Kısa bir hava durumu bültenini A1 İngilizcesiyle okuyup dinleyerek havanın nasıl olduğunu anlarız ve o güne uygun giysiyi seçeriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Hava durumu bülteni nedir ve temel sözcükler
Dünyada hava durumu uzun yıllardır gazete, radyo ve televizyonda kısa cümlelerle anlatılır. Ortaöğretim A1 düzeyinde senin işin karmaşık harita okumak değil; birkaç sözcük ve bir iki cümleyle bülteni anlamaktır. CEFR A1 can-do hedefi şudur: Kısa, yavaş ve net bir hava cümlesini dinleyince veya okuyunca havanın güneşli, yağmurlu, rüzgarlı, bulutlu, sıcak veya soğuk olduğunu söyleyebilirim. Semboller bu işi kolaylaştırır: güneş, bulut, yağmur damlası ve rüzgar çizgisi hemen tanınır.
Temel sözcükler A1 sınırını aşmaz. sunny (san-ni) güneşli, rainy (rey-ni) yağmurlu, windy (vin-di) rüzgarlı, cloudy (klav-di) bulutlu, hot (hat) sıcak, cold (kold) soğuk, snowy (sno-vi) karlı demektir. Kalıp neredeyse her zaman aynıdır: It's sunny. Güneşli. It's rainy. Yağmurlu. Soru da tektir: What's the weather like? (vats dö ve-dır layk) Hava nasıl? Cevapta weather sözcüğünü tekrar etmek zorunda değilsin; It's yeter.
Günlük hayatta bu cümleler okul anonsunda, serviste veya evde duyulur. Öğretmen tahtaya sembol koyar, sen bir bakışta It's cloudy. dersin. Bir sonraki adım giysi seçmek olacaktır ama önce sözcüğü doğru duymak gerekir. Telaffuzda Türkçe w olmadığı için weather (ve-dır) ve windy (vin-di) sözcüklerinde dudakları hafif öne ver. It's (its) kısadır; it is diye uzatma.
Örnek
Mini bülten: Good morning. This is the weather today. It is sunny. Günaydın. Bugünün hava durumu bu. Hava güneşli. Dinlerken önce sunny sözcüğünü yakala, sonra tüm cümleyi tekrarla.
Güneşli gün: It's sunny ve ince giysiler
Güneşli günde bülten çok kısadır. It's sunny. Güneşli. Bazen It's hot. Sıcak. da eklenir. A1'de derece, yüzde veya rüzgar hızı beklenmez. Resimde öğrenci dışarıyı izliyorsa sen de aynı bakışla cümleyi kurarsın: It's sunny today. Bugün hava güneşli. today (tu-dey) bugün demektir ve A1 için yeterlidir. Dünya genelinde ilk derslerde güneş resmi ve sarı daire kullanılır; senin de yapman gereken budur.
Giysi seçimi aynı derste gelir. Güneşli ve sıcaksa Wear a T-shirt. (ver ı ti-şört) Tişört giy. Wear a hat. Şapka giy. a unutulmaz çünkü İngilizcede tekil sayılabilen giysiden önce gelir. Kısa diyalog: A: What's the weather like? Hava nasıl? B: It's sunny. Wear a T-shirt. Güneşli. Tişört giy. Türkçe düşünüp Wear T-shirt dersen eksik kalır. Okul bahçesinde arkadaşın It's hot. derse sen Yes. It's sunny. diye onaylayabilirsin.
Tarihçe olarak gazeteler eskiden tek satırlık fine veya fair yazarlardı; senin düzeyinde sunny ve hot yeter. Yanlış anlamayalım: sun güneş nesnesidir, hava için sıfat sunny kullanılır. Dinlerken spiker yavaşça It's sunny and hot. Wear a T-shirt. derse iki bilgiyi ayır: hava ve giysi. Bu ayrım A1 okuma-dinleme kazanımının tam kalbidir.
Örnek
Okuma metni: Today it is sunny. It is hot. Wear a T-shirt and a hat. Bugün hava güneşli. Hava sıcak. Tişört ve şapka giy. Sorular: Hava nasıl? Ne giymeliyiz?
Yağmurlu gün: It's rainy ve şemsiye
Yağmurlu günde iki yakın biçim vardır ve ikisi de A1'dedir. It's rainy. Hava yağmurlu. It's raining. (its rey-ning) Yağmur yağıyor. Bültenlerde ikisi de duyulur. Resimde dışarıda oynayan çocukları izleyen öğrenci gibi sen de önce havayı adlandır, sonra giysiyi seç. Take an umbrella. (teyk ın am-bre-la) Şemsiye al. an çünkü umbrella sesli harfle başlar. Wear a jacket. Ceket giy. da sık eklenir.
