Dil bilgisi: Basit gelecek zaman (futuro simple)

1. Basit gelecek zamanın temel anlamı

Basit gelecek zaman, gelecekte gerçekleşecek bir işi veya durumu anlatır. İspanyolcada bu zaman, özellikle yarın, gelecek hafta, daha sonra gibi zaman ifadeleriyle kullanılır. Türkçedeki gelecek zaman ekine benzese de İspanyolcada yapı çoğunlukla fiilin mastar hâline doğrudan eklenen özel son eklerle kurulur.

Örneğin bir öğrenci yarın havanın güneşli olacağını düşünüp elbise hazırlayabilir. Bu durumda hem hava tahminini hem de kıyafet seçimini gelecek zamanla anlatabiliriz. Telaffuzda son eklerin açık söylenmesine dikkat edilir: hablaré yaklaşık olarak “ablaré”, comerás “komerás”, vivirá “bivirá” şeklinde okunur.

2. Düzenli fiillerin çekimi

Düzenli fiillerde basit gelecek zaman çok kolay kurulur: Fiilin mastar hâli korunur ve sonuna kişi ekleri getirilir. -ar, -er ve -ir fiillerinin gelecek zaman ekleri aynıdır. Ekler şunlardır: -é, -ás, -á, -emos, -éis, -án.

Birinci tekil kişi için yo, ikinci tekil kişi için tú, üçüncü tekil kişi için él, ella veya usted kullanılabilir. Birinci çoğul kişi nosotros, ikinci çoğul kişi vosotros, üçüncü çoğul kişi ellos veya ustedes ile kullanılır. Son eklerdeki yazılı vurgular önemlidir; özellikle -é, -ás ve -án vurguyu gösterir.

Örneğin hablar fiili hablaré, hablarás, hablará, hablaremos, hablaréis, hablarán şeklinde çekilir. Comer fiilinde kök değişmez ve comeremos “yiyeceğiz” anlamına gelir. Vivir fiilinde de aynı kural vardır: vivirán “yaşayacaklar” demektir.

3. Hava tahmini ve gelecek hakkında öngörü

Hava durumu konuşmalarında basit gelecek zaman, gelecekteki hava koşulları hakkında tahmin yapmak için kullanılır. Hará sol “güneşli olacak”, lloverá “yağmur yağacak” ve nevará “kar yağacak” anlamına gelir. Hará fiili kelime kelime “yapacak” anlamındadır; hava durumunda ise “olacak” anlamında kullanılır.

Sıcaklık söylerken Habrá veinticinco grados denebilir; bu ifade “Yirmi beş derece olacak” anlamına gelir. Hava tahminini kıyafet önerisiyle birleştirebiliriz: Hará calor, así que llevaré gafas de sol. cümlesi “Hava sıcak olacak, bu yüzden güneş gözlüğü takacağım” demektir. Así que “bu yüzden” anlamında basit ve kullanışlı bir bağlaçtır.

Gelecekle ilgili cümleler her zaman kesin bilgi bildirmez. Hava tahmini bir öngörü olduğu için konuşmacı bazen Creo que “sanıyorum ki” veya Pienso que “düşünüyorum ki” ifadesini kullanır. Böylece kişi, tahminini kesin bir gerçek gibi sunmaz.

4. Düzensiz gelecek zaman kökleri

Bazı sık kullanılan fiillerde mastarın tamamı korunmaz; fiilin kökü değişir, ancak kişi ekleri aynı kalır. Bu fiillere düzensiz gelecek zaman fiilleri denir. Önemli örnekler şunlardır: tener → tendr-, venir → vendr-, salir → saldr-, poner → pondr- ve hacer → har-.

Başka önemli örnekler poder → podr-, saber → sabr-, decir → dir- ve querer → querr- şeklindedir. Kök değişse de son ekler değişmez: tendré “sahip olacağım”, podrás “yapabileceksin” ve harán “yapacaklar” demektir. Bu fiilleri tek tek ezberlemek yerine kısa cümlelerle öğrenmek daha kalıcıdır.

Gelecek zaman, söz vermek veya karar bildirmek için de kullanılabilir. Te ayudaré “Sana yardım edeceğim”, Vendrás conmigo “Benimle geleceksin” ve Haré la tarea “Ödevi yapacağım” anlamına gelir. Bu cümlelerde zaman ifadesi bulunmasa da gelecek anlamı açıktır.

5. Olumsuz cümleler ve sorular

Olumsuz gelecek zaman cümlesi kurmak için çekimli fiilden önce no getirilir. Fiilin son ekleri değişmez. No lloverá mañana. “Yarın yağmur yağmayacak”, No llevaré sandalias. “Sandalet giymeyeceğim” ve No tendremos clase el viernes. “Cuma dersimiz olmayacak” anlamına gelir.

Soru cümlesinde çoğu zaman ses tonuyla soru anlamı verilir; yazıda başta ve sonda soru işareti kullanılır. ¿Qué llevarás mañana? “Yarın ne giyeceksin?”, ¿Hará frío? “Hava soğuk olacak mı?” ve ¿Vendrás a la escuela? “Okula gelecek misin?” demektir. Cevap verirken kısa veya tam cümle kullanılabilir: Sí, llevaré un abrigo. — Evet, bir mont giyeceğim.

Kıyafetlerle ilgili kelimelerde fiil seçimine dikkat etmek gerekir. Genel olarak bir giysiyi giymek için llevar veya ponerse kullanılabilir; A2 düzeyinde hava durumu cümlelerinde llevaré oldukça pratiktir. Un abrigo mont, una bufanda atkı, un paraguas şemsiye ve un chubasquero yağmurluk demektir.

6. Kısa diyalogla kullanım ve tekrar

Gelecek zaman, kısa günlük konuşmalarda plan yapmak için çok kullanılır. Bir kişi hava tahminini sorar, diğeri tahmini söyler ve buna göre kıyafet seçer. Böylece hava durumu kelimeleri, gelecek zaman ve kıyafet adları aynı konuşmada doğal biçimde birleşir.

Diyalogda kişi zamirleri her zaman söylenmeyebilir; çünkü fiil eki kişiyi gösterir. Llevaré kelimesinden öznenin yo olduğu anlaşılır. Ancak karşılaştırma yapmak veya anlamı vurgulamak için yo, tú gibi zamirler de kullanılabilir.

Kendi cümlenizi kurarken önce zaman ifadesini seçin, sonra hava durumunu söyleyin ve son olarak kıyafeti ekleyin. Örneğin “yarın”, “bulutlu olacak”, “yağmurluk ve şemsiye alacağım” sırasıyla düşünülerek Mañana estará nublado. Llevaré un chubasquero y un paraguas. denebilir. Burada estar nublado “bulutlu olmak” anlamında kullanılır.