Çocukluk anılarını kısa bir metin ve kültürel röportaj yoluyla anlamak, geçmişteki olayları anlatmayı ve kişisel deneyimleri kültürel bağlam içinde paylaşmayı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Anıları hatırlama ve temel kelimeler
Bir anıyı anlamaya başlamadan önce konu hakkında tahminde bulunmak yararlıdır. Aile büyüklerinin anlattığı çocukluk anılarında ev, okul, oyun, arkadaşlar, bayramlar ve mahalle gibi konular sıkça görülebilir. İspanyolcada çocukluk hakkında konuşurken cuando era pequeño veya cuando era pequeña kalıpları kullanılır; bunlar sırasıyla “küçükken” anlamına gelir.
Bazı temel kelimeler anının konusunu hızlıca anlamamızı sağlar: la infancia “çocukluk”, el recuerdo “anı”, la escuela “okul”, el pueblo “kasaba veya köy”, jugar “oynamak” ve la abuela “büyükanne” demektir. Telaffuzda recuerdo yaklaşık “reküerdo”, escuela “esküela”, jugar ise “hugár” gibi söylenir; İspanyolcadaki j sesi Türkçedeki h sesine yakındır.
Örnek
Cuando era pequeño, jugaba con mis primos en el pueblo. — Küçükken kasabada kuzenlerimle oynardım. Bu cümlede cuando era pequeño anının çocuklukta geçtiğini, jugaba ise geçmişte tekrarlanan bir alışkanlığı gösterir.
Kısa anı metninde geçmiş zaman
Kısa anı metinlerinde iki farklı geçmiş anlatımıyla karşılaşabiliriz. Pretérito imperfecto, geçmişte devam eden, tekrarlanan veya arka plan oluşturan durumlar için kullanılır. Örneğin vivía “yaşıyordum”, iba “gidiyordum veya giderdim”, tenía “sahiptim veya vardı” anlamına gelebilir.
Tek bir olayın tamamlandığını anlatmak için A2 düzeyinde pretérito indefinido da kullanılır. Un día “bir gün”, llegó “geldi”, encontré “buldum” ve fue “oldu veya gitti” gibi ifadeler olayın ilerlemesini sağlar. Okurken her fiili tek tek çevirmek yerine önce metnin genel zamanını, sonra tekrarlanan davranışları ve bir kez gerçekleşen olayları ayırt etmek daha etkilidir.
Örnek
Cuando era niña, vivía cerca de la escuela y caminaba con mi hermano. Un día encontramos un perro pequeño. — Küçükken okulun yakınında yaşardım ve erkek kardeşimle yürürdüm. Bir gün küçük bir köpek bulduk. vivía ve caminaba arka planı ve alışkanlığı, encontramos ise tamamlanmış tek olayı anlatır.
Okuma: kısa bir çocukluk anısı
Aşağıdaki metni okurken önce başlığa ve zaman bildiren kelimelere dikkat edelim. Metinde konuşmacı kendisi hakkında bilgi verir, çocuklukta yaptığı alışkanlıkları anlatır ve belirli bir günde yaşadığı olayı ekler. Bir anının ana fikrini bulmak için “Kim anlatıyor, nerede geçiyor, hangi olay hatırlanıyor?” sorularını sorabiliriz.
Mi recuerdo de la escuela başlıklı metin şöyledir: Cuando era pequeña, vivía en una casa cerca de la escuela. Todas las mañanas iba andando con mi hermana. Me gustaba leer cuentos y mi profesora tenía muchos libros. Un viernes, encontré un libro sobre animales. Lo llevé a casa y lo leí con mi padre. Todavía recuerdo aquella tarde. Metnin Türkçesi: “Küçükken okulun yakınındaki bir evde yaşardım. Her sabah kız kardeşimle yürüyerek giderdim. Hikâyeler okumayı severdim ve öğretmenimin birçok kitabı vardı. Bir cuma günü hayvanlar hakkında bir kitap buldum. Onu eve götürdüm ve babamla okudum. O öğleden sonrayı hâlâ hatırlıyorum.”
Örnek
Metne göre konuşmacı okulun yakınında mı, uzağında mı yaşıyordu? Cevap: Vivía cerca de la escuela. — Okulun yakınında yaşıyordu. “Her sabah” anlamındaki todas las mañanas ifadesi olayın tekrarlandığını gösterir. Kitabın bulunduğu gün ise un viernes ile belirtilmiştir.
Dinleme: kültürel bir röportajı anlama
Kültürel röportaj, bir kişinin deneyimlerini sorular ve cevaplar yoluyla anlattığı kısa bir konuşmadır. Dinleme öncesinde soru kelimelerini tanımak önemlidir: ¿Dónde? “Nerede?”, ¿Cuándo? “Ne zaman?”, ¿Con quién? “Kiminle?” ve ¿Qué hacías? “Ne yapardın veya ne yapıyordun?” demektir. Dinleme sırasında her kelimeyi yakalamaya çalışmak yerine kişi, yer, zaman ve ana olayı not etmek daha uygundur.
Röportajlarda konuşmacının duygularını belirten kelimeler de bulunabilir. Me gustaba “hoşuma giderdi”, era divertido “eğlenceliydi”, tenía miedo “korkuyordum” ve estaba contento “mutluydum” anlamına gelir. Kültürel bir anıyı dinlerken anlatılan davranışın herkes için geçerli olduğunu varsaymamalıyız; bu yalnızca konuşmacının veya ailesinin deneyimi olabilir.
