Geçmiş hafta sonunu anlatırken zaman ifadelerini, geçmiş zaman kalıplarını ve etkinlik sözcüklerini kullanarak hem anlaşılır konuşabilir hem de kısa bir günlük yazabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Hafta sonu konuşmasına hazırlanma
Konuşmaya başlamadan önce üç soruya cevap vermek yararlıdır: Ne zaman, nerede ve ne yaptım? Hafta sonu için せんしゅうまつ (senshuumatsu), cumartesi için どようび (doyoubi), pazar için にちようび (nichiyoubi) diyebiliriz. Japoncada geçmişte tamamlanan kibar fiil cümleleri çoğunlukla 〜ました (~mashita) ile biter.
Etkinlikleri anlatırken temel fiillerden yararlanırız. いきました (ikimashita) “gittim”, みました (mimashita) “izledim veya gördüm”, たべました (tabemashita) “yedim” ve しました (shimashita) “yaptım” anlamına gelir. Telaffuzda uzun ünlülere dikkat edilmelidir; örneğin せんしゅうまつ (senshuumatsu) sözcüğünde しゅう bölümündeki ikinci “u”, önceki ünlünün uzatıldığını gösterir ve Türkçedeki gibi ayrı bir hece olarak söylenmez.
Örnek
Örnek soru-cevap: せんしゅうまつ、なにをしましたか。 (Senshuumatsu, nani o shimashita ka.) — Geçen hafta sonu ne yaptın? えいがをみました。 (Eiga o mimashita.) — Film izledim. Burada なに (nani) “ne”, えいが (eiga) “film” demektir; soru cümlesi か (ka) ile biter.
2. Etkinlikleri ve günleri geçmiş zamanda söyleme
Bir gün ile etkinliği birleştirmek için günün ardından çoğunlukla に (ni) kullanılır. Örneğin どようびに (doyoubi ni) “cumartesi günü” anlamındadır. Etkinliğin nesnesi için を (o) kullanırız: おんがくをききました (ongaku o kikimashita) “müzik dinledim” ve しゃしんをとりました (shashin o torimashita) “fotoğraf çektim” demektir.
Konuşmada cümleleri kısa tutmak A1 düzeyinde güçlü bir yöntemdir. Önce günü, sonra yeri, ardından etkinliği söyleyebiliriz. Yer belirtirken で (de) parçacığı kullanılır: こうえんであそびました (kouen de asobimashita) “parkta oynadım” demektir. İki etkinliği bağlamak için それから (sorekara) “ondan sonra” sözcüğünü kullanabiliriz.
Örnek
Somut örnek: どようびに、こうえんであそびました。それから、えいがをみました。 (Doyoubi ni, kouen de asobimashita. Sorekara, eiga o mimashita.) — Cumartesi günü parkta oynadım. Ondan sonra film izledim. Cümlede こうえん (kouen) “park”, あそびました (asobimashita) “oynadım” anlamındadır. Etkinlik sırasını それから (sorekara) ile açıkça gösterdiğimiz için dinleyen kişi olayı daha kolay izler.
3. Tokyo'da geçen kısa konuşmayı canlandırma
Konuşma pratiğinde gerçek bir durumu canlandırmak, yalnızca cümleyi ezberlemekten daha etkilidir. Öğretmen ve öğrenci, hafta sonu とうきょう (Toukyou) içinde karşılaşmış gibi davranabilir. Önce selamlaşılır, sonra hafta sonu etkinliği sorulur ve kısa bir cevap verilir.
Japoncada kibar konuşmada soru sormak için cümlenin sonuna か (ka) getirilebilir. Birinin yaptığı etkinliğe ilgi göstermek için たのしかったですか (Tanoshikatta desu ka.) “Eğlenceli miydi?” denebilir. Olumlu cevap はい、たのしかったです (Hai, tanoshikatta desu.), olumsuz cevap ise いいえ、たのしくなかったです (Iie, tanoshiku nakatta desu.) biçimindedir. Bu kalıplar, A1 düzeyinde kısa ama doğal bir karşılık vermeyi sağlar.
Örnek
Kısa diyalog: せんせい：しゅうまつ、どこへいきましたか。 (Sensei: Shuumatsu, doko e ikimashita ka.) — Öğretmen: Hafta sonu nereye gittin? がくせい：とうきょうへいきました。とうきょうタワーをみました。 (Gakusei: Toukyou e ikimashita. Toukyou Tawaa o mimashita.) — Öğrenci: Tokyo'ya gittim. Tokyo Kulesi'ni gördüm. せんせい：たのしかったですか。 (Sensei: Tanoshikatta desu ka.) — Öğretmen: Eğlenceli miydi? がくせい：はい、とてもたのしかったです。 (Gakusei: Hai, totemo tanoshikatta desu.) — Öğrenci: Evet, çok eğlenceliydi.
4. Konuşmadan yazmaya geçiş: hafta sonu günlüğü
Konuşma bittikten sonra aynı bilgileri kısa bir günlük metnine dönüştürebiliriz. Günlükte önce zaman, sonra yapılan etkinlik ve son olarak duygu yazılabilir. A1 düzeyinde üç veya dört kısa cümle yeterlidir; uzun ve karmaşık cümleler kurmak zorunlu değildir.
