İspanyolcada pretérito imperfecto, geçmişte devam eden durumları, betimlemeleri, yaşları ve tekrarlanan alışkanlıkları anlatmak için kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Geçmişi bir fotoğraf gibi betimlemek
Geçmişteki bir anıyı anlatırken bazen tek bir olayı değil, o dönemin genel görüntüsünü veririz. İnsanların yaşı, görünüşü, duyguları, yaşadığı yer, hava ve günün saati gibi bilgiler bu betimlemenin parçasıdır. Bu tür arka plan bilgileri için pretérito imperfecto kullanılır.
Türkçedeki “-di” eki her zaman aynı İspanyolca geçmiş zamanla karşılanmaz. “Çocukken küçük bir evdeydim” veya “Saçlarım uzundu” gibi cümlelerde önemli olan tamamlanmış bir olay değil, geçmişteki durumdur. Telaffuzda imperfecto sözcüğü yaklaşık olarak “imperfekto” diye okunur.
Örnek
Örnek: Cuando era niña, tenía el pelo largo y vivía en una casa pequeña. Türkçesi: Çocukken saçlarım uzundu ve küçük bir evde yaşıyordum. Burada yaşanmış tek bir olay değil, çocukluk döneminin genel betimlemesi yapılır.
2. Düzenli fiillerin çekimi
Düzenli fiillerde çekim, fiilin sonuna göre öğrenilir. -ar fiillerinde ekler -aba, -abas, -aba, -ábamos, -abais, -aban biçimindedir. Hablar fiilinin geçmişteki çekimi hablaba, hablabas ve hablaban şeklindedir.
-er ve -ir fiilleri aynı ekleri alır: -ía, -ías, -ía, -íamos, -íais, -ían. Bu eklerdeki “í” vurguludur; Türkçe telaffuz ipucu olarak vivía yaklaşık “bivía”, comíamos ise “komíamos” diye okunur. İspanyolcada özne çoğu zaman söylenmese de başlangıç düzeyinde özneyi yazmak çekimi anlamayı kolaylaştırır.
Örnek
Çözümlü örnek: “Biz her akşam kitap okurduk.” cümlesinde özne “biz”, fiil leer ve ek -íamos olur: Nosotros leíamos libros cada noche. Türkçesi: Biz her akşam kitap okurduk. “Çocuklar parkta oynardı” için Los niños jugaban en el parque. denir; çünkü jugar bir -ar fiilidir ve “onlar” için -aban eki gelir.
3. Geçmişteki rutinler ve aile gelenekleri
Geçmişte sık sık veya düzenli olarak yapılan işler için imperfecto kullanılır. Türkçedeki “-ardı, -erdi” anlamı bu kullanıma çok yakındır. Siempre “her zaman”, cada día “her gün”, los fines de semana “hafta sonları” ve a menudo “sık sık” gibi ifadeler bu zamanı tanımayı kolaylaştırır.
Aile geleneklerini anlatırken genellikle birden fazla alışkanlık arka arkaya verilir. Örneğin aile her pazar büyükanneyi ziyaret ederdi, birlikte yemek yerdi ve akşam oyun oynardı. Bu eylemler tek bir günün tamamlanmış olayları olarak değil, geçmişte tekrar eden alışkanlıklar olarak anlatılır.
Örnek
Kısa diyalog: —¿Qué hacíais los domingos? —Pazar günleri ne yapardınız? —Visitábamos a nuestra abuela y comíamos juntos. —Büyükannemizi ziyaret eder ve birlikte yemek yerdik. Burada visitábamos ve comíamos tekrar eden aile alışkanlıklarını gösterir.
4. Geçmişte yaş, saat, hava ve devam eden durum
Bir anının arka planını kurarken yaş, saat ve hava durumu da çoğunlukla imperfecto ile anlatılır. “On yaşındaydım”, “Saat beşti” ve “Yağmur yağıyordu” gibi ifadeler bu gruba girer. Bu bilgiler, daha sonra gerçekleşen kısa bir olayı anlamamıza yardım eder.
Örneğin “Yağmur yağıyordu ve saat dörtteydi; arkadaşlarım geldi” cümlesinde yağmur ve saat arka plandır. Arkadaşların gelmesi ise belirli bir anda gerçekleşen olaydır. İspanyolcada arka plan için imperfecto, tamamlanmış ve belirli olay için çoğu zaman pretérito indefinido kullanılır; A2 düzeyinde önce bu iki işlev arasındaki farkı anlamak yeterlidir.
