Çocukluk anılarını anlatırken geçmişteki alışkanlıkları ve o dönemin durumlarını açıklamak için özellikle İspanyolcadaki imperfecto zamanını kullanır, karşımızdakine uygun sorular sorarız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Anı sormaya giriş: Ne hatırlıyorsun?
Birinin çocukluk anılarını öğrenmek için önce açık ve kolay sorular sorabiliriz. ¿Qué recuerdas de tu infancia? sorusu, “Çocukluğundan ne hatırlıyorsun?” anlamına gelir. ¿Dónde vivías? “Nerede yaşıyordun?”, ¿Con quién jugabas? ise “Kiminle oynardın?” demektir.
Soruyu daha doğal hâle getirmek için zaman ifadeleri kullanabiliriz. Cuando eras pequeño o pequeña ifadesi “Sen küçükken” anlamındadır. Kişinin cinsiyetine göre pequeño veya pequeña kullanılır. Cevaba başlarken Cuando era pequeño, vivía en Ankara. denebilir; bu cümle “Ben küçükken Ankara'da yaşıyordum.” anlamına gelir.
Örnek
—¿Qué recuerdas de tu infancia? —Çocukluğundan ne hatırlıyorsun? —Recuerdo los juegos con mis primos. —Kuzenlerimle oynadığım oyunları hatırlıyorum. —¿Dónde jugabais? —Nerede oynardınız? —Jugábamos en el jardín. —Bahçede oynardık.
Geçmişteki alışkanlıklar: Imperfecto
İspanyolcada geçmişte sık sık yapılan, alışkanlık hâlindeki eylemleri anlatmak için imperfecto kullanılır. Türkçedeki oynardım, giderdik, izlerdi gibi biçimlere benzer. Düzenli -ar fiillerinde birinci tekil şahıs için genellikle -aba eki görülür: jugaba, oynardım; escuchaba, dinlerdim.
Düzenli -er ve -ir fiillerinde birinci tekil şahıs için çoğunlukla -ía eki kullanılır: comía, yerdim; vivía, yaşardım. Sıklık bildiren siempre, her zaman, normalmente, genellikle, ve todos los días, her gün ifadeleri bu zamanla sıkça kullanılır. Böylece tek bir olayı değil, tekrarlanan bir alışkanlığı anlatırız.
Örnek
Cuando era niño, siempre jugaba al fútbol después de clase. — Çocukken okuldan sonra her zaman futbol oynardım. Los fines de semana, visitábamos a mis abuelos. — Hafta sonları büyükanne ve büyükbabamızı ziyaret ederdik. Mi hermana leía muchos libros. — Kız kardeşim çok kitap okurdu.
Çocukluk ortamını ve kişileri betimleme
Geçmişteki yaşımızı, görünüşümüzü, kişiliğimizi ve bulunduğumuz ortamı anlatırken de imperfecto kullanılır. Era tímido. “Utangaçtım.”, Era muy alegre. ise “Çok neşeliydim.” anlamına gelir. Mi casa era pequeña. “Evim küçüktü.” cümlesinde evin geçmişteki özelliği anlatılır.
Ser fiilinin imperfecto biçimleri içinde en sık kullanılanlar era, idim/idi, eras, idin/idi ve éramos, idik biçimleridir. Estar fiili için estaba, bulunuyordum veya bir durumdaydım anlamlarında kullanılır. Había ise “vardı” anlamında, geçmişteki bir ortamı tanıtır: Había un parque cerca de mi casa. “Evimin yakınında bir park vardı.”
example_body_placeholder
Örnek
Mi abuelo tenía una bicicleta roja y yo era muy pequeño. — Büyükbabamın kırmızı bir bisikleti vardı ve ben çok küçüktüm. La bicicleta estaba en el garaje y había muchas cajas. — Bisiklet garajdaydı ve çok sayıda kutu vardı. Bu örnekte tenía, era, estaba ve había geçmişteki sahiplik, özellik ve ortamı anlatır.
Alışkanlık ile tek olayı ayırma
Geçmişteki bir alışkanlığı anlatırken imperfecto kullanırız; belirli bir anda gerçekleşen ve tamamlanan tek bir olayı anlatırken ise çoğu zaman pretérito indefinido kullanılır. A2 düzeyinde bu iki zamanı temel anlamlarıyla ayırt etmek yeterlidir. De niño, jugaba al fútbol todos los sábados. cümlesi çocuklukta tekrarlanan alışkanlığı anlatır.
Aynı kişi belirli bir günü anlatırken Ayer jugué al fútbol. diyebilir: “Dün futbol oynadım.” Todos los sábados ve siempre alışkanlığa işaret eder; ayer, dün, veya un día, bir gün, tek bir olaya işaret edebilir. Anlatırken önce ortamı ve alışkanlığı imperfecto ile kurup sonra önemli tek olayı başka bir geçmiş zamanla eklemek doğal bir yöntemdir.