Yazarken fiilin geçmiş biçimini değiştirmemeye dikkat ederiz. いきます (ikimasu) “giderim” ya da “gideceğim” anlamına gelirken いきました (ikimashita) “gittim” demektir. Benzer biçimde たべます (tabemasu) “yerim” ve たべました (tabemashita) “yedim” anlamındadır. Günlükte kişisel değerlendirme eklemek için たのしかったです (tanoshikatta desu) “eğlenceliydi” kalıbını kullanabiliriz.
Örnek
Örnek günlük: どようびに、かぞくとこうえんへいきました。こうえんでおべんとうをたべました。それから、しゃしんをとりました。たのしかったです。 (Doyoubi ni, kazoku to kouen e ikimashita. Kouen de obentou o tabemashita. Sorekara, shashin o torimashita. Tanoshikatta desu.) — Cumartesi günü ailemle parka gittim. Parkta yemek kutusundan yemek yedim. Ondan sonra fotoğraf çektim. Eğlenceliydi. Bu metin, konuşmada söylenen bilgilerin yazıda da aynı sırayla kullanılabileceğini gösterir.
5. Eşli tekrar, not alma ve öz değerlendirme
Eşli çalışmada bir öğrenci konuşur, diğeri yalnızca önemli bilgileri not alır. Notlarda gün, yer ve etkinlik için üç küçük başlık kullanılabilir: いつ (itsu) “ne zaman”, どこ (doko) “nerede” ve なに (nani) “ne”. Haritaya bakmak, özellikle bir yere gitme cümlelerini anlamlandırır; ancak haritadaki her yeri Japonca söylemek gerekmez.
İkinci turda roller değiştirilir ve öğrenci arkadaşının anlattıklarını bir veya iki cümleyle yeniden söyler. Konuşma sırasında kelime unutulursa durup Türkçeye geçmek yerine daha bildiğimiz bir etkinliği seçebiliriz. Sonunda şu üç soruyla öz değerlendirme yapılır: Geçmiş zaman kullandım mı, günü ve yeri söyledim mi, konuşmam anlaşılır mıydı? Bu yöntem, ezber kontrolünden çok iletişim başarısını ölçer.
Örnek
Eşli görev örneği: A öğrencisi にちようびに、とうきょうのこうえんへいきました。 (Nichiyoubi ni, Toukyou no kouen e ikimashita.) — Pazar günü Tokyo'daki parka gittim. B öğrencisi not alır ve sonra にちようび、こうえんへいきました。 (Nichiyoubi, kouen e ikimashita.) — Pazar günü parka gitti. Ardından B, なにをしましたか。 (Nani o shimashita ka.) — Ne yaptın? diye sorar; A da おんがくをききました。 (Ongaku o kikimashita.) — Müzik dinledim. diye cevap verir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Cumartesi günü parka gittim” cümlesinde Türkçedeki “-de” ekini doğrudan Japoncada da kullanmak gerekir. Doğrusu: Japoncada gün için に (ni) kullanılır: どようびにこうえんへいきました。 (Doyoubi ni kouen e ikimashita.) — Cumartesi günü parka gittim. Türkçedeki ekleri Japoncaya bire bir taşımamak gerekir.
- Yanlış: Geçmiş hafta sonunu anlatırken fiilin geniş zaman biçimi kullanılabilir. Doğrusu: Tamamlanmış geçmiş etkinliklerde kibar biçim genellikle 〜ました (~mashita) olur: えいがをみました (eiga o mimashita) — Film izledim. みます (mimasu) ise “izlerim” veya bağlama göre “izleyeceğim” anlamına gelir.
- Yanlış: Türkçedeki “o” sesi, Japoncadaki を (o) parçacığında mutlaka “wo” diye güçlü biçimde okunmalıdır. Doğrusu: Standart günümüz Japoncasında bu parçacık “o” diye okunur. Örneğin おんがくをききました (ongaku o kikimashita) cümlesinde nesne parçacığı “o” sesidir.
- Yanlış: Her cümlede özne olarak “ben” sözcüğünü söylemek zorunludur. Doğrusu: Japoncada özne, bağlamdan anlaşılıyorsa söylenmeyebilir. えいがをみました (eiga o mimashita) cümlesi tek başına bağlama göre “Film izledim” anlamını verebilir; “ben”i her seferinde eklemek şart değildir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, daha fazla bağlaç ve neden-sonuç anlatımıyla genişletilir. Öğrenciler yalnızca ne yaptığını değil, neden yaptığını da söyleyebilir; örneğin たのしかったからです (Tanoshikatta kara desu.) — Çünkü eğlenceliydi. Ayrıca geçmiş zamanın olumlu ve olumsuz biçimleri, daha uzun günlük metinleri ve farklı kişilerle yapılan konuşmalar çalışılır. Zaman çizelgesi oluşturma, kısa e-posta yazma ve hafta sonunu karşılaştırma da sonraki adımlar arasında yer alabilir.
Özet
Hafta sonunu anlatırken gün, yer ve etkinlik bilgilerini sıraya koyup geçmiş zaman kalıplarını kullanırız. Konuşmada kısa soru-cevaplar ve それから (sorekara) gibi bağlayıcılar, yazmada ise üç veya dört açık cümle yeterlidir. Doğru parçacıkları seçmek, fiilleri 〜ました (~mashita) biçiminde kullanmak ve anlaşılır konuşmaya odaklanmak bu konunun temel hedefleridir.