İspanyolcada var olan bir şeyi bildirmek için hay kullanılır; isimlerin tekil-çoğul ve eril-dişil özelliklerine göre doğru belirli ya da belirsiz artikel seçilir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Hay ile var bildirme
Hay, Türkçedeki “var” anlamına gelir. Bir yerde bir kişinin, eşyanın veya birden fazla şeyin bulunduğunu söylemek için kullanılır. Özneye ya da ismin tekil-çoğul olmasına göre değişmez; her zaman hay biçimindedir.
Tekil bir isimle hay sonrasında çoğunlukla bir belirsiz artikel kullanılır: Hay una mesa. “Bir masa var.” Çoğul isimlerde sayı veya çoğul isim kullanılabilir: Hay dos sillas. “İki sandalye var.” veya Hay sillas. “Sandalyeler var.”
Örnek
Mutfakta bir buzdolabı ve üç sandalye bulunduğunu söyleyelim: Hay una nevera y tres sillas en la cocina. Türkçesi: “Mutfakta bir buzdolabı ve üç sandalye var.” Burada hay hem tekil hem de çoğul varlıkları bildiren tek yapıdır.
Belirsiz artikeller: un, una, unos, unas
Belirsiz artikeller, sözünü ettiğimiz varlığın belirli veya tanınmış olmadığını anlatır. Türkçede çoğu zaman “bir” anlamı verir. Eril tekil isimlerle un, dişil tekil isimlerle una kullanılır: un armario “bir dolap”, una cama “bir yatak”.
Çoğulda unos eril veya karma gruplar için, unas dişil gruplar için kullanılır. Örneğin unos libros “bazı kitaplar” ve unas lámparas “bazı lambalar” demektir. İsim çoğulsa ve artikel kullanılıyorsa artikel de çoğul olmalıdır; ancak hay sillas örneğinde olduğu gibi çoğul isimler artikelsiz de kullanılabilir. İsimle artikelin sayı ve cinsiyet bakımından uyumlu olması gerekir.
Örnek
Bir yatak ve iki lamba için şu cümleyi kurarız: Hay una cama y unas lámparas. Türkçesi: “Bir yatak ve bazı lambalar var.” Cama dişil ve tekil olduğu için una; lámparas dişil ve çoğul olduğu için unas kullanılır.
Belirli artikeller: el, la, los, las
Belirli artikeller, konuşanların hangi varlıktan söz ettiğini bildiği veya varlığın daha önce tanıtıldığı durumlarda kullanılır. Eril tekil için el, dişil tekil için la; eril çoğul için los, dişil çoğul için las kullanılır. Örnekler: el sofá “koltuk”, la puerta “kapı”, los libros “kitaplar” ve las ventanas “pencereler”.
Başlangıç düzeyinde hay ile yeni veya belirsiz varlıkları tanıtmak, daha sonra bu varlığa gönderme yaparken belirli artikel kullanmak yararlıdır. Örneğin: Hay una mesa. La mesa es grande. İlk cümlede bir masa tanıtılır; ikinci cümlede artık hangi masadan söz edildiği bilindiği için la mesa denir.
Bir yerde belirli bir eşyanın bulunduğunu sorarken çoğu zaman ¿Está la mesa? veya ¿Dónde está la mesa? gibi estar yapıları kullanılır. Hay la mesa ifadesi, A1 düzeyinde yeni bir varlığı tanıtmak için doğal tercih değildir.
Örnek
Oturma odasında önce yeni bir koltuk tanıtalım: Hay un sofá en el salón. Sonra aynı koltuk hakkında konuşalım: El sofá es cómodo. Türkçesi: “Oturma odasında bir koltuk var. Koltuk rahat.”
İsimlerle artikel uyumu
İspanyolcada artikel, kendisinden sonra gelen ismin tekil veya çoğul olduğunu gösterir. Genellikle tekil isimlerin sonunda -o eril, -a dişil olabilir; ancak bu yalnızca genel bir ipucudur. Örneğin el baño eril, la cocina dişildir. Her kelimenin cinsiyetini sözlükten veya öğrenme listelerinden kontrol etmek gerekir.
Çoğul yapmak için çoğu isimde sonuna -s veya -es gelir. Artikel de buna göre değişir: la ventana → las ventanas; el papel → los papeles. Cümle kurarken önce varlığın tekil mi çoğul mu olduğunu, sonra ismin eril mi dişil mi olduğunu düşünmek doğru artikeli seçmeye yardımcı olur.
