Yakın gelecek planı Fransızcada çekimli aller ile mastarın yan yana gelmesiyle kurulur ve A1 öğrencisinin yarınını, hafta sonunu ve kısa vadeli niyetini herkesin anlayacağı kadar basit biçimde anlatmasını sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Yakın gelecek nedir ve aller kalıbı nasıl kurulur
Dünyada Fransızcayı yabancı dil olarak öğreten programların çoğu, şimdiki zamandan hemen sonra yakın geleceği verir. Bunun nedeni tarihsel bir kahraman veya tek bir kitap değil, konuşma dilinin gerçeğidir: Fransızlar yarın ve önümüzdeki günlerde yapacaklarını çoğunlukla aller (ale) artı mastarla söyler. Bu yapıya le futur proche (lö fütur proş) denir. CEFR A1 can-do hedefi şudur: Yakın gelecekteki basit planlarımı söyleyebilir ve kısa cümlelerle yazabilirim. Sınıfta öğretmen önce modeli tahtaya yazar, öğrenci deftere kendi cümlesini geçirir; böylece kalıp ezber değil, kullanılacak bir araç olur.
Kalıp üç parçadan oluşur. Birinci parça öznedir: je, tu, il, elle, nous, vous, ils, elles. İkinci parça aller fiilinin şimdiki zaman çekimidir ve mutlaka ezberlenir: je vais (jö ve), tu vas (tü va), il va (il va), elle va (el va), nous allons (nuz alon), vous allez (vuz ale), ils vont (il von), elles vont (el von). Üçüncü parça hiç çekilmeyen mastardır. A1 mastarları yeterlidir: parler (parle) konuşmak, manger (manje) yemek, jouer (jue) oynamak, faire (fer) yapmak, aller (ale) gitmek, rester (reste) kalmak, regarder (rögarde) izlemek, étudier (etüdiye) ders çalışmak, visiter (vizite) ziyaret etmek, écouter (ekute) dinlemek, voir (vuar) görmek, venir (vönir) gelmek.
Olumlu cümle modeli şudur: Je vais jouer au football. Futbol oynayacağım. Olumsuz A1 için ne ... pas yeter: Je ne vais pas sortir. (jö nö ve pa sortir) Dışarı çıkmayacağım. Soru olarak sınıfın her yerinde aynı kalıp döner: Qu'est-ce que tu vas faire ? (kes kö tü va fer) Ne yapacaksın? Öğretmen deftere bakarken çekimin kişiye uyup uymadığına ve ikinci fiilin mastar kalıp kalmadığına bakar.
Örnek
Çözümlü cümle: Nous allons visiter le musée demain. Yarın müzeyi ziyaret edeceğiz. Çözüm: özne nous, çekim allons (nuz alon), mastar visiter (vizite), zaman demain (dömen). İkinci örnek: Elle va regarder un film ce soir. O bu akşam bir film izleyecek. Çözüm: elle va + regarder + un film + ce soir (sö suar).
Zaman ifadeleri ve takvimle planı somutlaştırma
Zamansız plan cümlesi dinleyeni şaşırtır. A1 düzeyinde şu sözcükler yeter ve aşılmaz: aujourd'hui (ojurdüi) bugün, ce soir (sö suar) bu akşam, demain (dömen) yarın, après-demain (apre dömen) öbür gün, ce week-end (sö vikend) bu hafta sonu, lundi (löndi) pazartesi, mardi (mardi) salı, mercredi (mersrödi) çarşamba, jeudi (jödi) perşembe, vendredi (vandrödi) cuma, samedi (samdi) cumartesi, dimanche (dimanş) pazar, la semaine prochaine (la sömen proşen) gelecek hafta, bientôt (biyento) yakında, le matin (lö maten) sabah, l'après-midi (lapremidi) öğleden sonra. Bu sözcükler cümlenin başına veya sonuna konur; ikisini birden yığmak A1'de gerekmez.
Birçok ülkede A1 Fransızca dersi takvim afişi, hafta sonu anketi ve duvar çizelgesi kullanır. Öğrenci günü işaretler, sonra aynı bilgiyi deftere cümle olarak geçirir. Gün adları cümle içinde küçük harfle yazılır: lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, samedi, dimanche. Cümle başında büyük harf yalnızca cümlenin ilk harfidir. Yer belirtirken A1 kalıpları sınırlıdır: à la maison (a la mezon) evde, à l'école (a lekol) okulda, au cinéma (o sinema) sinemada, au parc (o park) parkta, au restaurant (o restoron) restoranda, avec mes amis (avek me zami) arkadaşlarımla.
