İspanyolcada estar + gerundio yapısı, konuşma anında veya içinde bulunulan dönemde devam eden eylemleri anlatır ve şehirde yol bulurken ne yaptığımızı açıkça söylememizi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yapının temel anlamı: Şu anda ne yapıyorum?
İspanyolcada şu anda devam eden bir eylemi anlatmak için estar + gerundio kullanılır. Estar yardımcı fiildir; gerundio ise asıl eylemin devam ettiğini gösteren biçimdir. Türkçedeki “-iyor” anlamına çoğu zaman yakındır. Örneğin Estoy esperando el autobús. — Şu anda otobüsü bekliyorum. cümlesinde kişi, bekleme işinin konuşma anında sürdüğünü söyler.
Bu yapı özellikle ahora — şimdi, ahora mismo — tam şu anda ve en este momento — bu anda sözleriyle kullanılabilir. Ancak bu zaman ifadeleri her cümlede zorunlu değildir; fiilin biçimi de devam eden anlamı verir. Estoy mirando el mapa. — Haritaya bakıyorum. cümlesi tek başına da konuşma anındaki eylemi anlatabilir. Şehirde yol bulma konusunda bu yapı, kişinin o anda ne yaptığını açıklamasına yardımcı olur.
Örnek
Estoy esperando el autobús en la parada. — Durakta otobüsü bekliyorum. ¿Qué estás haciendo? — Ne yapıyorsun? Estoy esperando el autobús. — Otobüsü bekliyorum.
2. Estar fiilinin kişiyle uyumu
Estar fiili kişiye göre değişir ve olumlu cümlelerde genellikle gerundionun önünde yer alır. Temel biçimler şunlardır: yo estoy — ben ...-yorum, tú estás — sen ...-yorsun, él/ella está — o ...-yor, nosotros/nosotras estamos — biz ...-yoruz, vosotros/vosotras estáis — siz ...-yorsunuz, ellos/ellas están — onlar ...-yorlar ve ustedes están — siz ...-yorsunuz. İspanyolcada özne çoğu zaman söylenmez; çünkü estoy ya da están biçimi kişiyi zaten gösterir.
Gerundio değişmediği için kişi bilgisi yalnızca estar fiilinde görülür. Bu nedenle “Ben haritaya bakıyorum” için Estoy mirando el mapa. — Haritaya bakıyorum. denir; mirando bütün kişilerde aynı kalır. “Onlar haritaya bakıyorlar” demek için Están mirando el mapa. — Haritaya bakıyorlar. kullanılır. Yol tarifi konuşmalarında kimin ne yaptığını belirtmek için kişi uyumuna dikkat etmek önemlidir.
Örnek
Yo estoy mirando el mapa. — Ben haritaya bakıyorum. Mi amiga está buscando la estación. — Arkadaşım istasyonu arıyor. Nosotros estamos caminando al metro. — Biz metroya doğru yürüyoruz.
3. Gerundio nasıl yapılır?
Düzenli fiillerde -ar ile biten fiillerin köküne -ando eklenir. buscar — aramak fiilinden buscando — arıyor, aramakta; caminar — yürümek fiilinden caminando — yürüyor oluşur. -er ve -ir ile biten fiillerin köküne genellikle -iendo eklenir. subir — çıkmak fiilinden subiendo — çıkıyor yapılır. Ancak sesli harfle biten bazı köklerde değişiklik olabilir: leer — okumak fiilinin gerundiosu leyendo — okuyor olur.
Bazı sık kullanılan fiillerde küçük değişiklikler görülür. hacer — yapmak fiilinin gerundio biçimi haciendo — yapıyor, decir — söylemek fiilinin gerundio biçimi diciendo — söylüyor ve dormir — uyumak fiilinin gerundio biçimi durmiendo — uyuyor olur. A2 düzeyinde önce düzenli biçimleri iyi öğrenmek, sonra günlük hayatta sık geçen bu birkaç düzensiz biçimi tanımak yeterlidir. Yazarken fiilin mastarındaki -ar, -er veya -ir ekini çıkarıp uygun gerundio ekini getirmek gerekir.
Örnek
Estoy mirando mi teléfono. — Telefonuma bakıyorum. ¿Estás buscando la dirección? — Adresi mi arıyorsun? Sí, estoy buscando la calle Mayor. — Evet, Mayor Sokağı'nı arıyorum.
4. Şehirde yol sorma ve yardım isteme
Yol bulurken estar + gerundio yapısı, kişinin içinde bulunduğu durumu açıklamak için kullanılır. Örneğin Estoy buscando la estación de tren. — Tren istasyonunu arıyorum. diyerek yardım isteyebiliriz. Ardından ¿Puede ayudarme? — Bana yardım edebilir misiniz? veya daha samimi biçimde ¿Puedes ayudarme? — Bana yardım edebilir misin? denebilir. Bu cümlelerde buscando eylemin o anda sürdüğünü gösterir.
