Gelecek hedeflerini B1 dilinde yazmak, sınıfa sunmak ve geçmiş-şimdiki zamanları aynı metinde yeniden kullanmak, dil bilgisini gerçek bir iletişim işine çevirir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Bu uygulamada ne yapabileceksin?
Bu derste B1 öğrencisi kendi gelecek hedeflerini kısa, bağlı bir metinde yazar; sonra sınıfa sesli sunar; en sonda da daha önce öğrendiği geçmiş ve şimdiki zamanları aynı metinde yeniden kullanır. CEFR dilinde bu, hayallerini ve planlarını nedenleriyle anlatabilmek ve tanıdık bir konuda kısa, hazırlıklı bir sunum yapabilmek demektir. Hedef okur ortaöğretim yabancı dil öğrencisidir; bu yüzden cümleler sade, konular ise okul, meslek, dil öğrenme ve günlük yaşamla sınırlı kalır. Amaç dilbilgisi listesini ezberlemek değil, dinleyicinin anlayacağı bir bütün üretmektir.
Dünya genelinde B1 derslerinde gelecek planları çoğu zaman bir ünite kapanış görevi olarak yazılır ve sunulur. CEFR, öğrencinin umutlarını, hayallerini ve planlarını kısa gerekçelerle verebilmesini bekler; birçok ülkede bu bekleyiş kişisel bir poster, zaman çizelgesi veya kısa konuşmayla ölçülür. İletişimsel sınıfta öğretmen önce modeli tahtaya koyar, öğrenci sonra kendi hayatına uyarlar. Resimdeki gibi önce sessizce deftere yazmak, fikirleri utanç veya acele olmadan sıralamaya yarar.
Günlük hayatta aynı sıra işe yarar: önce düşün, sonra yaz, en sonda söyle. İngilizce konuşulan birçok kültürde yılbaşı döneminde insanlar New Year resolutions (nü yır rezoluşıınz) yani yeni yıl kararları konuşur; bu da hedef dilinin okul dışında da yaşadığını gösterir. Sen de üç-beş gerçekçi hedef seç, her birine bir neden ve bir ilk adım ekle. Böylece metin hem kişisel hem de B1 sınırları içinde kalır.
Örnek
Can-do mini listesi: I can write 8 to 10 sentences about my future goals. (ay ken rayt eyt tu ten sentınsız abaut may fuçıır golz) Gelecek hedeflerim hakkında 8-10 cümle yazabilirim. I can give a short talk to my class. (ay ken giv e şort tok tu may klas) Sınıfıma kısa bir konuşma yapabilirim. I can use past, present and future in one text. (ay ken yuz past prezent end fuçıır in van tekst) Aynı metinde geçmiş, şimdi ve geleceği kullanabilirim.
Hedef cümlesi kuran B1 kalıpları
B1 düzeyinde gelecek için birkaç sade kalıp yeter. Plan için I am going to (ay em govin tu) artı fiil kullanırsın: I am going to study medicine. (ay em govin tu stadi medisin) Tıp okuyacağım. İstek için I want to (ay vant tu) veya biraz daha nazik I would like to (ay vud layk tu) gelir. Umut için I hope to (ay hop tu), niyet için I plan to (ay plen tu) uygundur. Anlık karar veya tahminde I will (ay vil) yeter: I will work hard. (ay vil vork hard) Çok çalışacağım.
Zaman ifadesi cümleyi B1'de inandırıcı kılar: next year (nekst yır) gelecek yıl, in five years (in fayv yıllz) beş yıl içinde, after school (aftır skul) okuldan sonra. Neden bağlamak için because (bikoz) ve so (so) yeter. Sıra vermek için First (först), Then (den), After that (aftır det), Finally (faynıli) kullanılır. Öğretmenin tahtaya yazdığı örnek cümleyi olduğu gibi kopyalamak değil, kendi hedefine uydurmak asıl iştir. Telaffuzda going to sıkça gonna (gana) gibi duyulur ama yazıda tam biçim daha güvenlidir.
Dünyada bu kalıplar çoğu kitapta önce ayrı ayrı, sonra kişisel metinde karışık öğretilir. Sık yanlış anlama şudur: tek bir gelecek kutu varmış gibi bütün cümlelere will koymak. Oysa planın varsa going to, umudun varsa hope to daha doğal durur. B1'de henüz uzun ve karmaşık gelecekler gerekmez; kısa, doğru ve bağlı cümleler yeter.
Örnek
Tahta modeli: I want to become a nurse. (ay vant tu bikam e nörs) Hemşire olmak istiyorum. I am going to study at a health high school first. (ay em govin tu stadi et e helth hay skul först) Önce bir sağlık lisesinde okuyacağım. I hope to help people in a hospital. (ay hop tu help pipıl in e hospital) Bir hastanede insanlara yardım etmeyi umuyorum. I will practise English every day so I can read care notes. (ay vil prektis ingliş evri dey so ay ken rid keır nots) Bakım notlarını okuyabileyim diye her gün İngilizce çalışacağım.