Takvimden deftere aktarma, yazma ile konuşmayı birbirine bağlar. Öğrenci önce günü görür, sonra aller çekimini seçer, en sonda mastarı ekler. Bu sıra Türkçe düşünce sırasından farklıdır; Türkçede zaman eki fiilin sonuna yapışır, Fransızcada zaman çoğu kez ayrı bir sözcüktür.
Örnek
Takvim notu örneği: Mardi, je vais faire mes devoirs. Salı günü ödevlerimi yapacağım. Mercredi, je vais voir mon ami. Çarşamba arkadaşımı göreceğim. Samedi matin, nous allons aller au parc. Cumartesi sabahı parka gideceğiz. Üç cümlede de sıra aynıdır: zaman, özne, çekimli aller, mastar, yer veya nesne.
Yakın gelecek planını kısa metin olarak yazma
Yakın gelecek planı yazmak, A1'de üç ile altı kısa cümlelik bir metin üretmektir. CEFR yazma can-do'su şudur: Günlük planlarımı basit cümlelerle yazabilirim. Metin çoğu kez selam ve bir açılış cümlesiyle başlar: Bonjour ! Voici mes plans. (bonjur, vuazi me plan) Merhaba! İşte planlarım. Ardından her cümle bir zaman, bir eylem ve gerekiyorsa bir yer taşır. Bağlaç olarak A1'de et (e) ve, puis (püi) sonra, après (apre) daha sonra yeterlidir. Uzun gerekçe, koşul cümlesi ve karmaşık bağlaç bu düzeyin dışındadır.
Yazarken her cümlede üç soru kontrol edilir: kim yapacak, ne yapacak, ne zaman yapacak. Türkçeden kelime kelime çeviri, kalıbı bozar. Doğru yol, boşluk doldurur gibi ilerlemektir: özne seç, aller çekimini yaz, mastarı ekle, zamanı koy. Beş cümleden uzun metin A1'de zorunlu değildir; netlik, süslemeden önce gelir. Öğretmen kâğıtta önce çekim hatalarına, sonra mastarın çekilip çekilmediğine bakar.
Günlük hayatta bu kısa metin bir ajanda notu, bir sınıf ödevi veya arkadaşa bırakılan bir kâğıt olabilir. Yazmak, sonra yüksek sesle okumayı kolaylaştırır. Bu yüzden plan metni ezberlenmek için değil, konuşurken bakılmak için yazılır.
Örnek
Örnek öğrenci metni: Bonjour ! Voici mes plans pour le week-end. Vendredi soir, je vais regarder un film à la maison. Samedi matin, je vais étudier le français. Samedi après-midi, je vais jouer au basket avec mes amis. Dimanche, nous allons visiter mes grands-parents. Je vais passer un bon week-end ! Merhaba! İşte hafta sonu planlarım. Cuma akşamı evde bir film izleyeceğim. Cumartesi sabahı Fransızca çalışacağım. Cumartesi öğleden sonra arkadaşlarımla basket oynayacağım. Pazar günü büyükannemle büyükbabamı ziyaret edeceğiz. İyi bir hafta sonu geçireceğim!
Planı öğretmene sözlü olarak sunma
Yazmak yetmez. CEFR A1 konuşma can-do'su şudur: Planlarımı kısa ve anlaşılır cümlelerle anlatabilirim. Öğrenci defterine bakarak öğretmene sunar; bu, okuma ile konuşma arasındadır, ezbersiz bir basamaktır. Je vais (jö ve) bitişik söylenir, iki sözcük arasına uzun durak konmaz. Tempo yavaş olabilir; önemli olan çekimin ve mastarın duyulmasıdır. Öğretmen sık kullanılan kısa tepkilerle konuşmayı ileri iter: Et après ? (e apre) Ya sonra? Tu vas faire quoi ? (tü va fer kua) Ne yapacaksın? Avec qui ? (avek ki) Kiminle? Où ? (u) Nerede?
