Kafe menüsünü okuyup temel yiyecek ve içecekleri anlayarak İtalyanca basit bir sipariş verebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Menüyü tanıma ve temel kelimeler
Bir İtalyan kafe menüsünde genellikle içecekler, kahveler, tatlılar ve bazen sandviçler bulunur. Başlangıç için şu kelimeleri tanımak önemlidir: il caffè (kahve), l’espresso (espresso), il cappuccino (cappuccino), il tè (çay), l’acqua (su), il succo (meyve suyu), la torta (kek veya pasta) ve il panino (sandviç).
Menü okurken bevande (içecekler), dolci (tatlılar) ve panini (sandviçler) gibi başlıklar bize bölümleri gösterir. Bir ürünün yanında 2 euro veya 2,50 euro yazabilir. İtalyancada ondalık sayılarda virgül kullanıldığını görmek mümkündür; başlangıç düzeyinde önce ürün ile fiyatı eşleştirmeye odaklanmak yeterlidir.
Örnek
Bevande: acqua 1 euro, caffè 1,50 euro, succo 2 euro. (İçecekler: su 1 avro, kahve 1,50 avro, meyve suyu 2 avro.) Bu menüde üç içecek vardır. En ucuz içecek sudur.
Sipariş istemek ve kibar olmak
Sipariş verirken en kullanışlı kalıplardan biri Vorrei... (… isterim) ifadesidir. Bu ifade kibar bir isteği anlatır: Vorrei un caffè. (Bir kahve isterim.) Bir ürünün bir tane olduğunu belirtmek için un (eril isimlerle) veya una (dişil isimlerle) kullanılır: un cappuccino ve una torta.
Başka bir temel kalıp Per me... (Benim için …) ifadesidir. Garson veya barista siparişi anlamak için Che cosa desidera? (Ne arzu edersiniz?) ya da daha günlük bir biçimde Che cosa prende? (Ne alırsınız?) diyebilir. Öğrenci, kısa bir cevapla konuşmayı sürdürebilir: Per me un tè, grazie. (Benim için bir çay, teşekkürler.)
Örnek
Barista: Che cosa desidera? (Barista: Ne arzu edersiniz?) Cliente: Vorrei un cappuccino e una torta, per favore. (Müşteri: Bir cappuccino ve bir pasta istiyorum, lütfen.) Barista: Subito. (Barista: Hemen.) Bu örnekte per favore (lütfen) gibi nezaket ifadeleri kullanılmıştır.
Dinleme: sipariş diyaloğunu anlama
Dinleme çalışmasında her kelimeyi tek tek anlamaya çalışmak yerine önce konuşmanın genel amacını bulmak yararlıdır. Kişinin müşteri mi çalışan mı olduğunu, hangi ürünü istediğini ve kaç ürün söylediğini dinleyebiliriz. Un momento, per favore. (Bir dakika, lütfen.) veya Altro? (Başka bir şey?) gibi kısa ifadeler siparişin devam ettiğini gösterir.
İtalyancada bazı sesler hızlı konuşmada birbirine yakın duyulabilir. Bu nedenle dinlerken menüdeki ürünleri önceden tanımak anlamayı kolaylaştırır. Öğrenci, önce duyduğu kelimeleri işaretleyebilir; ikinci dinlemede miktar, ürün ve nezaket ifadesi gibi ayrıntıları kontrol edebilir.
Örnek
Cameriere: Buongiorno! Che cosa prende? (Garson: Günaydın/İyi günler! Ne alırsınız?) Cliente: Un succo d’arancia e un panino, grazie. (Müşteri: Bir portakal suyu ve bir sandviç, teşekkürler.) Cameriere: Va bene. (Garson: Tamam.) Dinleme sorusu: Müşteri kaç ürün istiyor? Cevap: İki ürün istiyor; bir portakal suyu ve bir sandviç.
Okuma: menüden bilgi bulma
Menü okurken üç basit bilgiye dikkat ederiz: ürünün adı, ürünün bölümü ve fiyatı. Örneğin Dolci: tiramisù 4 euro, gelato 3 euro, crostata 3,50 euro. (Tatlılar: tiramisu 4 avro, dondurma 3 avro, tart 3,50 avro.) cümlesinde üç tatlı ve bunların fiyatları verilmiştir.
Bir metni anlamak için önce başlıkları ve sayıları bulmak iyi bir yöntemdir. Daha sonra Che cosa ordina? (Ne sipariş ediyor?) ve Quanto costa? (Ne kadar?) sorularına cevap aranabilir. Quanto costa? sorusuna Costa tre euro. (Üç avro.) diye cevap verilir; Quanto costano? ise birden fazla ürün için kullanılabilir.
Örnek
Dolci: torta al cioccolato 4 euro, gelato alla vaniglia 3 euro. (Tatlılar: çikolatalı pasta 4 avro, vanilyalı dondurma 3 avro.) Cliente: Vorrei il gelato alla vaniglia. (Müşteri: Vanilyalı dondurma istiyorum.) Çözüme göre müşteri çikolatalı pastayı değil, vanilyalı dondurmayı seçmiştir.