Gelecek hedeflerini yaz
Yazmak, sunmadan önceki iskelettir. Önce üç gerçekçi hedef seç: meslek veya okul, dil veya beceri, kişisel bir alışkanlık. Her hedef için bir neden ve bir ilk adım yaz. B1 metni 8-12 cümle olabilir; kahramanlık romanı değil, bağlı bir paragraf yeter. Konu cümlesi kişisel olsun: I want to talk about my future goals. (ay vant tu tok abaut may fuçıır golz) Gelecek hedeflerimden bahsetmek istiyorum. Sonra her hedefi because ile gerekçelendir. Tahtaya yazmak, arkadaşların cümle düzenini görmesini sağlar; bu da sınıfı ortak bir düzeltme yerine çevirir.
İyi bir B1 hedef metni somut olur. I want to be successful. (ay vant tu bi saksesful) Başarılı olmak istiyorum cümlesi tek başına zayıf kalır; dinleyici ne başarı olduğunu bilemez. Bunun yerine I want to get a job in a hotel. (ay vant tu get e cob in e hotıl) Bir otelde iş bulmak istiyorum de ve neden ekle: because I like meeting new people. (bikoz ay layk miting niu pipıl) çünkü yeni insanlarla tanışmayı severim. Sık yapılan bir yanlış, Türkçedeki geniş -ecek kipini her cümleye will diye yapıştırmaktır. Planını önceden kurduysan I am going to save money. (ay em govin tu seyv mani) Para biriktireceğim daha uygundur.
Yazarken önceki ünitelerin kelimelerini geri çağır: okul dersleri, günlük rutin, karşılaştırmalar. I study more English now than last year. (ay stadi mor ingliş nau den last yır) Geçen yıldan daha çok İngilizce çalışıyorum cümlesi gelecek hedefinin zeminini kurar. Metni bitirince sesli oku; eksik to (tu), unutulan am (em) ve kaybolan -s takıları kulağa çarpar. Sınıf arkadaşların izlerken sen de onların metnindeki boşlukları nazikçe fark edebilirsin; amaç yarış değil, anlaşılır bir metin üretmektir.
Örnek
Örnek öğrenci metni: My name is Deniz. I am a high school student. I want to become a computer teacher. I am going to study at university in four years. I hope to live in a big city. First I will learn more English. Then I am going to take a coding course. I will work hard because I love computers. (may neym iz deniz. ay em e hay skul student. ay vant tu bikam e kompütır tiçı. ay em govin tu stadi et yuniversti in for yıllz. ay hop tu liv in e big siti. först ay vil lörn mor ingliş. den ay em govin tu teyk e koding kors. ay vil vork hard bikoz ay lav kompütırz) Adım Deniz. Lise öğrencisiyim. Bilgisayar öğretmeni olmak istiyorum. Dört yıl içinde üniversitede okuyacağım. Büyük bir şehirde yaşamayı umuyorum. Önce daha çok İngilizce öğreneceğim. Sonra bir kodlama kursuna gideceğim. Bilgisayarları sevdiğim için çok çalışacağım.
Hedeflerini sınıfa sun
Sunum, yazının sesli hâlidir; kâğıdı baştan sona okumak sunum değildir. B1'de 45-90 saniye yeter. Açılış kalıbı sade olsun: Today I want to talk about my future goals. (tudey ay vant tu tok abaut may fuçıır golz) Bugün gelecek hedeflerimden bahsetmek istiyorum. Gövdeye geçerken First, Then, Finally dinleyiciye harita verir. Kapanış da ezberlenmiş uzun bir nutuk olmasın: Thank you for listening. Do you have any questions? (tenk yu for lisining. du yu hev eni kvesçınz) Dinlediğiniz için teşekkürler. Sorunuz var mı? Poster, ana cümleleri hatırlatır; her kelimeyi yazmak ise göz temasıı öldürür.
Dünyada B1 konuşma sınavlarında değerlendiriciler çoğu zaman akıcılık, anlaşılırlık ve görev tamamlama bakar; mükemmel aksan aramaz. Telaffuzda net olması gerekenler şunlardır: want to (vant tu), going to (govin tu), hope to (hop tu) ve fiil sonundaki -s. th sesini Türkçedeki s veya t ile değiştirmek anlamı bozabilir; thank (thenk) için dil ucu dişlerin arasına yaklaşır. Sınıf arkadaşların dikkatle dinliyorsa sen de yavaşla, anahtar cümleyi bir kez tekrarla. Soru gelince panik olma; B1 cevap kısa olabilir.
