Harita üzerindeki yer adlarını, yön ifadelerini ve dönüm noktalarını birleştirerek İspanyolca basit yol tariflerini anlayabilir ve verebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Haritadaki yer adlarını ve başlangıç noktasını bulma
Yol tarifi anlamanın ilk adımı haritayı tanımaktır. Haritada başlangıç noktasını, gidilecek yeri, sokakları ve önemli binaları buluruz. İspanyolcada sokak için la calle (la kaye), mahalle için el barrio (el baryo), meydan için la plaza (la plasa) ve müze için el museo (el museo) sözcükleri kullanılır.
Bir yeri sormak için ¿Dónde está...? (Dónde está? / Nerede?) kalıbı kullanılır. Bir yerin konumunu söylemek için Está en... (Está en... / ...-dadır) veya Está cerca de... (Está serka de... / ...-nın yakınındadır) denebilir. Öğrenci, haritada sözcükleri tek tek okumalı; benzer görünen sokak adlarını ve mahalle adlarını karıştırmamaya dikkat etmelidir.
Örnek
¿Dónde está el museo? (Müze nerede?) El museo está en la calle Mayor. (Müze Mayor Sokağı'ndadır.) Haritada la calle Mayor (Mayor Sokağı) yazısını bulduktan sonra müzenin simgesini ararız.
Temel yön ifadelerini tanıma
A1 düzeyinde birkaç temel yön ifadesi yol tarifi için yeterlidir. Sağa dönmek gira a la derecha (hira a la derecha), sola dönmek gira a la izquierda (hira a la iskiyerda), dümdüz gitmek ise sigue todo recto (sige todo rekto) şeklinde söylenir. Gira “dön” anlamındadır; sigue ise “devam et” anlamına gelir.
Yön tarifinde kavşak ve köşe de önemlidir. Kavşak için el cruce (el kruçe), köşe için la esquina (la eskina), trafik ışığı için el semáforo (el semaforo) sözcükleri kullanılır. En la esquina (Köşede), en el cruce (Kavşakta) ve en el semáforo (Trafik ışığında) ifadeleri, dönüş yerini daha açık hâle getirir.
Haritada yönleri belirlerken tarifin hangi noktadan başladığını unutmayız. Konuşan kişinin baktığı yön her zaman haritanın üst yönüyle aynı olmayabilir; bu yüzden önce başlangıç noktasını bulur, sonra verilen sırayı izleriz. Kısa ve sıralı yönergeleri anlamak, uzun bir açıklamayı tek seferde anlamaya çalışmaktan daha kolaydır.
Örnek
Gira a la derecha en el cruce y sigue todo recto. (Kavşakta sağa dön ve dümdüz devam et.) Bu cümlede önce kavşakta sağa dönülür, sonra başka bir yön değişikliği olmadan ilerlenir.
Otobüs durağından hedefe giden yolu izleme
Bir yol tarifini anlamak için başlangıç ve hedef açıkça belirlenmelidir. Otobüs durağı için la parada de autobús (la parada de autobús), müze için el museo (el museo) denir. Başlangıç noktasını söylemek için Desde la parada de autobús (Desde la parada de autobús / Otobüs durağından itibaren), hedefi söylemek için hasta el museo (asta el museo / müzeye kadar) kullanılabilir.
Yol tarifleri genellikle bir sıra izler: önce düz gitme, sonra dönüş, ardından hedefe ulaşma. Primero (primero / önce), después (después / sonra) ve finalmente (finalmente / son olarak) sözcükleri bu sırayı gösterir. Öğrenci dinlerken her yönergeyi haritada hemen işaretlemeli; bütün tarifi hafızasında tutmaya çalışmamalıdır.
Bir yerin başka bir yerin yanında olduğunu söylemek için al lado de (al lado de / yanında), karşısında olduğunu söylemek için enfrente de (enfrente de / karşısında) kullanılır. El museo está al lado de la plaza. (Müze meydanın yanındadır.) gibi bir cümle, haritadaki son konumu kontrol etmeye yardım eder.
Örnek
Desde la parada de autobús, sigue todo recto por la calle Sol. Gira a la izquierda en la plaza. El museo está al lado del parque. (Otobüs durağından Sol Sokağı boyunca dümdüz git. Meydanda sola dön. Müze parkın yanındadır.) Çözüm: Başlangıç durağı bulunur, Sol Sokağı izlenir, meydanda sola dönülür ve parkın yanındaki müze aranır.
Okuma ve dinleme sırasında dönüm noktalarını kullanma
Gerçek hayatta yol tarifleri çoğu zaman yalnızca sağ ve sol ifadelerinden oluşmaz. Konuşan kişi bir sokak tabelasını, renkli bir binayı, parkı veya mağazayı dönüm noktası olarak kullanabilir. Dönüm noktası için el punto de referencia (el punto de referensya) denir; ancak A1 düzeyinde el parque (el parke / park) veya la iglesia (la iglesya / kilise) gibi tanıdık yer adlarını bilmek daha kullanışlıdır.
Dinleme yaparken bütün sözcükleri anlamak zorunda değiliz. derecha (dereça / sağ), izquierda (iskiyerda / sol), recto (rekto / düz), calle (kaye / sokak) ve plaza (plasa / meydan) gibi anahtar sözcükleri seçmek yeterli olabilir. Okumada ise sokak adlarını ve yer isimlerini işaretleyip yön ifadelerini oklarla eşleştirmek yararlıdır.