Sunu sırasında gözü tamamen kâğıda gömmek gerekmez; bir cümleye bakıp başı kaldırmak A1 için yeterlidir. Yanlış çekim olursa öğretmen modeli iki kez tekrar ettirir: Je vais... je vais étudier. Sınıf içi bu mini sunu, daha sonra arkadaşla yapılacak diyaloğun provasıdır. Günlük hayatta da aynı durum vardır: bir yetişkine yarınki programını anlatmak, öğretmene sunuya benzer.
Kısa açılış ve kapanış A1'de işe yarar. Açılış: Je vais vous parler de mes plans. (jö ve vu parle dö me plan) Size planlarımdan bahsedeceğim. Kapanış: Voilà. Merci. (vuala, mersi) İşte bu kadar. Teşekkürler.
Örnek
Kısa sunu örneği. Öğrenci: Madame, je vais vous parler de mes plans. Demain, je vais aller au cinéma. Après, je vais manger une pizza. Öğretmenim, size planlarımdan bahsedeceğim. Yarın sinemaya gideceğim. Sonra bir pizza yiyeceğim. Öğretmen: Très bien. Tu vas aller avec qui ? Çok iyi. Kiminle gideceksin? Öğrenci: Je vais aller avec ma sœur. Kız kardeşimle gideceğim. Öğretmen: Et dimanche ? Ya pazar? Öğrenci: Dimanche, je vais rester à la maison. Pazar evde kalacağım.
İkili diyalog için yazarak ve dinleyerek hazırlanma
İkili çalışma, yazmayı konuşmaya bağlar. Bir öğrenci kendi yakın gelecek planını kâğıda yazar, diğeri dinler ve soru hazırlar. Bu yöntem birçok FLE sınıfında hafta sonu röportajı olarak kullanılır. A1 diyalog kalıpları az ve sabittir; yeni kalıp uydurmak gerekmez. Temel sorular şunlardır: Qu'est-ce que tu vas faire ? (kes kö tü va fer) Ne yapacaksın? Tu vas aller où ? (tü va ale u) Nereye gideceksin? Tu vas faire ça quand ? (tü va fer sa kan) Bunu ne zaman yapacaksın? Tu vas aller avec qui ? (tü va ale avek ki) Kiminle gideceksin? Et toi ? (e tua) Ya sen?
Hazırlıkta her öğrenci kendi planını üç cümleyle yazar. Partner bu üç cümleden birine tek bir soru ekler. Böylece diyalog ezber tiyatro metni değil, gerçek soru-cevaptır. Cevap kalıbı yine aynıdır: Je vais artı mastar artı yer veya zaman. Dinleyen öğrenci not alırken bütün cümleyi kopyalamaz; yalnızca zaman sözcüğünü ve fiili yakalar. Bu, A1 dinleme can-do'suna da hizmet eder: Basit plan cümlelerinde zamanı ve eylemi anlayabilirim.
Sık yapılan hazırlık hatası, iki kişinin aynı metni ezberleyip sırayla okumasıdır. Asıl iş, birinin planını diğerinin soruyla açmasıdır. Kâğıt sahne kostümü değil, güvenlik ağıdır; takılınca bakılır, akınca kapanır.
Örnek
Hazırlık kâğıdı. A yazar: Ce soir, je vais écouter de la musique. Demain, je vais rester à la maison. Bu akşam müzik dinleyeceğim. Yarın evde kalacağım. B'nin sorusu: Tu vas rester avec ta famille ? Ailenle mi kalacaksın? A cevaplar: Oui, je vais rester avec ma mère. Evet, annemle kalacağım. Sonra B kendi planını söyler: Moi, demain, je vais aller au cinéma. Ben yarın sinemaya gideceğim.
Sınıf önünde ikili diyalogla planı sunma
Sınıf önünde iki öğrenci karşılıklı durur ve planlarını soru-cevapla sunar. Bu, CEFR A1 etkileşim can-do'sudur: Basit sorular sorabilir ve planlar hakkında kısa cevap verebilirim. Diyalog altı ile sekiz kısa repliği geçmez. Öğrenme sırasında her Fransızca cümlenin yanında Türkçesi durur; sahne anında yalnızca hedef dil konuşulur. Dinleyen sınıf iki şeyi yakalamaya çalışır: zaman sözcüğü ve mastar. Öğretmen bitince bir cümleyi tahtaya yazar, sınıf koro halinde tekrar eder. Böylece yazma, konuşma ve dinleme aynı planda birleşir.