Sunum sonrası mini diyalog, önceki yapıları canlı tutar. Biri neden sorar, sen because ile cevap verirsin. Biri zaman sorar, sen in five years dersin. Böylece tek kişilik monolog, gerçek iletişime döner. Sık yanlış anlama, sunumun tiyatro olduğu sanısıdır; oysa amaç anlaşılmaktır. Gülümse, posterdeki üç başlığa bak, kâğıda gömülme. Sesini sınıfın arkasına ulaştır ama bağırmadan konuş.
Örnek
Kısa diyalog: Selin: Today I want to talk about my goals. I want to be a cook. I am going to go to a cooking school. (tudey ay vant tu tok abaut may golz. ay vant tu bi e kuk. ay em govin tu go tu e koking skul) Bugün hedeflerimden bahsetmek istiyorum. Aşçı olmak istiyorum. Bir aşçılık okuluna gideceğim. Arda: Why do you want this job? (vay du yu vant dis cob) Bu işi neden istiyorsun? Selin: Because I love food. I will practise at home every weekend. (bikoz ay lav fud. ay vil prektis et hom evri vikend) Çünkü yemeği seviyorum. Her hafta sonu evde pratik yapacağım. Arda: Thank you. (tenk yu) Teşekkürler.
Önceki yapıları zaman çizelgesinde tekrarla
Hedef metni yalnızca gelecek cümlelerinden oluşmaz. B1'de inandırıcı bir anlatı, geçmişi ve şimdiyi de taşır. Geçmiş basit: I started English in year five. (ay started ingliş in yır fayv) İngilizceye beşinci sınıfta başladım. Deneyim için present perfect (prezent pörfekt): I have learned a lot of words. (ay hev lörnd e lot ov vördz) Çok kelime öğrendim. Şimdi: I study every evening. (ay stadi evri ivning) Her akşam çalışıyorum. Gelecek: I am going to take a language exam next year. (ay em govin tu teyk e lengvic igzem nekst yır) Gelecek yıl bir dil sınavına gireceğim. Öğretmenle birlikte bakılan zaman çizelgesi tam bu köprüyü gösterir.
Bağlama sözcükleri B1'de kısa tutulur. When I was twelve, I was shy. Now I speak more. So I hope to join a debate club. (ven ay voz tvelv, ay voz şay. nau ay spik mor. so ay hop tu coyn e dibeyt klub) On iki yaşındayken utangaçtım. Şimdi daha çok konuşuyorum. Bu yüzden bir münazara kulübüne katılmayı umuyorum. Karşılaştırma da geri gelir: I am better at writing than before. (ay em betır et rayting den bifor) Yazmada eskisinden daha iyiyim. Koşul cümlesi B1'de birinci tip yeter: If I practise every day, I will improve. (if ay prektis evri dey, ay vil impruv) Her gün pratik yaparsam gelişirim. İkinci ve üçüncü tip bu derste gerekmez.
Dünyada birçok B1 kitabı geçmiş-şimdi-gelecek üçlüsünü bir zaman çizgisi resmiyle öğretir; çünkü bellek görselle düşünür. Sık yanlış, present perfect ile geçmiş basiti karıştırmaktır. Belli bir zaman varsa (in 2022, last year) geçmiş basit gelir. Zaman söylenmemiş bir deneyim varsa have/has artı üçüncü hâl gelir. Çizelgeyi öğretmenle kontrol etmek, bu ayrımı kişisel hayata bağlar. Böylece uygulama gerçekten 'önceki yapıları tekrar' olur; yeni bir gramer dağı olmaz.
Örnek
Zaman çizelgesi metni: In year six I started English. I was not good at speaking. Now I have learned many phrases. I speak with my teacher every week. Next year I am going to join an English club. In ten years I hope to work with tourists. If I work hard, I will reach my goal. (in yır siks ay started ingliş. ay voz nat gud et spiking. nau ay hev lörnd meni freyziz. ay spik viz may tiçı evri vik. nekst yır ay em govin tu coyn en ingliş klub. in ten yıllz ay hop tu vork viz turists. if ay vork hard, ay vil riç may gol) Altıncı sınıfta İngilizceye başladım. Konuşmada iyi değildim. Şimdi birçok kalıp öğrendim. Her hafta öğretmenimle konuşuyorum. Gelecek yıl bir İngilizce kulübüne katılacağım. On yıl içinde turistlerle çalışmayı umuyorum. Çok çalışırsam hedefime ulaşırım.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçedeki -ecek/-acak kipi tek bir kutudur; İngilizcede ise plan, umut, karar ve tahmin ayrı kalıplara dağılır. Bu yüzden birçok öğrenci her cümleye will koyar veya I will to go (yanlış) der. Doğrusu I will go (ay vil go) veya plana göre I am going to go (ay em govin tu go) biçimidir. will den sonra to gelmez. İstek kipinde ise to gerekir: I want to study (ay vant tu stadi) çalışmak istiyorum; I want study eksiktir. going to kalıbında am/is/are unutulursa cümle yıkılır: I going to be a doctor yerine I am going to be a doctor (ay em govin tu bi e daktı) denir.