Kısa diyalog kurma ve hesabı anlama
Siparişin sonunda garson toplam fiyatı söyleyebilir. Il conto, per favore. (Hesap, lütfen.) ifadesi hesabı istemek için kullanılır. Garson Sono cinque euro. (Beş avro.) veya Il conto è di cinque euro. (Hesap beş avro.) diyebilir.
A1 düzeyinde amaç, bütün hesabı zihinden uzun işlemlerle çözmek değil, menüdeki fiyatları okuyup basit bir toplamı anlamaktır. Bir kahve ve bir tatlı sipariş edildiğinde öğrenci iki fiyatı bulur ve toplamı söyler. Ödeme sırasında Pago con la carta. (Kartla ödüyorum.) veya Pago in contanti. (Nakit ödüyorum.) ifadeleri kullanılabilir.
Örnek
Cliente: Vorrei un caffè da 1,50 euro e una torta da 3 euro. (Müşteri: 1,50 avroluk bir kahve ve 3 avroluk bir pasta istiyorum.) Toplam: 1,50 + 3 = 4,50 avro. Cameriere: Sono quattro euro e cinquanta. (Garson: Dört avro elli.) Cliente: Ecco, grazie. (Müşteri: Buyurun, teşekkürler.)
Can-do çalışması ve gerçek yaşam görevi
Bu konunun sonunda öğrenci, basit bir menüde içecek, tatlı ve sandviçleri bulabilir; bir ürünün fiyatını söyleyebilir ve kısa bir sipariş verebilir. Ayrıca kısa bir diyalogda müşterinin ne istediğini ve hesabın ne kadar olduğunu anlayabilir. Bu hedefler, CEFR A1 düzeyindeki günlük ihtiyaçları basit ifadelerle karşılama becerisine uygundur.
Sınıf içindeki görevde bir öğrenci müşteri, diğer öğrenci garson veya barista olur. Müşteri menüden iki ürün seçer, Vorrei... kalıbıyla sipariş verir, çalışan siparişi tekrar eder ve sonunda hesabı söyler. Rol değiştirildiğinde öğrenci hem dinleyen hem konuşan kişi olarak aynı kelimeleri farklı amaçlarla kullanır.
Örnek
Cliente: Buonasera. Vorrei un’acqua e un panino, per favore. (Müşteri: İyi akşamlar. Bir su ve bir sandviç istiyorum, lütfen.) Cameriere: Certo. Un’acqua e un panino. (Garson: Elbette. Bir su ve bir sandviç.) Cliente: Il conto, per favore. (Müşteri: Hesap, lütfen.) Cameriere: Sono sei euro. (Garson: Altı avro.) Bu görevde öğrenci siparişi verir, siparişin tekrarını anlar ve hesabı sorar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki gibi doğrudan ürün adını söylemek her durumda yeterlidir; kibar ifadeye gerek yoktur. Doğrusu: Kafede yalnızca ürün adını söylemek anlaşılabilir, ancak kibar bir kullanım için Vorrei... (… isterim) ve per favore (lütfen) tercih edilir.
- Yanlış: Un ve una her isimle aynı şekilde kullanılır. Doğrusu: Un genellikle eril isimlerle, una ise dişil isimlerle kullanılır. Bu yüzden un caffè ve una torta deriz.
- Yanlış: Grazie yalnızca müşteri tarafından söylenir. Doğrusu: Grazie (teşekkürler) hem müşteri hem çalışan tarafından kullanılabilir. Örneğin çalışan siparişi aldıktan sonra müşteriye teşekkür edebilir.
- Yanlış: Il conto ürünün adı veya menü başlığıdır. Doğrusu: Il conto (hesap) sipariş sonunda ödenecek toplam tutarı anlatır. Hesap istemek için Il conto, per favore. denir.
- Yanlış: İtalyancada fiyat sorarken Türkçedeki kelime sırası aynen kullanılır. Doğrusu: Fiyat sormanın temel kalıbı Quanto costa? (Ne kadar?) şeklindedir. Cevap olarak Costa tre euro. (Üç avro.) denebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, restoranda masa ayırtma, özel istek belirtme ve yemek siparişi verme durumlarına genişler. Öğrenciler senza (… olmadan) ve con (… ile) gibi yapılarla basit tercihlerini söyleyebilir. Ayrıca geçmişte bir kafede ne sipariş ettiklerini kısa cümlelerle anlatmaya başlayabilirler. Menüdeki alerjen bilgileri, servis türleri ve farklı ödeme biçimleri de daha ayrıntılı ele alınabilir.
Özet
Menü okurken ürün adlarını, bölümleri ve fiyatları buluruz. Sipariş verirken Vorrei..., per favore ve grazie gibi temel kalıpları kullanırız. Kısa diyaloglarla siparişi, hesabı ve günlük kafe iletişimini anlayıp ifade edebiliriz.