez. たい (tai) i-sıfatı gibi davranır: şimdi たいです (tai desu), olumsuz たくないです (takunai desu), geçmişte たかったです (takatta desu) görülebilir. Günlük hayatta kantinde, otobüste ve sınıf planı yapılırken sürekli karşınıza çıkar. Somut bir sahne: öğle arasında bir öğrenci ラーメンを食べたいです (rāmen o tabetai desu) — Ramen yemek istiyorum — der. Telaffuz: raamen o tabetay desu.

Sık yanlış anlama, bu kalıbı gelecek zaman sanmaktır. たいです (tai desu) gelecek çekimi değil, konuşma anındaki istektir; plan gerçekleşmeyebilir. Yine de A2'de 明日 (ashita) yarın ve 来年 (rainen) gelecek yıl gibi zaman sözcükleriyle kullanmak doğaldır. Tahtadaki cümleyi kopyalarken kökü, eki ve です (desu) kibarlığını üç parça olarak görmek, sonraki ekler gelirken işinizi kolaylaştırır.

〜たいです nasıl kurulur?

Kurulum üç adımlıdır ve A2'de grup ezberinden önce bu yol yeter. Birinci adım: fiili ます (masu) biçiminde düşünün. İkinci adım: sondaki ます (masu) ekinini çıkarın; kalan parçaya masu kökü denir. Üçüncü adım: bu köke たいです (tai desu) ekleyin. Yenilen fiillerde bu çok saydamdır: 食べます (tabemasu) → 食べたいです (tabetai desu) — Yemek istiyorum. Telaffuz: tabetay desu. 見ます (mimasu) → 見たいです (mitai desu) — Görmek / izlemek istiyorum. Telaffuz: mitay desu.

Godan fiillerde de kural aynıdır; kök yine masu biçiminden gelir, sözlük kökünden değil. 行きます (ikimasu) → 行きたいです (ikitai desu) — Gitmek istiyorum. 飲みます (nomimasu) → 飲みたいです (nomitai desu) — İçmek istiyorum. 買います (kaimasu) → 買いたいです (kaitai desu) — Satın almak istiyorum. Düzensiz iki fiil ezberlenir: します (shimasu) → したいです (shitai desu) — Yapmak istiyorum (telaffuz: şitay desu); 来ます (kimasu) → 来たいです (kitai desu) — Gelmek istiyorum (telaffuz: kitay desu). Olumsuz istek: 行きたくないです (ikitakunai desu) — Gitmek istemiyorum. Telaffuz: ikitakunay desu.

Deftere istek listesi yazmak bu ünitenin somut işidir. Her satırda bir kök ve bir たいです (tai desu) görünür: 泳ぎたいです (oyogitai desu) — Yüzmek istiyorum; 書きたいです (kakitai desu) — Yazmak istiyorum; 遊びたいです (asobitai desu) — Oynamak / vakit geçirmek istiyorum. Telaffuz: oyogitay desu, kakitay desu, asobitay desu. Liste, konuşurken de aynı sırayı korur: zaman veya yer önde, istek sonda.

Hobilerle istekleri birleştirmek

A2 hobileri sınırlı ve somut tutulur: スポーツ (supōtsu) spor, 音楽 (ongaku) müzik, 映画 (eiga) film, 旅行 (ryokō) seyahat, 料理 (ryōri) yemek pişirme, 絵 (e) resim. İstek cümlesinin iskeleti şudur: isim + を (o) + fiil kökü + たいです (tai desu). 映画を見たいです (eiga o mitai desu) — Film izlemek istiyorum. 音楽を聞きたいです (ongaku o kikitai desu) — Müzik dinlemek istiyorum. Telaffuz: eega o mitay desu; ongaku o kikitay desu. Poster önünde duran öğrenci bu cümleleri işaretle okuyabilir.

する (suru) ile kurulan hobilerde kök し (shi) olur. スポーツをしたいです (supōtsu o shitai desu) — Spor yapmak istiyorum. 料理をしたいです (ryōri o shitai desu) — Yemek yapmak istiyorum. Soru sormak can-do'nun ikinci yarısıdır: 何がしたいですか (nani ga shitai desu ka) — Ne yapmak istiyorsun? Cevap: ゲームをしたいです (gēmu o shitai desu) — Oyun oynamak istiyorum. Telaffuz: nani ga şitay desu ka; geemu o şitay desu. Bazı kitaplarda istenen nesne が (ga) alır, örneğin ラーメンが食べたいです (rāmen ga tabetai desu); A2'de を (o) ve が (ga) kullanımlarını tanımanız yeterlidir, ikisini de yanlış saymayın.

