Geçen hafta yaptığımız hobileri Japoncada geçmiş zamanla anlatabilir ve başkasına ne yaptığını sorabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Geçen haftayı söylemek
Japoncada “geçen hafta” demek için せんしゅう (senshū) sözcüğü kullanılır. “Geçen hafta resim yaptım.” cümlesi せんしゅう、えをかきました。 (senshū, e o kakimashita.) şeklindedir. Burada え (e) “resim”, を (o) nesneyi gösteren parçacık, かきました (kakimashita) ise “çizdim veya resim yaptım” anlamındadır.
Japoncada kibar geçmiş zaman cümleleri çoğu zaman ました (mashita) ile biter. Bu biçim, yapılan işin geçmişte gerçekleştiğini anlatır. Türkçedeki “yaptım”, “oynadım” ve “çalıştım” gibi ifadeler Japoncada fiilin kibar geçmiş biçimiyle verilir. Başlangıç düzeyinde, etkinliği ve ました sonunu birlikte öğrenmek yararlıdır.
Örnek
Örnek: せんしゅう、えをかきました。 (senshū, e o kakimashita.) = Geçen hafta resim yaptım. Cümlede önce zaman, sonra etkinlik ve en sonda geçmiş zamanlı fiil gelir.
2. “Ne yaptın?” sorusu
Bir kişinin yaptığı etkinliği sormak için temel kalıp なにをしましたか。 (nani o shimashita ka.) cümlesidir. Bu cümle “Ne yaptın?” anlamına gelir. なに (nani) “ne”, を (o) yapılan işin nesnesini gösterir, しましたか (shimashita ka) ise kibar soru biçimidir.
Soruya kısa cevap vermek için etkinlik adı, を ve geçmiş zamanlı fiil kullanılır. Örneğin “Gitar çalıştım.” demek için ギターをれんしゅうしました。 (gitā o renshū shimashita.) denir. ギター (gitā) kelimesi katakana ile yazılır; çünkü Japoncada yabancı kökenli kelimelerde katakana sık kullanılır.
Örnek
Soru-cevap: なにをしましたか。 (nani o shimashita ka.) — ギターをれんしゅうしました。 (gitā o renshū shimashita.) = Ne yaptın? — Gitar çalıştım. Telaffuzda ギター (gitā) yaklaşık “giitaa”, れんしゅう (renshū) ise “renshuu” gibi söylenir.
3. Farklı hobileri anlatmak
Hobi anlatırken önce etkinliğin adını seçeriz. Uçurtma uçurmak için たこをとばしました。 (tako o tobashimashita.) denebilir. Burada たこ (tako) “uçurtma”, とばしました (tobashimashita) ise “uçurdum” anlamındadır. Japoncada kısa cümlelerde özne çoğu zaman söylenmez; fiil, işi kimin yaptığının konuşmadan anlaşılmasına izin verir.
Bir başka hobi “kap yapmak”tır. Bunun için うつわをつくりました。 (utsuwa o tsukurimashita.) ifadesi kullanılabilir. うつわ (utsuwa) kap veya çömlek gibi bir nesneyi anlatır. Bu ünitede amaç, her ayrıntıyı açıklamak değil, geçmişte yapılan etkinliği basit bir cümleyle söyleyebilmektir.
Örnek
Somut örnek: Öğretmen bir uçurtma resmi gösterir ve sorar: なにをしましたか。 (nani o shimashita ka.) Öğrenci たこをとばしました。 (tako o tobashimashita.) diye cevap verir. Anlamı: “Ne yaptın? — Uçurtma uçurdum.”
4. Spor ve boş zaman etkinlikleri
Bazı spor ve oyun adları Japoncada katakana ile yazılır. “Futbol oynadım.” demek için サッカーをしました。 (sakkā o shimashita.) kalıbı kullanılabilir. Buradaki を (o) yazıldığı gibi “wo” değil, çoğunlukla “o” diye okunur. サッカー (sakkā) sözcüğündeki uzun ses, Türkçedeki kısa “a”dan biraz daha uzun söylenir.
Aynı yapı başka boş zaman etkinliklerinde de kullanılabilir. Örneğin “Oyun oynadım.” için ゲームをしました。 (gēmu o shimashita.) denir. Bir kişi etkinliği anlatırken sesini sakin ve kibar tutabilir; soru soran kişi de cümlenin sonundaki か (ka) sayesinde bunun soru olduğunu gösterir.
Örnek
Kısa diyalog: A: せんしゅう、なにをしましたか。 (senshū, nani o shimashita ka.) B: サッカーをしました。 (sakkā o shimashita.) Türkçesi: A: Geçen hafta ne yaptın? B: Futbol oynadım.
