Basit bir mahalle ilanını okuyup kısa bir harita tarifini dinleyerek A2 düzeyinde yolunu bulabilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefleri ve mahallenin günlük dili
Bu ünitede hedef şudur: basit bir mahalle ilanını okuyabilir ve kısa bir harita tarifini dinleyerek doğru yeri bulabilirsin. CEFR A2 can-do diliyle söylemek gerekirse: I can understand a simple local notice. (Ay ken andöstend ö simpol loköl notis.) Basit bir mahalle ilanını anlayabilirim. I can follow short directions on a map. (Ay ken folou şort dayrekşınz on ö mep.) Haritada kısa tarifleri izleyebilirim. Telaffuzda notice (notis), directions (dayrekşınz) ve map (mep) sözcüklerini net söyle.
Konu dünyada çoğu A2 dersinde harita, sokak resmi ve kısa dinleme metniyle işlenir. Öğretmen haritayı açar, sen left (left) sol, right (rayt) sağ, straight (streyt) düz sözcüklerini hareketle bağlarsın. Günlük hayatta aynı sözcükler otobüs durağında, market kuyruğunda veya bir festival afişinde çıkar. Mahalle hizmetleri bank (benk) banka, cafe (kafe) kafe, hospital (hospitıl) hastane ve bus stop (bas stop) otobüs durağı gibi yerlerdir.
Ev ve mahalle sözcükleri A2'de somuttur: street (strit) sokak, corner (kornır) köşe, traffic lights (trafik layts) trafik ışıkları. Bir üst düzeydeki uzun tarifleri şimdi ezberlemek zorunda değilsin. Önce ilanda gün ve yer, haritada sol ve sağ yeter. Resimdeki hizmetleri Türkçe adlandırdıktan sonra İngilizce etiketlerini eşleştirmek iyi bir ilk adımdır.
Örnek
Can-do örneği: I can say where the cafe is. (Ay ken sey ver dö kafe iz.) Kafenin nerede olduğunu söyleyebilirim. Cümle: The cafe is next to the bank. (Dö kafe iz nekst tu dö benk.) Kafe bankanın yanındadır.
Mahalle ilanını okumak
Bir mahalle ilanı A2'de uzun paragraf değildir; birkaç kısa satırdır. Gözün önce yeri, günü, saati ve ücret olup olmadığını arar. Sık geçen sözcükler şunlardır: Saturday (setıdey) cumartesi, Sunday (sandey) pazar, free (fri) ücretsiz, p.m. (pi em) öğleden sonra. Free burada 'özgür' değil 'ücretsiz' demektir. In the park (in dö park) parkta, next to the library (nekst tu dö laybröri) kütüphanenin yanında yer tarifidir.
Örnek ilan şöyle durur: Summer festival. Saturday 3 p.m. In the park. Next to the library. Free. (Samır festival. Setıdey tri pi em. İn dö park. Nekst tu dö laybröri. Fri.) Yaz festivali. Cumartesi saat 15.00. Parkta. Kütüphanenin yanında. Ücretsiz. Bu metinde fiil cümlesi yok; A2 ilanları çoğu zaman isim ve saat yığınıdır. Okurken her sözcüğü çevirmek zorunda değilsin; dört bilgi yeter: ne, ne zaman, nerede, ücretli mi.
İlanlarda sık çıkan yer adları library (laybröri) kütüphane, sports centre (sports sentö) spor merkezi, playground (pleygraund) oyun alanı, post office (post ofis) postane ve community centre (komyuniti sentö) mahalle merkezidir. Saat için A2'de a.m. ve p.m. yeter. Open (opın) açık, closed (klouzd) kapalı da duyuru dilinin parçasıdır. Keşif sırasında ilanı haritadaki bir binayla eşleştirmek okumayı dinleme ve konuşmaya bağlar.
Örnek
İlan: Book sale. Friday 4 p.m. At the library. Opposite the school. (Buk seyl. Fraydey for pi em. Et dö laybröri. Opözit dö skul.) Kitap satışı. Cuma 16.00. Kütüphanede. Okulun karşısında. Soru: Etkinlik nerede? Cevap: At the library, opposite the school.
Haritada yer ve yön sözcükleri
Harita tarifinin iskeleti üç sözcüktür: left (left) sol, right (rayt) sağ, straight (streyt) düz. Emir kipi A2'de yeter: Turn left. (Törn left.) Sola dön. Turn right. (Törn right.) Sağa dön. Go straight. (Go streyt.) Düz git. Stop (stop) dur da aynı aileden gelir. Türkçedeki 'sola dön' kalıbını kelimesi kelimesine turn to left diye kurma; doğru biçim turn left tir.