Sunu adabı A1'de sadedir: selamlaş, sor, cevap ver, karşı soru sor, kapanış yap. Kapanış kalıpları günlük hayatta da aynıdır: À demain ! (a dömen) Yarın görüşürüz! À samedi ! (a samdi) Cumartesi görüşürüz! Super ! (süper) Harika! Uzun monolog diyalog değildir; her öğrenci hem sorar hem cevaplar. Yanlış bir çekim olursa sahneyi durdurmak zorunda değilsiniz; cümleyi doğru modeli duyarak bir kez daha söylemek yeter.
Bu sahne, sokakta veya koridorda arkadaşınla kuracağın konuşmanın prova halidir. Yarın ne yapacağını sormak, davet etmek ve birlikte bir saat kararlaştırmak hep bu kısa repliklerle başlar. Bir sonraki adım daha uzun gerekçe değil, aynı kalıbı daha akıcı kullanmaktır.
Örnek
Sınıf önü diyalog örneği. A : Salut ! Qu'est-ce que tu vas faire ce week-end ? Selam! Bu hafta sonu ne yapacaksın? B : Salut ! Samedi, je vais aller au parc. Et toi ? Selam! Cumartesi parka gideceğim. Ya sen? A : Moi, je vais visiter un musée avec ma mère. Ben annemle bir müzeyi ziyaret edeceğim. B : Super ! Tu vas aller le matin ou l'après-midi ? Harika! Sabah mı öğleden sonra mı gideceksin? A : Le matin. Après, nous allons manger au restaurant. Sabah. Sonra restoranda yemek yiyeceğiz. B : Moi, dimanche, je vais jouer au football. Tu vas venir ? Ben pazar günü futbol oynayacağım. Gelecek misin? A : Oui, je vais venir. À samedi ! Evet, geleceğim. Cumartesi görüşürüz! B : À samedi ! Cumartesi görüşürüz!
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçe özne düşürme alışkanlığıyla Vais aller au cinéma demek, yani je yi atmak. Doğrusu: Fransızcada özne zamiri düşmez. Doğrusu Je vais aller au cinéma. Sinemaya gideceğim.
- Yanlış: Türkçe -meye / -maya yapısını kopyalayıp Je vais à manger veya Je vais pour jouer demek. Doğrusu: Mastar doğrudan gelir: Je vais manger. Yemek yiyeceğim. à yer için kullanılır: Je vais aller à l'école. Okula gideceğim.
- Yanlış: Je va, nous va, Je aller veya ikinci fiili de çekmek: Je vais mange. Doğrusu: Birinci tekil kişi je vais (jö ve) dir. aller çekilir, ikinci fiil mastar kalır: Je vais manger. nous allons, ils vont kişiye göre değişir.
- Yanlış: Türkçe yapacağım ekini düşünüp A1'de je mangerai gibi basit gelecek aramak veya her iki zamanı karıştırmak. Doğrusu: A1'de yakın plan için aller artı mastar yeter. Je vais manger. Yemek yiyeceğim. Basit gelecek daha sonra gelir.
- Yanlış: Gün adlarını Türkçe gibi büyük harfle yazmak ve lundi günü diye fazladan sözcük eklemek. Doğrusu: Gün adları cümle içinde küçük harflidir: lundi, je vais étudier. Pazartesi ders çalışacağım. günü diye bir sözcük eklenmez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2'de le futur simple (lö fütur sömpl) öğrenilir: je parlerai (jö parleré) konuşacağım. Bu zaman daha uzak gelecek, tahmin ve biraz daha resmi anlatım içindir. Ayrıca parce que (pars kö) çünkü ile gerekçe, saatli randevu ve daha uzun karşılıklı konuşma eklenir. Yakın gelecek konuşma dilinden silinmez; iki zaman yan yana yaşar. Sen A2'de aynı planı hem je vais partir hem je partirai ile kurmayı ve aradaki nüansı ayırt etmeyi öğreneceksin.
Özet
Yakın gelecek, A1'de çekimli aller artı mastarla kurulur ve zaman sözcüğüyle somutlaşır. Plan önce kısa bir metin olarak yazılır, sonra öğretmene ve arkadaşa soru-cevapla sunulur. Bu kalıp davet, randevu ve günlük programın kapısıdır; bir sonraki düzeyde basit gelecek yanına eklenir ama bu yapı konuşmada kalır.