Aile üyelerini adlandırmak ve temel özelliklerini söylemek, Fransızcada kendini ve yakınlarını A1 düzeyinde tanıtmanın kapısını açar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Aile neden her başlangıç dil dersinin kapısıdır
Dünyanın hemen her başlangıç Fransızca izlencesinde, Alliance Française programlarında ve DELF A1 sözlü bölümünde aile birim olarak yer alır. Öğrenen henüz karmaşık zamanları bilmez; buna karşılık la famille (telaffuz: la famiy) somut, fotoğrafla gösterilebilir ve duygusal olarak yakındır. Öğretmenler bu yüzden yaş, cinsiyet ve kuşak çeşitliliğini bir grup karesiyle açar: çocuk, anne-baba ve büyükanne-büyükbaba aynı anda görünür. Böylece sözcükler ezber listesi olmaktan çıkar, il (il) ve elle (el) ayrımı gözle görünür hale gelir.
Akrabalık her kültürde vardır ama diller aynı ilişkiyi aynı biçimde kesmez. Türkçede kardeş cinsiyet söylemez; Fransızcada le frère (lö frer) erkek kardeş, la sœur (la sör) kız kardeştir. Türkçede akraba geniş bir ağdır; Fransızcada les parents (le paran) yalnızca anne ve babadır, bütün hısım akraba değildir. Bu farkı ilk derste görmek, sonraki karışıklığı azaltır. Aile söz varlığı dil öğretimi tarihinde bu yüzden omurga olmuştur: az dilbilgisiyle çok anlam taşır.
CEFR A1 can-do hedefi açıktır: fotoğrafa bakarak kişiyi işaret edebilirim. C'est mon père. (Se mon per. — Bu benim babam.) Voici ma mère. (Vuazi ma mer. — İşte annem.) Evdeki kişileri saymak için Dans ma famille, il y a... (Dan ma famiy, il i ya... — Ailemde ... var.) kalıbı yeter. Büyük fikir şudur: aile cümleleri kendini dünyaya tanıtmanın ilk adımıdır, süs değildir.
Örnek
Sınıfta öğretmen kuşakları gösteren bir grup fotoğrafı açar. Elif parmağıyla gösterir: C'est mon grand-père. (Se mon gran-per. — Bu benim büyükbabam.) Il est vieux et gentil. (İl e viyö e janti. — O yaşlı ve naziktir.) Arkadaşı sorar: Et elle ? (E el? — Ya o?) Elif: C'est ma sœur. Elle est jeune. (Se ma sör. El e jön. — Bu kız kardeşim. O genç.)
Aile üyeleri, iyelik ve ilişki ağı
A1 sözlüğü dardır ve yeterlidir. Çekirdek: le père (lö per, baba), la mère (la mer, anne), les parents (le paran, anne-baba), le frère (lö frer), la sœur (la sör), le fils (lö fis, oğul; s harfi okunmaz, fis denir), la fille (la fiy, kız evlat), le bébé (lö bebe). Bir üst kuşak: le grand-père (lö gran-per), la grand-mère (la gran-mer), les grands-parents (le gran-paran). Yan dal: l'oncle (lonkl, amca/dayı), la tante (la tant, teyze/hala), le cousin (lö kuzen), la cousine (la kuzin). Eş için A1'de le mari (lö mari, koca) ve la femme (la fam, eş/kadın) yeter; la femme hem kadın hem eş anlamına gelebilir, bağlam seçer.
İyelik A1'in iskeletidir. Eril tekil mon (mon), dişil tekil ma (ma), çoğul mes (me): mon père, ma mère, mes parents, mes frères. Ünlüyle başlayan dişil sözcükte ma yerine mon gelir: mon amie (mon ami, kız arkadaşım). Türkçede benim herkese yeter; Fransızcada cinsiyet ve sayı sözcüğün üstüne yapışır. İlişki cümlesi kısa tutulur: C'est le frère de ma mère. (Se lö frer dö ma mer. — Bu annemin erkek kardeşi, yani dayım.) A1'de de ile bağlamak, uzun akrabalık zincirinden daha güvenlidir.