Yer bildiren kısa kalıplar haritayı konuşturur: next to (nekst tu) yanında, opposite (opözit) karşısında, between (bitvin) arasında, behind (bihaynd) arkasında, in front of (in frant ov) önünde, on the corner (on dö kornır) köşede, near (niır) yakınında. Örnek: The supermarket is opposite the park. (Dö supörmarkit iz opözit dö park.) Süpermarket parkın karşısındadır. The bus stop is in front of the school. (Dö bas stop iz in frant ov dö skul.) Otobüs durağı okulun önündedir.
Haritayı okurken önce bir başlangıç noktası seç: You are here. (Yu ar hiır.) Buradasın. Sonra hedefi bul: school, hospital, cafe. Köşe ve ışık önemli dönemeçlerdir: at the traffic lights (et dö trafik layts) trafik ışıklarında, at the corner (et dö kornır) köşede. The first street on the left (dö först strit on dö left) soldaki birinci sokak A2 için yeterince ayrıntılıdır; daha uzun rota B1'e kalır.
Örnek
Harita cümlesi: The cafe is between the bank and the post office. (Dö kafe iz bitvin dö benk end dö post ofis.) Kafe, banka ile postane arasındadır. Kontrol: banka solda, postane sağda, kafe ortada.
Dinleme: kısa yol tarifi
Dinlerken her sözcüğü yakalamak zorunda değilsin. A2'de kulağın left, right, straight, next to ve yer adına kilitlenir. Konuşmacı genelde emir kullanır ve cümleleri kısa tutar. Go straight. Then turn left. The park is on the right. (Go streyt. Den törn left. Dö park iz on dö rayt.) Düz git. Sonra sola dön. Park sağdadır. Then (den) sonra, sırayı bağlar. Anlamadıysan A2'de şunu söylemek yeter: Can you say that again, please? (Ken yu sey det ögen, pliz?) Onu tekrar söyler misin, lütfen?
Tipik bir dinleme metni şöyledir: Excuse me, where is the supermarket? (Eks-küz mi, ver iz dö supörmarkit?) Affedersiniz, süpermarket nerede? Cevap: Go straight on. Turn right at the traffic lights. The supermarket is next to the bank, on the left. (Go streyt on. Törn rayt et dö trafik layts. Dö supörmarkit iz nekst tu dö benk, on dö left.) Düz devam et. Trafik ışıklarında sağa dön. Süpermarket bankanın yanında, soldadır. On the left (on dö left) solda, on the right (on dö rayt) sağda; buradaki on düşmez.
Keşif sırasında dinlediğini haritada parmakla izlemek işe yarar. Duyduğun her turn (törn) dönüşte parmağın yön değiştirir. Yanlış sokağa gittiysen kısa onarım cümlesi yeter: It is not here. (İt iz not hiır.) Burada değil. Where is it? (Ver iz it?) Nerede? Mahalleyi dolaşmak, sınıf içi dinlemeyi gerçek sokağa taşır; aynı kalıplar hem kulak hem adım için geçerlidir.
Örnek
Dinleme metni: Take the second street on the left. The library is opposite the park. (Teyk dö sekınd strit on dö left. Dö laybröri iz opözit dö park.) Soldaki ikinci sokağa sap. Kütüphane parkın karşısındadır. Çözüm: birinci sokağı geç, ikinci sokakta dur, karşıya bak.
Kalıplar ve kısa diyalog
Yol sormanın kapısı nazik bir açılıştır: Excuse me (eks-küz mi) affedersiniz. Ardından iki kalıptan biri gelir: Where is the park? (Ver iz dö park?) Park nerede? veya How do I get to the park? (Hav du ay get tu dö park?) Parka nasıl giderim? Get to (get tu) 'varmak' anlamındadır; Türkçedeki 'gitmek'i go to ile her soruya yapıştırma. Cevap tarafında emir ve yer kalıbı yeter: Go straight and turn left. It is near the school. (Go streyt end törn left. İt iz niır dö skul.) Düz git ve sola dön. Okulun yakınındadır.
Kısa diyalog: A: Excuse me, how do I get to the post office? (Eks-küz mi, hav du ay get tu dö post ofis?) Affedersiniz, postaneye nasıl giderim? B: Go straight. Turn left at the corner. The post office is on the right, next to the cafe. (Go streyt. Törn left et dö kornır. Dö post ofis iz on dö rayt, nekst tu dö kafe.) Düz git. Köşede sola dön. Postane sağda, kafenin yanındadır. A: Thank you. (Tenk yu.) Teşekkürler. B: You are welcome. (Yu ar velkım.) Rica ederim. Bu dört beş satır A2 için yeter; uzun hikâye anlatmana gerek yok.