Bazı kelimeler genel tahmini takip etmez. Örneğin la habitación dişil, el sofá eril bir isimdir. Bu yüzden yalnızca kelimenin son harfine bakmak yerine kelimeyi artikeliyle birlikte öğrenmek daha güvenlidir.
Örnek
Banyoda bazı havlular ve bir ayna olduğunu söyleyelim: Hay unas toallas y un espejo en el baño. Toallas dişil çoğul olduğu için unas; espejo eril tekil olduğu için un kullanılır.
Soru, olumsuzluk ve kısa konuşma
Hay ile soru sormak için çoğu zaman cümleyi soru tonuyla söylemek ve yazıda soru işaretleri kullanmak yeterlidir: ¿Hay una televisión? “Bir televizyon var mı?” Olumlu cevap Sí, hay una televisión., olumsuz cevap ise No, no hay una televisión. biçimindedir. No hay, “yok” anlamına gelir.
Bir odada ne olduğunu sorarken ¿Qué hay en...? kalıbı kullanılır. Bir şeyin yerini sorarken ise ¿Dónde está...? daha uygundur. Örneğin ¿Qué hay en el dormitorio? “Yatak odasında ne var?” demektir; ¿Dónde está la cama? ise “Yatak nerede?” anlamına gelir.
Kısa bir konuşmada önce belirsiz bir varlığı tanıtabilir, sonra belirli artikel kullanabiliriz. Bu sıra, dinleyenin yeni bilgiyi ve bilinen bilgiyi ayırt etmesine yardım eder.
Örnek
A: ¿Qué hay en el salón? Türkçesi: “Oturma odasında ne var?” B: Hay un sofá y unas sillas. “Bir koltuk ve bazı sandalyeler var.” A: ¿Dónde está el sofá? “Koltuk nerede?” B: El sofá está junto a la ventana. “Koltuk pencerenin yanında.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Hay tekil ve çoğula göre değişir; çoğulda hays denir. Doğrusu: Hay değişmeyen bir yapıdır. Doğru örnekler Hay una cama ve Hay dos camas şeklindedir; hays kullanılmaz.
- Yanlış: Her eril isim un, her dişil isim una alır; kelimenin sonuna bakmak her zaman yeterlidir. Doğrusu: Son harf yalnızca yardımcı bir ipucudur. İsimleri artikelleriyle öğrenmek gerekir: el sofá ve la habitación.
- Yanlış: Türkçedeki “bir” sözcüğü her durumda İspanyolcada uno olur. Doğrusu: İsimden önce kullanılan belirsiz artikel isimle uyum sağlar: un libro ve una mesa. Uno bazı durumlarda tek başına kullanılabilir; A1 düzeyinde isimden önce çoğunlukla un veya una kullanılır.
- Yanlış: Hay la cama her zaman “yatak var” demektir. Doğrusu: Yeni ve belirsiz bir yatağı tanıtmak için Hay una cama. denir. Belirli bir yataktan söz ederken La cama está en el dormitorio. veya yer sormak için ¿Dónde está la cama? daha doğaldır.
- Yanlış: Çoğul isimle tekil artikel kullanılabilir: una sillas. Doğrusu: Artikel ve isim sayı bakımından uyuşmalıdır. Doğru biçim una silla “bir sandalye” veya unas sillas “bazı sandalyeler”dir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta hay ile estar arasındaki fark daha ayrıntılı incelenir. Ayrıca eşyaların konumunu anlatmak için encima de, debajo de, delante de ve al lado de gibi yer bildiren ifadeler öğrenilir. Öğrenciler bir odayı yalnızca tanıtmakla kalmaz, eşyaların birbirine göre nerede olduğunu da söyleyebilir. Daha sonra sıfatların isimlerle uyumu ve belirli-belirsiz bilgi arasındaki anlam farkı güçlendirilir.
Özet
Hay, bir yerde bir şeyin veya birden fazla şeyin bulunduğunu söylemek için kullanılan değişmeyen yapıdır. Un, una, unos, unas belirsiz; el, la, los, las belirli artikellerdir ve isimle sayı-cinsiyet bakımından uyum sağlar. Yeni bir varlığı tanıtırken hay ve belirsiz artikel, bilinen bir varlığa gönderme yaparken ise çoğunlukla belirli artikel kullanılır.