Sınıfta ve günlük hayatta kısa diyaloglar

İstek kalıbı yalnızca defter cümlesi değildir; sınıf önünde konuşurken, kantinde plan yaparken ve aileye haber verirken işe yarar. Bir öğrenci bisiklet çizerek şöyle diyebilir: 新しい自転車が欲しいです (atarashii jitensha ga hoshii desu) — Yeni bir bisiklet istiyorum. Ardından eylem gelir: 自転車に乗りたいです (jitensha ni noritai desu) — Bisiklete binmek istiyorum. Telaffuz: ataraşii jitenşa ga hoşii desu; jitenşa ni noritay desu. Dikkat: eşya istemek 欲しいです (hoshii desu), eylem istemek たいです (tai desu) iledir. Türkçe istiyorum sözcüğü ikisini tek kelimede birleştirdiği için karışır.

Restoran somut bir olaydır. İki arkadaş menüye bakar. A: 何を食べたいですか (nani o tabetai desu ka) — Ne yemek istiyorsun? B: 寿司を食べたいです (sushi o tabetai desu) — Suşi yemek istiyorum. A: お茶を飲みたいです (ocha o nomitai desu) — Çay içmek istiyorum. Telaffuz: nani o tabetay desu ka; suşi o tabetay desu; oça o nomitay desu. Olumsuz cevap da A2'dedir: お肉を食べたくないです (oniku o tabetakunai desu) — Et yemek istemiyorum. Telaffuz: oniku o tabetakunay desu. Soru eki か (ka) cümle sonuna eklenir, ses tonu hafifçe yükselir.

Seyahat hayalleri ve gelecek planları

Pencere kenarında not defteri tutan öğrenci, henüz olmamış bir yolculuğu たいです (tai desu) ile çizer. A2'de ayrı bir gelecek çekimi yoktur; plan ve istek kibar biçim ve bu ekle anlatılır. 来年、日本へ行きたいです (rainen, Nihon e ikitai desu) — Gelecek yıl Japonya'ya gitmek istiyorum. 京都でお寺を見たいです (Kyōto de otera o mitai desu) — Kyoto'da tapınak görmek istiyorum. 日本語を勉強したいです (Nihongo o benkyō shitai desu) — Japonca çalışmak istiyorum. Telaffuz: rainen, nihon e ikitay desu; kyooto de otera o mitay desu; nihongo o benkyoo şitay desu.

Seyahat cümlelerinde yer bildiren へ (e) veya に (ni), araç ve yer için で (de) A1'den gelir; yeni olan yalnızca istek ekidir. 電車で行きたいです (densha de ikitai desu) — Trenle gitmek istiyorum. 写真を撮りたいです (shashin o toritai desu) — Fotoğraf çekmek istiyorum. Arkadaşa sormak: どこへ行きたいですか (doko e ikitai desu ka) — Nereye gitmek istiyorsun? Cevap kısa olabilir: 海へ行きたいです (umi e ikitai desu) — Denize gitmek istiyorum. Telaffuz: denşa de ikitay desu; taşin o toritay desu; doko e ikitay desu ka. Bu kalıp turist bürosu, aile sohbeti ve sınıf posteri gibi gerçek ortamlarda aynı biçimde durur.

Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar

Türkçede istiyorum hem nesne hem eylem için tek sözcüktür; Japoncada eylem için たいです (tai desu), nesne için 欲しいです (hoshii desu) vardır. Su istiyorum eşya cümlesidir: 水が欲しいです (mizu ga hoshii desu). Su içmek istiyorum eylem cümlesidir: 水を飲みたいです (mizu o nomitai desu). Telaffuz: mizu ga hoşii desu; mizu o nomitay desu. İkinci sık hata, sözlük biçimine doğrudan たい (tai) eklemektir. 行く (iku) üzerine eklenmez; doğru yol her zaman masu köküdür: 行きたい (ikitai). いくたい (ikutai) biçimi yoktur.

Üçüncü hata, Türkçe söz dizimini kopyalamaktır. Türkçede istek fiili ortadan yakın durabilir; Japoncada istek her zaman cümle sonundadır. Dördüncü hata, üçüncü kişi için çıplak たいです (tai desu) kullanmaktır. Bu kalıp temelde konuşanın kendi isteğidir. Başkasının isteğini bir üst basamakta たがっています (tagatte imasu) ile söylemek gerekir; şimdilik o kişiyi soruyla konuşturmak daha güvenlidir: 行きたいですか (ikitai desu ka). Beşinci hata, sınıfta です (desu) unutmaktır; kibar biçim beklenir. Altıncı hata, olumsuzda たいません (taimasen) demektir; doğru olumsuz たくないです (takunai desu) şeklindedir çünkü たい (tai) sıfat gibi çekilir.