Anlamadıysan üç yedek cümle ezberle: Sorry? (sori) Efendim? Can you speak slowly, please? (Ken yu spik slovli, pliz?) Yavaş konuşur musun, lütfen? Is it far? (İz it far?) Uzak mı? Cevap genelde No, it is near. (Nou, it iz niır.) Hayır, yakın. veya Yes, it is a bit far. (Yes, it iz ö bit far.) Evet, biraz uzak. Keşif bitince duyduğun tarifi bir cümleyle özetlemek hem okuma hem konuşmayı pekiştirir.
Örnek
Diyalog: A: Where is the playground? (Ver iz dö pleygraund?) Oyun alanı nerede? B: It is behind the school, near the park. (İt iz bihaynd dö skul, niır dö park.) Okulun arkasında, parkın yakınında.
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Türkçeden bire bir çeviri A2 yol tarifini bozar. Turn to left yanlış, doğrusu Turn left tir; 'to' buraya girmez. Go to straight yanlış, doğrusu Go straight tir. in the left yanlış, doğrusu on the left tir. Türkçede 'solda' bir edat ister; İngilizcede yön için on kalıplaşmıştır. Bu üç hata dinlemede de çıkar: kulağın on the right beklemeli, in the right değil.
Artikel ve soru sözcüğü ikinci büyük tuzaktır. Where is park? eksiktir; çoğu somut yer için the gerekir: Where is the park? How can I go to school? her zaman yanlış değildir ama yol tarifi sorusu olarak doğal olan How do I get to the school? kalıbıdır. karşısında sözcüğünü against diye çevirme; bina karşılığı opposite tir. across from da benzer anlam taşır ama A2'de opposite yeter.
Sözcük seçiminde next ile next to karışır. Next sıradaki demektir: the next street (dö nekst strit) sonraki sokak. Yanında demek için next to gerekir. near uzaklık, next to bitişiklik bildirir. Telaffuzda library (laybröri) içindeki 'r'yi Türkçe 'r' gibi sert patlatma; straight (streyt) sözcüğünde 'gh' okunmaz. Bu hataları ayrı bir listede ezberlemek, harita üzerinde yanlış cümleyi doğrusuyla değiştirmekten daha az işe yarar.
Örnek
Yanlış: Turn to left at the traffic lights. The cafe is in the right, against the bank. Doğru: Turn left at the traffic lights. The cafe is on the right, opposite the bank. (Törn left et dö trafik layts. Dö kafe iz on dö rayt, opözit dö benk.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Turn to left / Go to straight demek Doğrusu: Doğrusu Turn left ve Go straight tir. Türkçedeki 'e/a' eki İngilizce bu kalıplara to olarak taşınmaz.
- Yanlış: in the left veya in the right kullanmak Doğrusu: Yön için kalıp on the left ve on the right tir. in iç mekân içindir, sokak tarafı için değil.
- Yanlış: Where is park? diye artikelsiz sormak Doğrusu: Somut mahalle yerlerinde çoğu zaman the gerekir: Where is the park? Haritada tek bir parktan söz ediyorsan artikel düşmez.
- Yanlış: karşısında sözcüğünü against diye çevirmek Doğrusu: Bina ve sokak için doğru sözcük opposite tir. against 'karşı/dayalı' anlamındadır, harita tarifi değildir.
- Yanlış: Yol sormak için yalnızca How can I go to ...? demek Doğrusu: A2'de doğal ve kısa kalıp How do I get to the ...? veya Where is the ...? tir. İkisi de yeter.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, B1'de tarifler uzar: birkaç dönemeç, daha çok işaret noktası ve when you see gibi bağlar gelir. Nazik istekler ve tarifi tekrar ettirme cümleleri güçlenir. Daha uzun mahalle duyurularını, saat dilimlerini ve kısa bir rota anlatısını hem okuyup hem üretmen beklenir. Şimdi öğrendiğin sol, sağ, yanında ve karşısında sözcükleri o uzun tarifin iskeleti olmayı sürdürür.
Özet
A2'de mahalle ilanı gün, saat, yer ve ücret bilgisini kısa satırlarla verir; harita tarifi ise left, right, straight ve birkaç yer kalıbıyla yürür. Okuma ve dinlemede her sözcüğü çevirmek değil, dönemeç ile hedefi yakalamak yeter. Türkçeden bire bir çeviriyi bırakıp Turn left, on the right ve How do I get to the ...? kalıplarını olduğu gibi kullan.