Kısa diyalog gerçek bir servis kapısında geçebilir. A: What's the weather like today? Bugün hava nasıl? B: It's rainy. Take an umbrella. Yağmurlu. Şemsiye al. Dinlerken rain kökünü duyarsan yağmur olduğunu anlarsın; tam cümleyi sonra tamamlarsın. Sık yapılan Türkçe kaynaklı kayma şudur: Türkçede yağmur hem isim hem durumdur, İngilizcede rain isim, rainy sıfat, raining şu andaki eylemdir. Bültende It is rain demezler.
Dünyada ilkokul ve ortaokul kitapları yağmur damlası çizerek It's raining. Take an umbrella. kalıbını ezberletir. Senin düzeyinde yarınki yağış yüzdesi yoktur; today yeter. Okuma metninde iki cümleyi art arda görürsün: hava, sonra emir. Emir kipi A1'de Wear ve Take ile sınırlıdır; uzun nasihat cümleleri beklenmez. Yağmurlu günde boots (buts) bot da duyulabilir: Wear boots. Bot giy.
Örnek
Bülten: Good morning. It is rainy today. Take an umbrella. Wear a jacket. Günaydın. Bugün hava yağmurlu. Şemsiye al. Ceket giy. Dinledikten sonra iki şey yaz: hava ve giysi.
Rüzgarlı gün: It's windy
Rüzgarlı hava A1 sözlüğünde windy (vin-di) ile karşılanır. It's windy. Hava rüzgarlı. wind rüzgar nesnesidir, hava cümlesinde sıfat windy gerekir. Resim öğrencinin dışarıda olduğunu gösteriyorsa sen cümleyi sesli kur: It's windy today. Bugün hava rüzgarlı. Giysi olarak Wear a jacket. Ceket giy. veya Wear a coat. (ver ı kout) Mont giy. kullanılır. Şapka rüzgarda uçabilir; bülten bazen sadece ceket der.
Kısa diyalog bahçe kapısında: A: What's the weather like? Hava nasıl? B: It's windy. Wear a jacket. Rüzgarlı. Ceket giy. Telaffuz ipucu: windy içindeki w için dudak öne, i kısa ı gibi. Türkçe rüzgarlıyı bire bir çevirip It's wind dersen A1 sınavında yanlış olur. Spiker It's cold and windy. Soğuk ve rüzgarlı. diyebilir; iki sıfat and (end) ile bağlanır, bu da A1 bağlacıdır.
Günlük hayatta bisiklet, beden eğitimi ve servis kuyruğu rüzgarı hissettirir. Dünya ders kitaplarında rüzgar çizgileri ve uçuşan yaprak resmi aynı kalıbı öğretir. Senin okuma-dinleme işin şudur: metinde windy görünce hemen ceket düşün. Uzun meteoroloji terimleri, fırtına adları veya kilometre hızı bu sınıfta yoktur. Bir sonraki cümle yine emirdir: Wear a coat. Mont giy.
Örnek
Metin: It is windy and cold. Wear a coat. Hava rüzgarlı ve soğuk. Mont giy. Soru: Hava nasıl? Ne giymelisin?
Kış ve soğuk: It's cold, It's snowy
Kış bülteni A1'de üç sözcük etrafında döner: cold (kold) soğuk, snowy (sno-vi) karlı, It's snowing. (its sno-ving) Kar yağıyor. It's cold today. Wear a coat. Bugün hava soğuk. Mont giy. Wear a hat and a scarf. Şapka ve atkı giy. scarf (skarf) atkı A1 giysi listesinde yer alır. boots bot da kış cümlesine yakışır. Öğretmen kış resmini gösterince senin can-do hedefin tek cümledir: havayı söyle, giysiyi söyle.
Kısa diyalog sınıfta: Teacher: What's the weather like in winter? Kışın hava nasıl? Student: It's cold. It's snowy. Wear a coat and boots. Soğuk. Karlı. Mont ve bot giy. in winter (in vin-tır) kışın demektir; mevsim adı A1'de kabul edilir ama uzun mevsim tarifi istenmez. Telaffuz: cold sonundaki d net, snow (sno) o uzundur. Türkçe kar yağıyoru It is snow diye yazmak yanlıştır; ya It's snowy ya It's snowing denir.