El çizimi bir aile ağacı, ilişkiyi görünür kılar. Kökte büyükanne-büyükbaba, ortada anne-baba, dallarda çocuklar durur. CEFR can-do: ağaca bakarak Qui est-ce ? (Ki es? — Bu kim?) sorusuna C'est mon cousin. (Se mon kuzen.) diye cevap verebilirim. Kardeş sayısını sormak da aynı düzeydedir: Tu as des frères et sœurs ? (Tü a de frer e sör? — Erkek ve kız kardeşin var mı?). Cevap kalıpları sabittir: Oui, j'ai un frère. (Ui, je un frer. — Evet, bir erkek kardeşim var.) Non, je suis fille unique. (Non, jö süi fiy ünik. — Hayır, tek kızım.) Je suis fils unique. (Jö süi fis ünik. — Tek oğlum.)
Örnek
Zeynep kâğıda ağaç çizer, erkek kardeşine anlatır: Voici papa et maman. (Vuazi papa e maman. — İşte baba ve anne.) Voici moi et toi. (Vuazi mua e tua. — İşte ben ve sen.) Kardeşi sorar: Et lui ? (E lüi? — Ya o?) C'est notre oncle. C'est le frère de papa. (Se notr onkl. Se lö frer dö papa. — Bu bizim amcamız. Babanın erkek kardeşi.)
Yaş, görünüş ve temel kişilik sözcükleri
A1'de kişi tarifi üç katmandır: yaş, beden-görünüş, çok basit karakter. Yaşta fiil avoir (avuar, sahip olmak) kullanılır, être (etr, olmak) değil. J'ai treize ans. (Je trez an. — On üç yaşındayım.) Il a quarante ans. (İl a karant an. — O kırk yaşında.) Elle a six ans. (El a sis an. — O altı yaşında.) Türkçe o on üç yaşında derken olmak hissi verir; Fransızca yaşa sahip olur. Bu tek kural, sonraki bütün yaş cümlelerini taşır. Sayılar A1'de 1-31 ve onluklar yeter: dix (dis), vingt (ven), trente (trant), quarante (karant), cinquante (senkant), soixante (suasant).
Görünüş sıfatları kısa tutulur ve cinsiyete uyar. Eril-dişil çiftler: grand / grande (gran / grand, uzun/iri), petit / petite (pöti / pötit, küçük/kısa), jeune (jön, genç; iki cinste aynı), vieux / vieille (viyö / viey, yaşlı), beau / belle (bo / bel, yakışıklı/güzel), blond / blonde (blon / blond), brun / brune (brön / brün). Saç ve göz A1 kalıbı sabittir: Il a les cheveux blonds. (İl a le şövö blon. — Sarı saçlı.) Elle a les yeux marron. (El a lez iyö maron. — Kahverengi gözlü.) cheveux (şövö) çoğuldur, yeux (iyö) da çoğuldur; tekil düşünülmez.
Kişilikte üç-dört sıfat yeter: gentil / gentille (janti / jantiy, nazik), sportif / sportive (sportif / sportiv), calme (kalm), drôle (drol, komik). Çocuk babanın ceketini giydiğinde hem rol modeli hem benzetmeyi çalışırız: Je suis comme papa. (Jö süi kom papa. — Babam gibiyim.) Il est grand, je suis petit. (İl e gran, jö süi pöti. — O uzun, ben küçüğüm.) CEFR can-do: bir aile üyesini yaş, bir görünüş ve bir karakter sıfatıyla üç cümlede tanıtabilirim. Fazlası A2'ye kalır.
Örnek
Can babasının şapkasını takar ve aynaya bakar. Annesi güler. Can: Je suis grand comme papa ! (Jö süi gran kom papa! — Babam gibi uzunum!) Anne: Non, tu es petit. Papa a quarante ans. Tu as dix ans. (Non, tü e pöti. Papa a karant an. Tü a diz an. — Hayır, sen küçüksün. Baba kırk yaşında. Sen on yaşındasın.) Can: Mais il est sportif et moi aussi ! (Me il e sportif e mua osi! — Ama o sportif, ben de!)
Aileyi tanıtma kalıpları ve kısa diyalog
Tanıtmanın üç iskelet cümlesi vardır ve hepsi A1'dir. Birincisi işaret: C'est... (se) ve Voici... / Voilà... (vuazi / vuala). İkincisi sahip olma: J'ai un frère. / J'ai une sœur. / Je n'ai pas de frère. (jö ne pa dö frer — Erkek kardeşim yok). Üçüncüsü sayı: Nous sommes quatre. (Nu som katr. — Dördüz) veya Il y a quatre personnes dans ma famille. (İl i ya katr person dan ma famiy.) Olumsuzlukta pas de unutulmaz: Je n'ai pas de sœur. (Jö ne pa dö sör.) Türkçe yok der, Fransızca pas de ile ismin cinsiyetini de taşır.
