Japoncada bir yerin konumunu sormak için yer adını, 「は」 parçacığını ve 「どこにありますか」 kalıbını birlikte kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel kalıp: Bir yer nerede?
Japoncada bir yerin konumunu sormak için temel kalıp şöyledir: えきはどこにありますか (eki wa doko ni arimasu ka). Türkçesi “İstasyon nerede?” demektir. Burada えき (eki) “istasyon”, は (wa) konu belirteci, どこ (doko) “neresi” ve にありますか (ni arimasu ka) “bulunuyor?” anlamına gelir.
Kalıbın genel biçimi şöyledir: ［yer］はどこにありますか (［yer］ wa doko ni arimasu ka). Köşeli parantez içindeki bölüme sormak istediğimiz yeri koyarız. Örneğin market için スーパーはどこにありますか (suupaa wa doko ni arimasu ka), okul için がっこうはどこにありますか (gakkou wa doko ni arimasu ka) diyebiliriz. Telaffuzda konu belirteci olan は (wa) “ha” değil, “wa” diye okunur; Türkçede yaklaşık olarak “va”ya yakın duyulabilir. どこ (doko) “doko”, ありますか (arimasu ka) ise “arimas ka”ya yakın söylenir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Hastane nerede?” demek için önce yer adını seçeriz: びょういん (byouin). Sonra kalıba yerleştiririz: びょういんはどこにありますか (byouin wa doko ni arimasu ka). Cevap olarak あそこにあります (asoko ni arimasu) denebilir; anlamı “Orada bulunuyor.”dur.
2. 「どこ」 ve yakınlık bildiren cevaplar
Bir yerin nerede olduğunu sorarken どこ (doko) kullanılır. Cevap verirken konuşan kişiye göre üç temel gösterme sözcüğü öğrenebiliriz: ここ (koko) “burası”, konuşanın yakınındaki yer için; そこ (soko) “orası”, dinleyenin yakınındaki yer için; あそこ (asoko) ise “orası”, her iki kişiden de uzaktaki yer için kullanılır. Bu sözcükler tek başına veya にあります (ni arimasu) ile birlikte kullanılabilir.
Örneğin haritada istasyonu gösteren bir öğrenci şöyle diyebilir: えきはここにあります (eki wa koko ni arimasu). Bu cümle “İstasyon burada.” demektir. Daha uzaktaki bir yeri göstermek için コンビニはあそこにあります (konbini wa asoko ni arimasu) denebilir. コンビニ (konbini) Japoncada market veya küçük kolaylık dükkânı için kullanılan bir sözcüktür. Telaffuzda uzun ünlülere dikkat edilebilir: スーパー (suupaa) sözcüğündeki “uu” ve “aa” biraz uzatılır.
Örnek
Kısa konuşma: A: えきはどこにありますか。 (A: Eki wa doko ni arimasu ka.) B: あそこにあります。 (B: Asoko ni arimasu.) Türkçesi: A: “İstasyon nerede?” B: “Orada.”
3. Sokakta yön sorma ve nazik başlangıç
Sokakta tanımadığımız birine doğrudan soru sormak yerine kısa bir dikkat çekme ve nezaket ifadesi kullanmak uygundur. En temel ifade すみません (sumimasen) sözcüğüdür. “Affedersiniz” veya “Pardon” anlamına gelir. Ardından えきはどこにありますか (eki wa doko ni arimasu ka) diyerek istasyonun yerini sorabiliriz.
Karşımızdaki kişi genellikle kısa bir yön tarifi verir. A1 düzeyinde みぎ (migi) “sağ”, ひだり (hidari) “sol” ve まっすぐ (massugu) “düz” sözcüklerini tanımak yeterlidir. Örneğin まっすぐです (massugu desu) “Düzdür” veya みぎです (migi desu) “Sağdadır” anlamına gelebilir. Yön tarifi tam anlaşılmadığında もういちどおねがいします (mou ichido onegaishimasu) denebilir; bu ifade “Bir kez daha lütfen.” anlamındadır.
Örnek
Somut olay: Bir turist sokakta istasyonu arar. A: すみません。えきはどこにありますか。 (A: Sumimasen. Eki wa doko ni arimasu ka.) B: まっすぐです。 (B: Massugu desu.) A: ありがとうございます。 (A: Arigatou gozaimasu.) Türkçesi: A: “Affedersiniz. İstasyon nerede?” B: “Düz.” A: “Çok teşekkür ederim.”
4. 「あります」 ve 「います」 farkı
Japoncada cansız varlıkların ve yerlerin bulunmasını anlatmak için あります (arimasu) kullanılır. Bina, istasyon, market, okul ve hastane gibi yerler bu gruba girer. Bu nedenle びょういんはどこにありますか (byouin wa doko ni arimasu ka) “Hastane nerede?” demektir.
İnsanların ve hayvanların nerede olduğunu sormak için ise います (imasu) kullanılır. Örneğin “Öğretmen nerede?” sorusu せんせいはどこにいますか (sensei wa doko ni imasu ka) şeklindedir. Burada せんせい (sensei) “öğretmen” demektir. Bir istasyon çalışanını sorarken kişi sorulduğu için えきいんはどこにいますか (ekiin wa doko ni imasu ka) denir. A1 düzeyinde bu farkı “yer ve eşya için あります (arimasu), insan ve hayvan için います (imasu)” biçiminde hatırlayabiliriz.
