B1 düzeyinde kısa haber metinlerini ve yavaş, net haber bültenlerini anlayarak bir olayın kim, ne, nerede ve ne zaman olduğunu günlük hayatta takip edebilirsiniz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Haberler günlük hayatta neden önemlidir?
Bu ünitenin can-do hedefi şudur: I can understand the main points of short news texts and simple radio news about familiar topics. (Ay ken andırstend dı meyn poynts ov şort nüüz teksts end simpıl reydio nüüz ıbaut femiliır topiks.) Yani tanıdık konulardaki kısa haber yazılarının ve basit radyo haberlerinin ana noktalarını anlayabilirim. Dünyanın birçok dil sınıfında öğretmen önce görseli, sonra başlığı, en sonda metni verir. Böylece öğrenci her sözcüğü bilmeden olayı tahmin eder.
Gazete haberleri yüzyıllardır basılır; radyo bültenleri yirminci yüzyılda evlere girdi; bugün birçok genç haberi telefondan okur. Sınıfta medya tüketimini konuşmak bu yüzden işe yarar. Yararlı kalıplar: I read the news every day. (Ay riid dı nüüz evri dey.) Her gün haberi okurum. I don't watch TV news. (Ay dont voç tivi nüüz.) Televizyon haberini izlemem. news (nüüz) sözcüğü haber anlamına gelir ve B1'de çok sık geçer.
Örnek
A: Do you follow the news? (Du yu folou dı nüüz?) Haberi takip eder misin? B: Yes, I read short news on my phone in the morning. (Yes, ay riid şort nüüz on may fon in dı morning.) Evet, sabah telefonumda kısa haber okurum. A: What about the radio? (Vat ıbaut dı reydio?) Peki radyo? B: I sometimes listen to the news on the bus. (Ay samtaymz lisın tu dı nüüz on dı bas.) Bazen otobüste haberi dinlerim.
Haber kaynaklarını tanıyalım
Haber kaynağı, bilgiyi nereden aldığınız demektir. B1 için yeterli sözcükler şunlardır: newspaper (nüüzpeypr) gazete, radio (reydio) radyo, TV (tivi) televizyon, the internet (dı intırnet) internet, a website (ı vebsayt) bir internet sitesi. Soru kalıbı: Where do you get the news? (Ver du yu get dı nüüz?) Haberi nereden alırsın? Cevap: I get the news from a website. (Ay get dı nüüz from ı vebsayt.) Haberi bir internet sitesinden alırım.
Aynı olay farklı kaynaklarda farklı uzunlukta anlatılır. Gazete cümleleri çoğu zaman radyo cümlelerinden biraz daha uzundur. Radyo cümleleri kısa ve nettir çünkü dinleyici geri saramaz. B1'de kaynak adı ile yer ve zaman bilgisi yeterlidir; derin analiz bir sonraki düzeyindir. İşe yarar kalıplar: This news is from the radio. (Dis nüüz iz from dı reydio.) Bu haber radyodan. Is this news true? (İz dis nüüz tru?) Bu haber doğru mu? I am not sure. (Ay em not şur.) Emin değilim.
Örnek
A: Where do you get the news? (Ver du yu get dı nüüz?) Haberi nereden alırsın? B: I get the news from the radio and a website. (Ay get dı nüüz from dı reydio end ı vebsayt.) Haberi radyodan ve bir internet sitesinden alırım. A: Do you read a newspaper? (Du yu riid ı nüüzpeypr?) Gazete okur musun? B: No, I don't. I read short texts on my phone. (Nou, ay dont. Ay riid şort teksts on may fon.) Hayır. Telefondaki kısa metinleri okurum.
Kısa haber metnini okumak
Kısa haber okurken önce başlığa bakın. Başlık çoğu zaman tam cümle değildir. Örneğin Heavy rain in Izmir (Hevi reyn in İzmir) İzmir'de şiddetli yağmur. Sonra görsele bakın; su, okul veya yol gibi ipuçları ana fikri verir. Metinde B1 zamanlar yeter: geçmiş için was (voz) ve were (vör), gelecek için will (vil). Beş soru işe yarar: Who? (hu) kim, What? (vat) ne, Where? (ver) nerede, When? (ven) ne zaman, Why? (vay) neden.