Örnek
Cuando era pequeño, iba al campo con mi padre todos los domingos. — Küçükken her pazar babamla kıra giderdim. Un domingo, encontramos un perro perdido. — Bir pazar kaybolmuş bir köpek bulduk. İlk cümlede tekrarlanan alışkanlık, ikinci cümlede belirli ve tamamlanmış olay anlatıldığı için zaman seçimi değişir.
Kısa diyalog kurma ve nazikçe dinleme
Anı konuşmalarında yalnızca soru sormak değil, karşımızdakinin anlattığını dinlediğimizi göstermek de önemlidir. ¡Qué interesante!, Ne ilginç!, Yo también., Ben de., ve ¿De verdad?, Gerçekten mi? gibi kısa tepkiler konuşmayı sürdürür. Bir anı kişisel veya üzücü görünüyorsa ayrıntı sormadan önce dikkatli ve nazik olmak gerekir.
Şarkı, yemek, oyun ve aile gelenekleri hakkında konuşurken konuşmacının geçmişte ne yaptığını sorabiliriz. ¿Qué canciones escuchabas? “Hangi şarkıları dinlerdin?”, ¿Qué comida preparaba tu madre? “Annen hangi yemeği hazırlardı?” demektir. Cevapları bağlamak için porque, çünkü, pero, ama, ve también, ayrıca veya -de/-da anlamında kullanılır.
Örnek
—¿Qué canciones escuchabas cuando eras niña? —Küçükken hangi şarkıları dinlerdin? —Escuchaba canciones en una cinta con mi madre. —Annemle bir kasette şarkılar dinlerdim. —¡Qué bonito! Yo también escuchaba música con mi familia. —Ne güzel! Ben de ailemle müzik dinlerdim. —¿Y bailabas? —Peki dans eder miydin? —Sí, bailaba en la cocina. —Evet, mutfakta dans ederdim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki -di geçmiş zamanın her durumda İspanyolcada aynı geçmiş zamanla karşılanacağı düşünülür. Doğrusu: Geçmişte tekrarlanan alışkanlıklar ve betimlemeler için çoğu zaman imperfecto kullanılır: De niño, jugaba mucho. — Çocukken çok oynardım. Belirli ve tamamlanmış olaylarda ise farklı bir geçmiş zaman gerekebilir.
- Yanlış: Era ve estaba biçimlerinin her ikisinin de her zaman aynı anlamda kullanılacağı düşünülür. Doğrusu: Era genellikle kimlik, özellik veya genel durum anlatır: Era tímida. — Utangaçtım. Estaba ise bir yerde bulunmayı veya geçici durumu anlatabilir: Estaba en casa. — Evdeydim.
- Yanlış: Geçmiş alışkanlık anlatırken fiilin mastar hâli kullanılır: Yo jugar al fútbol. Doğrusu: Fiil kişi ve zamana göre çekilmelidir: Yo jugaba al fútbol. — Futbol oynardım. Özne söylenmese bile fiil biçimi anlamı gösterebilir.
- Yanlış: İspanyolcada Türkçedeki gibi tüm geçmiş alışkanlık cümlelerinde yalnızca tener fiilinin geçmiş biçimi kullanılır. Doğrusu: Sahip olmayı anlatırken tenía kullanılır: Tenía una bicicleta. — Bir bisikletim vardı. Oynamak, yaşamak ve dinlemek için sırasıyla jugaba, vivía ve escuchaba gibi ilgili fiiller çekimlenmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta imperfecto ile pretérito indefinido arasındaki fark daha ayrıntılı işlenecek ve olayların sırası daha uzun metinlerle anlatılacaktır. Öğrenciler bir anının arka planını imperfecto ile kurup ana olayları başka geçmiş zamanla bağlamayı öğrenecektir. Daha sonra çocukluk alışkanlıklarını günümüzdeki alışkanlıklarla karşılaştırmak, neden belirtmek ve kısa biyografiler yazmak mümkün olacaktır. Böylece yalnızca soru-cevap değil, düzenli bir geçmiş anlatısı oluşturma becerisi gelişir.
Özet
Çocukluk anılarını sormak için ¿Qué recuerdas?, ¿Dónde vivías? ve ¿Qué hacías? gibi sorular kullanılabilir. Geçmişte tekrarlanan alışkanlıklar, özellikler ve ortamlar çoğunlukla imperfecto ile anlatılır: jugaba, vivía, era ve había. Tek bir geçmiş olayı alışkanlıktan ayırmak, uygun tepkiler vermek ve nazikçe dinlemek günlük konuşmayı daha doğal hâle getirir.