Örnek
Somut metin: Era sábado, tenía doce años y llovía. Yo estaba en casa cuando mis amigos llegaron. Türkçesi: Cumartesiydi, on iki yaşındaydım ve yağmur yağıyordu. Arkadaşlarım geldiğinde evdeydim. Era, tenía, llovía ve estaba arka planı; llegaron ise belirli olayı anlatır.
5. Özel çekimler ve gerçek yaşamda kullanım
Imperfecto zamanında üç önemli düzensiz fiil vardır: ser, ir ve ver. Ser fiilinde era, eras ve eran; ir fiilinde iba, ibas ve iban; ver fiilinde veía, veías ve veían kullanılır. Telaffuzda era yaklaşık “éra”, iba “íba”, veía ise “beía” diye okunur.
Bu zaman yalnızca eski fotoğraflarda değil, günlük konuşmalarda da kullanılır. Bir arkadaşımıza çocukken nerede yaşadığımızı, okula nasıl gittiğimizi veya ailece ne yaptığımızı anlatabiliriz. Kültürel anılar aktarılırken, farklı ailelerin yemek, ziyaret ve hafta sonu alışkanlıkları da bu yapıyla karşılaştırılabilir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Eskiden okula yürüyerek giderdim” cümlesinde fiil ir ve özne “ben”dir. Düzensiz çekim iba olur: Antes iba a la escuela a pie. Türkçesi: Eskiden okula yürüyerek giderdim. “Büyükannem çok neşeliydi” için Mi abuela era muy alegre. denir; burada bir kişinin geçmişteki özelliği betimlenir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmişteki her cümlede aynı geçmiş zaman kullanılır. Doğrusu: Doğru değildir. Süren durumlar, betimlemeler ve alışkanlıklar için imperfecto; belirli ve tamamlanmış olaylar için çoğu zaman başka bir geçmiş zaman kullanılır.
- Yanlış: Imperfecto ekleri bütün fiillerde aynıdır. Doğrusu: -er ve -ir fiilleri aynı ekleri alır; ancak -ar fiilleri farklı ekler alır. Ayrıca ser, ir ve ver özel çekimlidir.
- Yanlış: Türkçedeki “-di” eki her zaman imperfecto ile çevrilir. Doğrusu: Türkçede “Çocukken mutluydum” cümlesi Era feliz de niño/de niña. olabilir; fakat “Dün bir kitap aldım” belirli ve tamamlanmış bir olaydır. Bu nedenle zaman seçimi yalnızca Türkçe eke bakılarak yapılamaz.
- Yanlış: Özne söylenmiyorsa fiilin kim tarafından yapıldığı anlaşılamaz. Doğrusu: İspanyolcada fiil eki çoğu zaman kişiyi gösterir. Jugábamos “oynuyorduk veya oynardık” anlamına gelir; yine de öğrenme aşamasında özneyi yazmak yararlıdır.
- Yanlış: Era yalnızca “idi” anlamına gelir. Doğrusu: Era, ser fiilinin imperfecto biçimidir ve yaş, görünüş, kişilik, saat veya genel durum anlatabilir: Era domingo. — Pazar günüydü.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta imperfecto ile pretérito indefinido arasındaki fark daha uzun öyküler ve anlatılar içinde incelenecektir. Öğrenciler bir olayın arka planını kurup sonra olayların sırasını anlatmayı öğrenecektir. Ayrıca mientras “-iken” ve cuando “-dığında” gibi bağlaçlarla daha karmaşık cümleler kurulacaktır. Sonraki adım, çocukluk anısını giriş, gelişme ve sonuç bölümleriyle kısa bir metin olarak yazmaktır.
Özet
Pretérito imperfecto, geçmişteki betimlemeleri, durumları, yaşları, hava koşullarını ve tekrarlanan alışkanlıkları anlatır. Düzenli -ar fiilleri -aba, -er ve -ir fiilleri -ía eklerini alır; ser, ir ve ver özel çekimlidir. Bir anıda arka planı bu zamanla, belirli ve tamamlanmış olayları ise uygun diğer geçmiş zamanla ayırırız.