Kısa bir diyalogda önce kişinin ne yaptığı, sonra ne aradığı ve son olarak yardım isteği söylenebilir. Estoy mirando el mapa, pero no encuentro la estación. — Haritaya bakıyorum ama istasyonu bulamıyorum. cümlesi doğal bir açıklamadır. Yardım eden kişi La estación está cerca. — İstasyon yakın. veya Está al lado del banco. — Bankın yanında. diyebilir. Böylece yapı, gerçek bir şehir konuşmasının parçası olur.
Örnek
A: Perdón, estoy buscando el metro. ¿Puede ayudarme? — A: Affedersiniz, metroyu arıyorum. Bana yardım edebilir misiniz? B: Sí. Está cerca. Siga todo recto. — B: Evet. Yakında. Dümdüz gidin. A: Gracias. — A: Teşekkürler.
5. Şimdiki zaman ile alışkanlık arasındaki fark
Estar + gerundio belirli bir anda devam eden eylemi anlatır. Buna karşılık geniş zaman, alışkanlıkları ve genel gerçekleri anlatmak için kullanılır. Ahora estoy mirando el mapa. — Şimdi haritaya bakıyorum. cümlesi bu anda gerçekleşen eylemdir. Siempre miro el mapa antes de viajar. — Seyahat etmeden önce her zaman haritaya bakarım. cümlesi ise tekrarlanan bir alışkanlığı anlatır.
İki yapı bazen aynı konuşmada karşılaştırılabilir. Normalmente voy en autobús, pero hoy estoy caminando. — Normalde otobüsle giderim ama bugün yürüyorum. cümlesinde voy genel veya alışılmış durumu, estoy caminando ise bugün devam eden özel durumu gösterir. Bu ayrım, İspanyolcanın günlük kullanımında önemlidir; çünkü konuşan kişi “genelde ne yapar?” ile “şimdi ne yapıyor?” sorularına farklı biçimde cevap verir. Ders kitaplarında ve konuşma etkinliklerinde bu yapı çoğunlukla resim, harita ve kısa diyaloglarla öğretilir.
Örnek
A: ¿Qué estás haciendo ahora? — A: Şimdi ne yapıyorsun? B: Estoy mirando el mapa del metro. — B: Metro haritasına bakıyorum. A: ¿Usas el metro normalmente? — A: Normalde metro kullanır mısın? B: Sí, uso el metro todos los días. — B: Evet, her gün metro kullanırım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yo estoy esperar el autobús. biçimi doğrudur. Doğrusu: Yanlıştır; estar fiilinden sonra gerundio gelmelidir. Doğru cümle Estoy esperando el autobús. — Otobüsü bekliyorum. biçimindedir.
- Yanlış: Estoy mirando el mapa cümlesinde estar her zaman estoy olur. Doğrusu: Yanlıştır; estar kişiye göre değişir. “O haritaya bakıyor” için Está mirando el mapa., “Onlar haritaya bakıyorlar” için Están mirando el mapa. denir.
- Yanlış: Her “-iyor” anlamında mutlaka estar + gerundio kullanılmalıdır. Doğrusu: Yanlıştır. Alışkanlıklar için çoğu zaman geniş zaman kullanılır: Voy al trabajo en metro. — İşe metroyla giderim. Şu anda gerçekleşen eylem için Estoy yendo al trabajo. — İşe gidiyorum. denebilir.
- Yanlış: Gerundio, kişiye göre değişir; “biz” için farklı, “onlar” için farklı yazılır. Doğrusu: Gerundio değişmez; kişi bilgisi estar fiilindedir. Estamos caminando. — Yürüyoruz. ve Están caminando. — Yürüyorlar. cümlelerinde caminando aynıdır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde bu yapı, geçmişte belirli bir anda devam eden eylemleri anlatmak için geçmiş zamanlarla karşılaştırılır. Örneğin daha sonra estaba esperando — bekliyordum ve estuve esperando — bir süre bekledim gibi biçimler öğrenilebilir. Ayrıca aynı anda gerçekleşen iki eylemi bağlamak için mientras — -iken sözcüğü kullanılabilir: Mientras estaba caminando, estaba escuchando música. — Yürürken müzik dinliyordum. Öğrenci böylece yalnızca “şimdi ne oluyor?” sorusunu değil, geçmişte bir olay sürerken ne olduğunu da anlatabilir.
Özet
Estar + gerundio, konuşma anında veya içinde bulunulan dönemde devam eden eylemleri anlatır. Estar kişiye göre değişir, gerundio ise genellikle -ando veya -iendo ekiyle yapılır. Şehirde yol ararken Estoy buscando..., Estoy mirando... ve Estoy esperando... gibi kalıplar kullanarak ne yaptığımızı açıkça söyleyebiliriz.