Konuşma hızlandığında öğrenciler kısa notlar alabilir: sağ için “S”, sol için “L”, düz için bir ok kullanılabilir. Bu yöntem Türkçe açıklamalarda işe yarasa da İspanyolca yönergenin tamamını ezberlemek gerekmez. Amaç, haritada doğru yolu bulabilmektir; her kelimeyi Türkçeye çevirmek değildir.
Örnek
Ve hasta la iglesia y gira a la derecha. El banco está enfrente del parque. (Kiliseye kadar git ve sağa dön. Banka parkın karşısındadır.) Çözüm: Önce kilise dönüm noktası olarak bulunur, orada sağa dönülür, sonra parkın karşısındaki banka ulaşılır.
Kısa bir yol tarifi verme ve kontrol etme
Yol tarifi verirken kısa cümleler kurmak ve yönergeleri doğru sıraya koymak önemlidir. Birine “anladın mı?” diye sormak için ¿Entiendes? (Entiendes? / Anlıyor musun?), tekrar istemek için ¿Puede repetir, por favor? (Puede repetir, por favor? / Tekrar edebilir misiniz, lütfen?) denebilir. Kişi yolu kontrol etmek için ¿Está lejos? (Está lehos? / Uzak mı?) veya ¿Está cerca? (Está serka? / Yakın mı?) diye sorabilir.
Basit bir konuşmada önce selamlaşma, sonra hedefi sorma, ardından iki veya üç yönerge bulunur. Kibar olmak için por favor (por favor / lütfen) ve teşekkür etmek için gracias (grasias / teşekkürler) kullanılır. Yol tarifini veren kişi haritada parmağıyla yolu izlerse konuşma daha anlaşılır olur.
CEFR A1 can-do hedefi olarak öğrenci, tanıdığı yer adlarını ve temel yön ifadelerini içeren kısa bir tarifi anlayabilir. Ayrıca harita üzerinde başlangıç noktasından hedefe giden yolu gösterebilir ve basit bir tarifi birkaç cümleyle verebilir. Bir yönerge anlaşılmadığında tekrar istemesi de iletişim becerisinin önemli bir parçasıdır.
Örnek
—Perdón, ¿dónde está la biblioteca? (Affedersiniz, kütüphane nerede?) —Sigue todo recto y gira a la izquierda en la calle Luna. La biblioteca está al lado de la escuela. (Dümdüz devam et ve Luna Sokağı'nda sola dön. Kütüphane okulun yanındadır.) —Gracias. (Teşekkürler.) Haritada önce düz yol, sonra Luna Sokağı'ndaki sol dönüş ve okulun yanındaki kütüphane bulunur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: İspanyolcada sağ ve sol ifadeleri Türkçedeki sırayla ve aynı biçimde kullanılır; bu yüzden a la derecha ifadesindeki a gereksizdir. Doğrusu: Yön belirtirken a la derecha (sağa) ve a la izquierda (sola) kalıpları birlikte öğrenilmelidir. Yalnızca derecha veya izquierda demek bazı durumlarda anlaşılabilir olsa da başlangıç düzeyinde kalıbın tamamını kullanmak daha doğrudur.
- Yanlış: Haritanın üst tarafı her zaman kişinin baktığı yöndür. Doğrusu: Haritanın yönü ile kişinin gerçek hayatta baktığı yön farklı olabilir. Tarife başlamadan önce başlangıç noktası ve izlenecek yön belirlenmelidir.
- Yanlış: Her cümledeki bütün kelimeleri çevirmeden yol tarifi anlaşılamaz. Doğrusu: Dinlemede özellikle derecha, izquierda, recto ve yer adları gibi anahtar kelimeler seçilebilir. Amaç her kelimeyi çevirmek değil, haritada doğru yolu bulmaktır.
- Yanlış: İspanyolcada está ve es her zaman aynı şekilde kullanılır. Doğrusu: Bir yerin konumunu söylerken genellikle está kullanılır: El museo está aquí. (Müze burada.) Es ise bu A1 konusu içinde çoğunlukla bir şeyin ne olduğunu veya kimliğini söylemek için kullanılır; konum tarifinde está kalıbına öncelik verilmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta yol tarifleri daha uzun hâle gelir ve ulaşım araçları, mesafeler, süreler ve farklı zaman ifadeleri eklenir. Öğrenciler yalnızca haritadan tarif izlemekle kalmayıp telefonda veya yüz yüze daha ayrıntılı konuşmalar yapabilir. Ayrıca kibar soru sorma, tarifin doğruluğunu kontrol etme ve alternatif bir rota önerme becerileri gelişir. Bu temel konu, şehir yaşamı, seyahat ve günlük iletişim ünitelerine geçiş sağlar.
Özet
Harita üzerinden yol bulmak için önce başlangıç ve hedef noktaları, sonra sokak adlarını ve dönüm noktalarını belirleriz. Gira a la derecha, gira a la izquierda ve sigue todo recto gibi temel kalıplarla yolu sırayla tarif ederiz. Dinlerken anahtar kelimeleri seçer, anlamadığımızda tekrar ister ve tarifi haritada kontrol ederiz.