Örnek sınıf metni: There was heavy rain in Izmir yesterday evening. Many streets were under water. Schools will be closed tomorrow morning. The mayor asked people to stay at home. (Der voz hevi reyn in İzmir yestırdey ivning. Meni strits vör andır votır. Skuls vil bi klouzd tumorou morning. Dı meyır askt pipıl tu stey et houm.) Dün akşam İzmir'de şiddetli yağmur vardı. Birçok sokak su altındaydı. Okullar yarın sabah kapalı olacak. Belediye başkanı insanlardan evde kalmalarını istedi. Kim: belediye başkanı ve halk. Ne: yağmur ve okul tatili. Nerede: İzmir. Ne zaman: dün akşam ve yarın sabah.
Örnek
Başlık: New sports hall for our school (Nyu sports hol for avır skul) Okulumuza yeni spor salonu. Metin: The school will open a new sports hall next Monday. Students can play basketball after class. The head teacher says it is good news. (Dı skul vil oupın ı nyu sports hol nekst mandey. Stuıdınts ken pley basketbol aftır klas. Dı hed tiçır sez it iz gud nüüz.) Okul gelecek pazartesi yeni bir spor salonu açacak. Öğrenciler dersten sonra basketbol oynayabilir. Müdür bunun iyi haber olduğunu söylüyor. Who? öğrenciler ve müdür. What? yeni spor salonu. When? gelecek pazartesi.
Haber bültenini dinlemek
Haber bülteni genelde aynı sırayı izler. Önce selamlama gelir: Good evening. This is the six o'clock news. (Gud ivning. Dis iz dı siks oklok nüüz.) İyi akşamlar. Saat altı haberi. Sonra ana başlıklar: Here are the main stories. (Hiır ar dı meyn storis.) İşte ana haberler. Hava durumu: And now the weather. (End nau dı vedır.) Şimdi hava durumu. Kapanış: That's the end of the news. (Dets dı end ov dı nüüz.) Haberlerin sonu bu. Bu kalıplar birçok ülkede benzerdir.
Dinlerken her sözcüğü yakalamaya çalışmayın. İlk dinlemede ana fikri alın: spor mu, hava mı, okul mu? İkinci dinlemede sayı, yer ve zamanı not edin. Konuşmacı yavaş ve netse bu B1 için yeterlidir. Yararlı cümleler: What is the main story? (Vat iz dı meyn stori?) Ana haber nedir? I didn't catch the name. (Ay didınt keç dı neym.) İsmi yakalayamadım. Can you play it again? (Ken yu pley it ıgen?) Tekrar çalabilir misin?
Örnek
Kısa bülten: Good evening. This is the news. There was a big football match in Ankara last night. The home team won two to one. And now the weather. It will be cold and windy tomorrow. That's the end of the news. (Gud ivning. Dis iz dı nüüz. Der voz ı big futbol meç in Ankara last nayt. Dı houm tim van tu tu van. End nau dı vedır. İt vil bi kould end windi tumorou. Dets dı end ov dı nüüz.) İyi akşamlar. Haberler. Dün gece Ankara'da büyük bir futbol maçı vardı. Ev sahibi takım iki-bir kazandı. Şimdi hava. Yarın soğuk ve rüzgarlı olacak. Haberlerin sonu bu.
Haber okuma ve dinleme alışkanlıkları
Alışkanlık konuşurken sıklık zarfları B1'in temelidir: always (olveyz) her zaman, usually (yujuıli) genellikle, often (ofın) sık sık, sometimes (samtaymz) bazen, never (nevır) hiç. Soru: How often do you read the news? (Hau ofın du yu riid dı nüüz?) Haberi ne sıklıkla okursun? Cevap: I usually read the news after dinner. (Ay yujuıli riid dı nüüz aftır dinır.) Haberi genellikle yemekten sonra okurum. I never listen to long news programmes. (Ay nevır lisın tu long nüüz prougremz.) Uzun haber programlarını hiç dinlemem.
Kısa haber okumak uzun öykü okumaktan farklıdır. Öğrenci başlığı, ilk cümleyi ve sayıları arar. Bu davranış dünyada sıkça göz gezdirme olarak öğretilir; B1'de adını ezberlemek zorunda değilsiniz, yapmanız yeter. Yararlı kalıp: I only read the headlines. (Ay onli riid dı hedlaynz.) Yalnızca başlıkları okurum. headline (hedlayn) haber başlığıdır; kitap adı olan title (taytıl) ile karıştırmayın. I look at the photo first. (Ay luk et dı foto fırst.) Önce fotoğrafa bakarım.