Dünyada soğuk iklimdeki okullar aynı kalıpları kapıya asar. Türkiye'de kış bülteni bazen yağmurla karışır; sen metinde hangi sözcük varsa onu seçersin. Okuma metni iki-üç cümleyi geçmez. Dinlerken spiker yavaş konuşur, sen cold veya snow kökünü yakalarsın. Giysi emri yine Wear iledir. Bu düzeyde eksi derece, buzlanma uyarısı veya kalınlık ölçüsü yoktur; mont ve bot yeter.
Örnek
Bülten: It is cold and snowy. Wear a coat, a hat and boots. Hava soğuk ve karlı. Mont, şapka ve bot giy. Öğrenci tahtada sembolü işaret eder ve cümleyi okur.
Kısa bülteni okuma-dinleme ve Türkçe kaynaklı hatalar
Bir hava durumu bülteni A1'de dört parçadan oluşur: selamlama, hava, bazen ikinci bir hava sözcüğü, giysi emri. Örnek bütün metin: Good morning. This is the weather. Today it is rainy and windy. Take an umbrella. Wear a jacket. Günaydın. Hava durumu bu. Bugün hava yağmurlu ve rüzgarlı. Şemsiye al. Ceket giy. Okurken önce bildiğin sözcüklerin altını çiz, sonra tüm cümleyi Türkçeye çevirmeden sesli oku. Dinlerken ilk turda sadece hava sözcüğünü, ikinci turda giysiyi yaz. Bu iki tur A1 dinleme stratejisidir.
Sık yapılan Türkçe kaynaklı hatalara ayrı duralım. Türkçede hava güneşli deriz ve fiil gizlidir; İngilizcede It's zorunludur. Weather sunny veya The weather is sun deme. Yağmur için It is rain değil It's rainy veya It's raining de. Giyside Wear coat eksiktir; Wear a coat. Şemsiyede Take umbrella değil Take an umbrella. Soru kalıbı How weather? veya How is weather? değil, tam olarak What's the weather like? şeklindedir. like burada beğenmek değil nasıldır anlamındadır.
Pratik diyalog okul koridorunda: A: What's the weather like today? Bugün hava nasıl? B: It's cloudy and cold. Wear a coat. Bulutlu ve soğuk. Mont giy. A: And tomorrow? Ya yarın? A1'de tomorrow (tu-mo-rov) yarın duyulabilir ama uzun tahmin cümlesi kurulmaz; I don't know. (ay dont no) Bilmiyorum. da kabul edilir. Özetle bülteni parçala: selam, hava, giysi. Her İngilizce sözcüğü etiket içinde gördüğün gibi ayrı tut, telaffuzu Türkçe harflerle yanına yaz, sonra sınıfta arkadaşınla değiştir.
Örnek
Dinleme görevi: Öğretmen metni iki kez okur. Good morning. It is sunny and hot today. Wear a T-shirt. Take a hat. Sen kâğıda yazarsın: hava = sunny, hot; giysi = T-shirt, hat. Sonra arkadaşınla diyalogu oynarsın.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: It is sun. / The weather is sun. Doğrusu: Hava için sıfat gerekir: It's sunny. sun güneş nesnesidir, durum sıfatı sunny olur.
- Yanlış: It is rain. / Weather rainy. Doğrusu: Doğrusu It's rainy. veya şu an yağıyorsa It's raining. Cümle It's ile başlar.
- Yanlış: Wear coat. / Take umbrella. Doğrusu: Tekil giyside artikel vardır: Wear a coat. Take an umbrella. umbrella sesli harfle başladığı için an alınır.
- Yanlış: How weather? / How is the weather today like? Doğrusu: Kalıp sabittir: What's the weather like? like burada nasıldır demektir, cümleden çıkarılmaz ve başka yere taşınmaz.
- Yanlış: It's wind. / It's snow. Doğrusu: Sıfat veya -ing biçimi kullan: It's windy. It's snowy. veya It's snowing.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde, A2'de hava cümlelerine will ile kısa tahmin eklenir: yarın yağmurlu olacak gibi. Derece, degrees ve mevsimler daha sık geçer; bülten iki günden uzun olabilir. Giysi listesi genişler, because ile neden-sonuç kurulur. Sen şimdi A1'de It's ve Wear kalıplarını sağlam tutarsan o adım doğal gelir.
Özet
A1'de kısa hava bülteni selam, hava sözcüğü ve giysi emrinden oluşur. It's sunny, rainy, windy, cold ve Wear a coat / Take an umbrella kalıpları yeter. Türkçeden bire bir çeviri yerine It's ve artikel alışkanlığını yerleştirirsen hem okuma hem dinleme anlaşılır.