Örnek
Karşılaştırmalı örnek: トイレはどこにありますか (toire wa doko ni arimasu ka) “Tuvalet nerede?”; ともだちはどこにいますか (tomodachi wa doko ni imasu ka) “Arkadaşın nerede?” demektir. İlkinde bir yer, ikincisinde insan sorulduğu için fiiller farklıdır.
5. Olumlu cevap, teşekkür ve rol yapma
Bir yerin konumunu öğrendikten sonra konuşmayı ありがとうございます (arigatou gozaimasu) diyerek tamamlayabiliriz. Bu ifade “Çok teşekkür ederim.” anlamında nazik bir teşekkürdür. Cevabı anlamadığımızda başımızı sallamak yerine tekrar istemek daha doğaldır: すみません。もういちどおねがいします (sumimasen. Mou ichido onegaishimasu).
Sınıf rol yapmasında bir öğrenci soru soran kişi, diğeri yerel kişi olabilir. Soru soran öğrenci önce すみません (sumimasen) der, ardından yer adını ve kalıbı kullanır. Cevap veren öğrenci ここにあります (koko ni arimasu), そこにあります (soko ni arimasu) veya あそこにあります (asoko ni arimasu) diyebilir. Daha sonra öğrenciler aynı yapıyı istasyon, market, okul ve hastane adlarıyla tekrarlar.
Örnek
Rol yapma örneği: A: すみません。スーパーはどこにありますか。 (A: Sumimasen. Suupaa wa doko ni arimasu ka.) B: あそこにあります。みぎです。 (B: Asoko ni arimasu. Migi desu.) A: ありがとうございます。 (A: Arigatou gozaimasu.) Türkçesi: A: “Affedersiniz. Market nerede?” B: “Orada. Sağdadır.” A: “Çok teşekkür ederim.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 「は」 harfi her zaman “ha” diye okunur. Doğrusu: Bu kalıpta konu belirteci olan 「は」, “wa” diye okunur ve Türkçede yaklaşık olarak “va”ya yakın duyulabilir. Bu nedenle えきはどこにありますか (eki wa doko ni arimasu ka) ifadesinde 「は」 için “ha” değil, “wa” demek gerekir.
- Yanlış: Her varlık için 「あります」 kullanılır. Doğrusu: Yerler, eşyalar ve cansız varlıklar için あります (arimasu); insanlar ve hayvanlar için います (imasu) kullanılır. Bu yüzden “Öğretmen nerede?” sorusunda せんせいはどこにいますか (sensei wa doko ni imasu ka) denir.
- Yanlış: 「どこ」 tek başına “nerede” sorusunu her zaman tamamlar; yer adı söylemeye gerek yoktur. Doğrusu: Ne aradığımızı belirtmek daha açıktır. “İstasyon nerede?” için えきはどこにありますか (eki wa doko ni arimasu ka) denir. Sadece どこですか (doko desu ka) denirse bağlamın bilinmesi gerekir.
- Yanlış: 「に」 parçacığı Türkçedeki “-de” ile her durumda aynı görevde kullanılır. Doğrusu: Bu kalıpta 「に」, bir şeyin bulunduğu konumu gösterir: ここにあります (koko ni arimasu). Japoncadaki parçacıkların görevleri Türkçedeki eklerle bire bir aynı değildir; kalıp bütün olarak öğrenilmelidir.
- Yanlış: Yabancı birine soru sorarken doğrudan yer adını söylemek yeterince naziktir. Doğrusu: Doğrudan ［yer］はどこにありますか kalıbını kullanmak dilbilgisel olarak uygundur; ancak konuşmayı すみません (sumimasen) ile başlatmak daha naziktir. Cevaptan sonra ありがとうございます (arigatou gozaimasu) demek de uygun bir kapanıştır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca “Nerede?” sorusunu değil, daha ayrıntılı yön tariflerini de kurmaya başlar. みぎ (migi), ひだり (hidari) ve まっすぐ (massugu) sözcüklerine “sağa dönmek”, “sola dönmek”, “yürümek” gibi hareket ifadeleri eklenebilir. Ayrıca bir yerin başka bir yere göre konumu, örneğin “istasyonun yanında” veya “marketin önünde” gibi yapılarla anlatılır. Harita üzerinde kısa bir güzergâhı dinleyip takip etmek ve kendimiz tarif etmek bir sonraki iletişim hedefidir.
Özet
Bir yerin konumunu sormak için ［yer］はどこにありますか (［yer］ wa doko ni arimasu ka) kalıbı kullanılır. Yerler ve cansız varlıklarla あります (arimasu), insanlar ve hayvanlarla います (imasu) kullanılır. すみません (sumimasen) ile nazikçe başlayıp ありがとうございます (arigatou gozaimasu) ile teşekkür ederek kısa ve uygun bir şehir konuşması kurabiliriz.