İtalyancada belirsiz bir miktarı anlatmak için del, della, dello ve benzeri partitif artikeller kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Partitif artikel ne anlatır?
Partitif artikel, bir yiyecek veya içeceğin tam miktarı belirtilmediğinde kullanılır. Türkçedeki biraz, bir miktar veya bazı anlamlarına yaklaşır; ancak her zaman tek bir Türkçe sözcükle çevrilmeyebilir. Örneğin del pane biraz ekmek, della pasta biraz makarna demektir.
Bu yapı özellikle sayılamayan veya miktarı ölçülmeyen yiyeceklerde yaygındır. Bir restoranda tabağın tamamını değil, birazını istediğimizi göstermek için kullanabiliriz. Vorrei del pane. Biraz ekmek istiyorum. Burada del pane ifadesi belirli sayıda ekmek parçası değil, belirsiz miktarda ekmek anlatır.
Örnek
Çözümlü örnek: Müşteri ekmeğin tamamını değil, biraz ekmek istiyor. Bu nedenle doğru ifade Vorrei del pane. Biraz ekmek istiyorum. Del pane ifadesi di ve il sözcüklerinin birleşmesinden oluşur.
Del, della, dello ve dell’ nasıl oluşur?
Partitif artikel, di edatının belirli artikellerle birleşmesiyle oluşur. Eril tekil isimlerde çoğu zaman del kullanılır: del vino biraz şarap. Dişil tekil isimlerde della kullanılır: della pasta biraz makarna. Del, di + il; della, di + la birleşimidir.
Bazı eril isimlerin önünde lo bulunduğu için partitif biçim dello olur: dello zucchero biraz şeker. Sesli harfle başlayan isimlerde dell’ kullanılır: dell’olio biraz yağ. Bu seviyede en önemli nokta, ismin cinsiyetine ve başındaki sese dikkat etmektir; partitif biçim isimle birlikte öğrenilmelidir.
Örnek
Çözümlü örnek: olio sesli harfle başladığı için di + l’olio birleşir ve dell’olio olur. zucchero eril bir isimdir ve önünde lo kullanıldığı için doğru biçim dello zucchero olur. Telaffuz ipucu: del yaklaşık olarak “del”, della “della” ve dello “dello” gibi söylenir. dell’ ise sonraki sözcükle birleşerek okunur; örneğin dell’olio yaklaşık olarak “del-lo-lyo” şeklinde söylenir.
Miktar ifadeleriyle kullanım
Partitif artikeller çoğunlukla yiyecek ve içecek adlarıyla birlikte kullanılır. Vorrei della salsa. Biraz sos istiyorum. Prendo del riso. Biraz pirinç alıyorum. Bevo dell’acqua. Biraz su içiyorum. Bu cümlelerde miktar açıkça ölçülmemiştir.
Bir miktarı daha belirgin söylemek istersek un po’ di yapısını da kullanabiliriz. Genel ve belirsiz bir miktar için un po’ di salsa biraz sos, un po’ di formaggio biraz peynir demektir. Un po’ di ifadesinden sonra genel ve belirsiz miktar anlatılırken isimle birlikte partitif artikel kullanılmaz; bu nedenle un po’ di formaggio deriz. Ancak belirli bir peynirden biraz söz ediyorsak un po’ del formaggio de kullanılabilir. Un po’ ifadesindeki kesme işareti, sözcüğün kısalmış biçimini gösterir ve yaklaşık “un po” diye okunur.
Örnek
Somut olay: Garson makarna getiriyor, müşteri sosun az olduğunu düşünüyor. Müşteri Vorrei della salsa, per favore. Biraz sos istiyorum, lütfen. diyebilir. Müşteri miktarı özellikle biraz olarak belirtmek isterse Vorrei un po’ di salsa, per favore. Biraz sos istiyorum, lütfen. cümlesini kullanabilir.
Restoranda rica ve sipariş cümleleri
Kafede ve restoranda partitif yapıyı çoğu zaman vorrei veya posso avere ile görürüz. Vorrei del formaggio. Biraz peynir istiyorum. Posso avere dell’acqua? Biraz su alabilir miyim? Vorrei della pasta. Biraz makarna istiyorum. Per favore ifadesi isteği daha nazik yapar ve cümlenin başında veya sonunda bulunabilir.