5. Resimden cümle kurma ve konuşma
Bir resme bakarak konuşurken önce “Kim ne yapıyor?” değil, bu ünitedeki hedefe uygun olarak “Geçen hafta ne yaptı?” sorusunu düşünürüz. Sonra etkinliği seçip を ve geçmiş zamanlı fiili ekleriz. Kap yapan bir öğrenci için せんしゅう、うつわをつくりました。 (senshū, utsuwa o tsukurimashita.) cümlesi kurulabilir.
Konuşma çalışmasında öğrenci önce soruyu dinlemeli, ardından kısa cevap vermelidir. Cevapta わたしは (watashi wa) “ben” sözcüğünü kullanmak mümkündür; ancak Japoncada özne bağlamdan belliyse söylenmeyebilir. Bu nedenle hem わたしは、えをかきました。 (watashi wa, e o kakimashita.) hem de えをかきました。 (e o kakimashita.) doğal başlangıç cevaplarıdır.
Örnek
Çözümlü örnek: Soru “Geçen hafta ne yaptın?” olsun. Resimde kap yapma görülüyor. 1) Etkinlik: うつわ (utsuwa). 2) Nesne parçacığı: を (o). 3) Geçmiş fiil: つくりました (tsukurimashita). Sonuç: せんしゅう、うつわをつくりました。 (senshū, utsuwa o tsukurimashita.) = Geçen hafta kap yaptım.
6. Mini konuşma ve öğrenme hedefi
Bu konuyu bilen öğrenci, bir arkadaşına せんしゅう、なにをしましたか。 (senshū, nani o shimashita ka.) diye sorabilir. Karşısındaki kişi de bir hobi seçerek cevap verir. Örneğin えをかきました。 (e o kakimashita.), ギターをれんしゅうしました。 (gitā o renshū shimashita.) veya サッカーをしました。 (sakkā o shimashita.) diyebilir.
Kendi konuşmanı değerlendirirken üç noktaya bakabilirsin: Zamanı söyleyebiliyor musun, etkinlikten sonra を kullanıyor musun ve fiili ました ile bitirebiliyor musun? Telaffuzda なに (nani) “nani”, しました (shimashita) ise yaklaşık “şimashita” gibi söylenir. Önce yavaş, sonra doğal bir hızda tekrar yapmak akıcılığı geliştirir.
Örnek
Mini diyalog: A: せんしゅう、なにをしましたか。 (senshū, nani o shimashita ka.) B: たこをとばしました。 (tako o tobashimashita.) A: そうですか。 (sō desu ka.) B: はい。 (hai.) Türkçesi: A: Geçen hafta ne yaptın? B: Uçurtma uçurdum. A: Öyle mi? B: Evet.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Ne yaptın?” sorusunda Japonca kelimeleri Türkçedeki sırayla söylemek gerekir. Doğrusu: Temel kalıp なにをしましたか。 (nani o shimashita ka.) şeklindedir. なに (nani) ve を (o) birlikte kullanılır; soru kibar biçimde か (ka) ile biter.
- Yanlış: を (o) parçacığı “wo” diye okunur ve her zaman ayrı bir kelime gibi vurgulanır. Doğrusu: Bu düzeyde を (o) genellikle “o” diye telaffuz edilir. Nesnenin ardından gelir: えをかきました。 (e o kakimashita.).
- Yanlış: Geçmişte yapılmış bir etkinlik için fiilin şimdiki zaman biçimi kullanılmalıdır. Doğrusu: Tamamlanmış kibar eylemlerde ました (mashita) kullanılır. Bu nedenle “futbol oynadım” için サッカーをしました。 (sakkā o shimashita.) denir.
- Yanlış: Her Japonca cümlede mutlaka “ben” anlamındaki özne bulunmalıdır. Doğrusu: Japoncada özne bağlamdan anlaşılıyorsa söylenmeyebilir. Bu yüzden えをかきました。 (e o kakimashita.) cümlesi de “Resim yaptım.” anlamına gelebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca ne yaptıklarını değil, nerede ve kiminle yaptıklarını da anlatmaya başlayabilir. Örneğin こうえんで (kōen de) “parkta” ve ともだちと (tomodachi to) “arkadaşımla” gibi ifadeler öğrenilebilir. Daha sonra hafta sonu etkinlikleri hakkında kısa metinler okunabilir ve geçmiş zamanın farklı fiillerle kullanımı genişletilebilir. Kanji öğrenimi de kademeli olarak başlayarak sık kullanılan zaman ve etkinlik sözcüklerine taşınabilir.
Özet
Geçen hafta yapılan hobileri sormak için なにをしましたか。 (nani o shimashita ka.) kalıbı kullanılır. Cevapta etkinlik adı, を (o) parçacığı ve kibar geçmiş zamanlı fiil yer alır. Öğrenci bu yapıyla resim yapma, gitar çalışma, uçurtma uçurma, kap yapma ve futbol oynama gibi etkinlikleri kısa cümlelerle anlatabilir.