Sözcük sözcük çeviri ikinci büyük tuzaktır. Türkçe 'düşünüyorum gitmeyi' kalıbı I think to go üretmesin; B1'de I want to go veya I am thinking about going (ay em thinking abaut going) daha doğrudur, ikincisini şimdilik basit tut. 'Hedefim doktor olmak' cümlesi My goal is I become a doctor olmaz; My goal is to become a doctor (may gol iz tu bikam e daktı) veya I want to become a doctor olur. Zaman bağlacından sonra gelecek kip yığmak da yaygındır: After I will finish school, I will travel yerine After I finish school, I will travel (aftır ay finish skul, ay vil trevıl) denir. in future eksik artikelli olur; doğrusu in the future (in dı fuçıır) biçimidir.
Sunum dilinde de Türkçe kalıplar sızar. I will talk you about my goals yerine I will talk to you about my goals (ay vil tok tu yu abaut may golz) veya daha doğal I want to talk about my goals kullanılır. Kapanışta Thanks for listen değil Thanks for listening (tenks for lisining) denir. Mesleklerde a/an unutulması da sık görülür: I want to be an engineer (ay vant tu bi en ençınir) çünkü engineer sesli harf sesiyle başlar. Bu hataları utanç listesi gibi ezberleme; kendi metninde bir kez yüksek sesle tarama yap, üç hatayı düzelt, sonra sun.
Örnek
Düzeltme çifti: Yanlış: I will to be a teacher. I want go university. I going to study hard. After I will finish, I will find a job in future. Doğru: I want to be a teacher. I want to go to university. I am going to study hard. After I finish, I will find a job in the future. (ay vant tu bi e tiçı. ay vant tu go tu yuniversti. ay em govin tu stadi hard. aftır ay finish, ay vil faynd e cob in dı fuçıır) Öğretmen olmak istiyorum. Üniversiteye gitmek istiyorum. Çok çalışacağım. Bitirdikten sonra gelecekte bir iş bulacağım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: will ve going to her cümlede aynı kapıdır; hangisini koyarsan koy olur. Doğrusu: Önceden kurulmuş planda I am going to, anlık karar veya tahminde I will daha doğal durur. B1 metninde ikisini de, ama yerinde kullan.
- Yanlış: İyi sunum, kâğıttaki her cümleyi başını kaldırmadan okumaktır. Doğrusu: B1 sunumu kısa, anlaşılır ve dinleyiciye dönüktür. Poster veya üç not yeter; göz teması ve net kalıplar okumaktan daha değerlidir.
- Yanlış: Türkçedeki -ecek her zaman will diye çevrilir ve will den sonra to gelir. Doğrusu: will düz fiil ister: I will study. İstek için want to kullanılır. Plan varsa going to ayrı bir kapıdır.
- Yanlış: Hedef yazarken geçmiş ve şimdiki zamana yer yoktur; hepsi gelecek kipinde olmalıdır. Doğrusu: İnandırıcı bir B1 metni 'nereden geldim, şimdi ne yapıyorum, yarına ne planlıyorum' üçlüsünü bağlar. Zaman çizelgesi tam bu işe yarar.
- Yanlış: I want be doctor ve My dream is I become rich Türkçe sıra olduğu için İngilizcede de yeterlidir. Doğrusu: İstek ve hedef isim gibi kurulur: I want to be a doctor, My dream is to become a doctor. to ve a/an düşmez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, kabaca B2'de, öğrenci yalnızca kendi planını saymakla kalmaz; başkalarının geleceği hakkında tahmin yürütür, karşıt görüşe kısaca cevap verir ve daha uzun bağlaçlar kullanır. Yazıda dilekçe, niyet mektubu ve kısa deneme türleri devreye girer; konuşmada ise notsuz, daha akıcı bir sunum beklenir. Dilbilgisinde ikinci tip koşul cümleleri ve daha ince tahmin kalıpları eklenir. Şimdiki B1 görevin yani kısa, kişisel, bağlı metin ve sade sunum o kapının eşiğidir.
Özet
Bu uygulamada B1 öğrencisi gelecek hedeflerini want to, going to, hope to ve will kalıplarıyla yazar, sınıfa kısa sunar ve geçmiş-şimdiki zamanları aynı metinde yeniden kullanır. Yazmak fikirleri sıralar, sunmak dili hayata çıkarır, zaman çizelgesi ise önceki üniteleri boşa çıkarmaz. Türkçeden gelen will to, eksik to ve kâğıdı okuyarak sunma alışkanlığı düzeltilince metin hem sınavda hem gerçek konuşmada işe yarar.