Örnek
Entrevistador: ¿Qué hacías después de la escuela? Persona mayor: Iba a casa de mi abuela y merendaba con mis primos. Entrevistador: ¿Te gustaba? Persona mayor: Sí, era muy divertido. — Röportajcı: Okuldan sonra ne yapardın? Yaşça büyük kişi: Büyükannemin evine gider ve kuzenlerimle ikindi atıştırması yapardım. Röportajcı: Hoşuna gider miydi? Yaşça büyük kişi: Evet, çok eğlenceliydi. Dinleme sorusunun cevabı merendaba con mis primos yani “kuzenlerimle ikindi atıştırması yapardım” olur.
Anıyı yazma ve sınıfta paylaşma
Kendi anımızı anlatırken dört adımlı basit bir plan kullanabiliriz: zaman ve yer, geçmişteki alışkanlık, belirli bir olay ve duygu. Örneğin önce Cuando era pequeño, vivía en Ankara diyerek zamanı ve yeri belirtiriz. Sonra Jugaba con mis amigos diyerek alışkanlığı, Un día, perdí mi pelota diyerek tek olayı ve Estaba triste diyerek duyguyu ekleriz.
Bir sınıf arkadaşının anısını dinlerken sözünü kesmemek ve anlamadığımız noktayı nazikçe sormak gerekir. Kullanılabilecek kısa kalıplar şunlardır: ¿Cuándo fue? “Ne zamandı?”, ¿Quién estaba contigo? “Seninle kim vardı?” ve ¡Qué bonito! “Ne güzel!” Telaffuzda ¿Quién? yaklaşık “kiyen”, cuándo “kuando” ve bonito “bonito” şeklindedir; qu çoğu zaman k sesi verir.
Örnek
Cuando era pequeño, vivía en un pueblo. Los domingos iba al parque con mi familia. Un día monté en bicicleta por primera vez y estaba muy contento. — Küçükken bir kasabada yaşardım. Pazar günleri ailemle parka giderdim. Bir gün ilk kez bisiklete bindim ve çok mutluydum. Bu örnekte alışkanlık iba, tek olay monté, duygu ise estaba muy contento ile anlatılmıştır.
Anlamı doğrulama ve bir sonraki okuma
Okuma ve dinleme sonrasında cevaplarımızı metindeki kanıtla kontrol etmeliyiz. Bir cevabı yalnızca kendi deneyimimize göre değil, metinde duyduğumuz veya okuduğumuz bilgiye göre vermek gerekir. Örneğin “Konuşmacı okuldan sonra ne yapardı?” sorusuna cevap verirken iba a casa de mi abuela ifadesini buluruz; bu ifade “büyükannemin evine giderdi” demektir.
Bir sonraki adımda farklı kişilerin çocukluk anılarını karşılaştırabiliriz. Benzerlik için Los dos jugaban en el parque “İkisi de parkta oynardı”, farklılık için Una persona vivía en la ciudad y otra vivía en un pueblo “Bir kişi şehirde, diğeri bir kasabada yaşardı” denebilir. Böylece yalnızca cümleleri çevirmeyip kişileri, yerleri, alışkanlıkları ve duyguları birlikte değerlendirmeyi öğreniriz.
Örnek
¿Qué tienen en común las dos historias? — İki hikâyenin ortak noktası nedir? Örnek cevap: Las dos personas jugaban con su familia. — İki kişi de ailesiyle oynardı. Cevapta las dos “ikisi de” ve con su familia “ailesiyle” ifadeleri karşılaştırma yapmayı sağlar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Çocuklukta geçen her cümlede yalnızca tek bir geçmiş zaman kullanılır. Doğrusu: Bir anının arka planı ve tekrarlanan alışkanlıkları için pretérito imperfecto, tamamlanmış tek olayları belirtmek için pretérito indefinido kullanılabilir. Aynı kısa metinde iki zaman birlikte bulunabilir.
- Yanlış: Era yalnızca “idi” anlamına gelir ve bütün geçmiş olaylarda kullanılabilir. Doğrusu: Era genellikle geçmişteki özellik, yaş, durum veya tanımlama için kullanılır. Tek seferlik “oldu” anlamında her zaman uygun değildir; cümlenin anlamına bakmak gerekir.
- Yanlış: Türkçedeki “oynuyordum” ifadesi her zaman jugué ile çevrilir. Doğrusu: Geçmişte devam eden veya tekrarlanan alışkanlık için çoğu zaman jugaba kullanılır. Jugué ise tamamlanmış belirli bir oynama olayını anlatabilir.
- Yanlış: Röportajda anlatılan kültürel davranış, bütün İspanyolca konuşan toplumlarda aynıdır. Doğrusu: Bir röportaj öncelikle konuşmacının kişisel deneyimini gösterir. Bu deneyimi dikkatle dinlemeli, fakat bütün aileler veya toplumlar için genelleme yapmamalıyız.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta daha uzun anı metinlerinde olayların sırasını, anlatıcının bakış açısını ve duygusal değişimini inceleyeceksiniz. Primero, después, luego ve finalmente gibi bağlayıcılarla olayları daha düzenli anlatabileceksiniz; bunlar “önce, sonra, ardından, son olarak” demektir. Ayrıca bir kişinin sözlerini dolaylı biçimde aktarmaya ve farklı geçmiş zamanların anlam farklarını daha ayrıntılı değerlendirmeye başlayacaksınız. Bu konu, biyografi, seyahat anısı ve tarihî röportaj okumalarına temel oluşturur.
Özet
Kısa anı metinlerinde kişi, yer, zaman, alışkanlık, olay ve duygu bilgilerini birlikte ararız. Pretérito imperfecto geçmişteki arka planı ve tekrarlanan davranışları, pretérito indefinido ise tamamlanmış olayları anlatmada kullanılır. Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmalarını birleştirerek hem kendi çocukluk anılarımızı anlatır hem de farklı kişisel ve kültürel deneyimleri saygıyla karşılaştırırız.