İtalyancada bir ürünün adını söylemekle miktar istemek arasında fark vardır. Il formaggio belirli peynirden veya peynirden genel olarak söz ederken kullanılabilir; del formaggio ise belirsiz miktarda peynir anlamı verir. Una fetta di formaggio bir dilim peynir demektir ve burada miktar belirli olduğu için partitif artikel gerekmez. Bu ayrım sipariş verirken isteğinizi daha açık anlatmanızı sağlar.
Örnek
Kısa diyalog: Cliente: Posso avere del formaggio, per favore? Müşteri: Biraz peynir alabilir miyim, lütfen? Cameriere: Certo. Garson: Elbette. Müşteri yalnızca peynirden belirsiz bir miktar istediği için del formaggio kullanır. Bir dilim isteseydi una fetta di formaggio derdi.
Çoğul biçimler ve doğru seçim
Partitif artikellerin çoğul biçimleri de vardır. Eril çoğul isimlerle genellikle dei veya ismin başlangıcına göre degli, dişil çoğul isimlerle delle kullanılır. Dei biscotti biraz kurabiye, degli spaghetti biraz spagetti ve delle olive biraz zeytin demektir. Başlangıç düzeyinde bu biçimleri örneklerle birlikte ezberlemek yararlıdır.
Kafedeki bir ürünü seçerken önce ismin tekil mi çoğul mu, eril mi dişil mi olduğuna bakın. Tekil eril bir isimde del, tekil dişil bir isimde della, özel başlangıçlara sahip eril isimlerde dello veya dell’ gelebilir. Sayı veya ölçü zaten belliyse partitif yerine başka bir yapı kullanılır: due fette di formaggio iki dilim peynir ve un bicchiere d’acqua bir bardak su.
Örnek
Karşılaştırmalı örnek: Vorrei del formaggio. Biraz peynir istiyorum. Vorrei una fetta di formaggio. Bir dilim peynir istiyorum. Vorrei due fette di formaggio. İki dilim peynir istiyorum. İlk cümlede miktar belirsizdir; ikinci ve üçüncü cümlelerde miktar açıkça belirtildiği için di kullanılır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her belirsiz yiyecek miktarında yalnızca del kullanılır. Doğrusu: Doğru biçim ismin cinsiyetine, sayısına ve başlangıcına bağlıdır. Del pane, della pasta, dello zucchero ve dell’acqua farklı örneklerdir.
- Yanlış: Un po’ di ifadesinden sonra yeniden partitif artikel getirilir: un po’ del pane. Doğrusu: Genel ve belirsiz miktar için un po’ di pane denir. Un po’ del pane ancak belirli bir ekmekten biraz söz ediliyorsa kullanılabilir; A1 düzeyinde önce temel kalıbı öğrenmek gerekir.
- Yanlış: Della her zaman dişil bir ismin önünde kullanılır. Doğrusu: Della tekil dişil isimlerle partitif biçimdir: della pasta. Ancak miktar belirliyse una fetta di pasta gibi di yapısı kullanılır.
- Yanlış: Partitif artikel ile belirli artikel aynı anlamdadır. Doğrusu: Il pane belirli ekmek veya genel olarak ekmek anlamına gelebilir; del pane ise belirsiz miktarda ekmek demektir. Sipariş bağlamında bu fark isteğin miktarını açıklaştırır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta partitif artikeller, daha fazla edat ve miktar ifadesiyle birlikte incelenir. Molto, poco, troppo ve ölçü bildiren ifadelerle daha ayrıntılı siparişler kurulabilir. Ayrıca partitif artikellerin olumsuz cümlelerde ve bazı özel kullanımlarda nasıl değiştiği öğrenilir. Olumsuz cümlelerde çoğu zaman partitif artikel kullanılmaz: Non voglio caffè. Kahve istemiyorum. Konuşma pratiğinde menü okuma, sipariş verme ve garsonun sorularına cevap verme çalışmaları yapılır.
Özet
Partitif artikeller belirsiz miktardaki yiyecek ve içecekleri anlatır. Tekil temel biçimler del, della, dello ve dell’; çoğul biçimler ise dei, degli ve delle şeklindedir. Miktar açıkça bir dilim, iki bardak veya bir porsiyon olarak verilirse genellikle di yapısı kullanılır.