Örnek
A: How often do you read the news? (Hau ofın du yu riid dı nüüz?) Haberi ne sıklıkla okursun? B: I often read the headlines on the bus. (Ay ofın riid dı hedlaynz on dı bas.) Sık sık otobüste başlıkları okurum. A: Do you listen to the radio news? (Du yu lisın tu dı reydio nüüz?) Radyo haberini dinler misin? B: Sometimes. I listen to the news when I help at home. (Samtaymz. Ay lisın tu dı nüüz ven ay help et houm.) Bazen. Evde yardım ederken haberi dinlerim.
Türkçe konuşanların haberde sık yaptığı dil hataları
Türkçe konuşan öğrenciler news sözcüğünü sayılabilir sanır. Türkçede bir haber deriz ama İngilizcede news (nüüz) sayılamaz. Doğrusu a piece of news (ı pis ov nüüz) bir haber veya some news (sam nüüz) haber. I have a news yanlıştır. Doğrusu: I have some news. (Ay hev sam nüüz.) Bir haberim var. Ayrıca informations da yanlış olur; doğrusu information (infımeşın) bilgi, sayılamaz.
İkinci sık hata fiil edatıdır. Türkçe haber dinlemek der; İngilizcede listen to the news (lisın tu dı nüüz) gerekir. listen the news olmaz. Aynı şekilde watch the news (voç dı nüüz) ve read the news (riid dı nüüz) içinde the vardır çünkü bilinen bülten kastedilir. Üçüncü hata yer edatıdır: I heard from the news yerine I heard it on the news (Ay hörd it on dı nüüz) Onu haberde duydum. Dördüncü hata: başlığı title demek; haber başlığı headline dir.
Örnek
Yanlış: I listen the news every day. Doğru: I listen to the news every day. (Ay lisın tu dı nüüz evri dey.) Her gün haberi dinlerim. Yanlış: This is a good news. Doğru: This is good news. (Dis iz gud nüüz.) Bu iyi haber. Yanlış: I saw it from TV. Doğru: I saw it on TV. (Ay so it on tivi.) Onu televizyonda gördüm. Bu üç düzeltmeyi alışkanlık haline getirin.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her sözcüğü anlamadan haber anlaşılmaz. Doğrusu: B1'de amaç ana noktayı, yeri ve zamanı yakalamaktır. Bilmediğiniz sözcüğü atlayıp başlığa, görsele ve sayılara bakın.
- Yanlış: news sözcüğü bir haber diye sayılır ve a news denir. Doğrusu: news sayılamaz. some news veya a piece of news kullanın. The news is interesting. (Dı nüüz iz intrıstıng.) Haber ilginç, fiil tekildir.
- Yanlış: Haber dinlemek listen the news ile söylenir. Doğrusu: Edat gerekir: listen to the news. Televizyon için watch the news, yazı için read the news deyip the ekleyin.
- Yanlış: Başlıklar her zaman tam ve dilbilgisi olarak eksiksiz cümledir. Doğrusu: Başlıklarda sıkça a ve the düşer, fiil de kısa kalır. Önce başlığı, sonra ilk cümleyi okuyarak tam anlamı kurun.
- Yanlış: İnternetteki her kısa yazı gazete haberiyle aynı dil düzeyindedir. Doğrusu: Kaynak değişir. B1'de yavaş radyo bülteni ve kısa, net metin seçin. Anlamadığınız sitede önce başlık ve görselle yetinin.
Bir adım ileri
Bir sonraki düzeyde daha uzun haber yazıları, kısa röportajlar ve spikerin görüş bildirdiği metinler gelir. Orada olgu ile yorumu ayırmayı ve said that gibi dolaylı anlatımı daha sık kullanırsınız. Dinlemede tempo biraz hızlanır; hava, ekonomi ve spor aynı bültende art arda gelebilir. Şimdilik kısa metin, yavaş bülten, beş soru ve doğru edatlar yeter; temeli sağlam atarsanız sonraki basamak doğal görünür.
Özet
B1'de kısa haberi okurken başlık, görsel, kim-ne-nerede-ne zaman yeter; bültende ise selamlama, ana olay, hava ve kapanış kalıplarını tanırsınız. news sayılamaz; listen to the news, watch the news ve on the news kalıplarını ezberleyin. Her sözcüğü değil ana noktayı hedefleyin, böylece günlük medyayı gerçek hayatta da takip edebilirsiniz.