Soru kalıpları da azdır. C'est qui ? (Se ki? — Bu kim?) Comment il s'appelle ? / Comment elle s'appelle ? (Koman il sapel? / Koman el sapel? — Adı ne?) Il a quel âge ? (İl a kel aj? — Kaç yaşında?) Tu as des frères et sœurs ? Ad sorusunun cevabı Il s'appelle... (il sapel) veya Elle s'appelle... (el sapel) kalıbıdır; s'appelle (sapel) tek parça ezberlenir. Anne ve babanın birlikte çocuk fotoğrafına bakması, bu soru-cevap döngüsünün doğal sahnesidir: işaret et, adlandır, yaşını söyle, bir sıfat ekle.
Kısa diyalog ezberlenmez, oynanır. Bir kişi fotoğrafı tutar, öteki sorar. Cevap üç cümleyi geçmez. Bu sınır, A1'in nefesidir. Öğrenen oui / non, et (e, ve), aussi (osi, de/da) ile cümleleri bağlar; bağlaç ormanı kurmaz. Can-do hedefi: iki dakikalık bir konuşmada kendi ailemi dört cümleyle tanıtabilir, karşımdakinin kardeş sorusuna cevap verebilirim.
Örnek
Anne elindeki fotoğrafı babaya uzatır. Anne: Regarde. C'est notre fils. (Rögard. Se notr fis. — Bak. Bu bizim oğlumuz.) Baba: Oui. Il a dix ans. Il est petit et drôle. (Ui. İl a diz an. İl e pöti e drol. — Evet. On yaşında. Küçük ve komik.) Anne: Et voici notre fille. Elle s'appelle Elif. (E vuazi notr fiy. El sapel Elif. — İşte kızımız. Adı Elif.) Baba: Elle est jeune et gentille. (El e jön e jantiy. — O genç ve nazik.)
Günlük hayatta aile: fotoğrafa ve telefona bakmak
Aile sözcükleri defterde kalmaz; mutfakta, otobüste, görüntülü aramada yaşar. Büyükanne torunuyla telefonu eğip eski bir kareye bakar. Tipik A1 konuşması şöyledir: C'est qui ? C'est ton père, quand il est jeune. (Se ton per, kan il e jön. — Bu senin baban, gençken.) Geçmiş zaman A1'de zorunlu değildir; quand il est jeune gibi şimdiki zamanla yetinilir. Yer sormak da aynı düzeydedir: Elle habite où ? (El abit u? — Nerede oturuyor?) Elle habite à Ankara. (El abit a Ankara.) à (a) şehirden önce gelir.
Dünyada bu sahne hemen her A1 kitabında vardır çünkü dinleme metni kısa, görsel destekli ve tekrara açıktır. Öğrenen aynı kalıbı büyükanne, komşu, öğretmen için döndürür. C'est ma grand-mère. Elle est vieille. Elle est gentille. Elle a soixante-dix ans. (Se ma gran-mer. El e viey. El e jantiy. El a suasant-dis an. — Bu babaannem/anneannem. Yaşlı. Nazik. Yetmiş yaşında.) soixante-dix (suasant-dis, yetmiş) Fransız sayma sisteminin ilk eşiğidir; 70-99 A1'in sonuna bırakılabilir, 1-69 önce sağlamlaşır.
Sık yanlış anlama şudur: aile konuşması özel hayatın tamamını açmak zorunda değildir. A1'de öğrenen Je ne sais pas. (Jö nö se pa. — Bilmiyorum.) veya Je n'ai pas de photo. (Jö ne pa dö foto.) diyebilir. Can-do hedefi mahremiyeti zorlamak değil, bir kareye bakıp üç doğru cümle kurabilmektir. Bir sonraki adım aynı fotoğrafa meslek ve günlük alışkanlık eklemek olacaktır; bu derste meslek tek sözcükle kalır: Il est médecin. (İl e medsen. — O doktor.) mesleklerde belirsiz tanımlık çoğu zaman düşer, bu kural ezberlenir.
Örnek
Mutfakta Leyla telefonu gösterir. Büyükanne: C'est qui ? Leyla: C'est mon cousin. Il s'appelle Emre. Il a quinze ans. (Se mon kuzen. İl sapel Emre. İl a kenz an. — Bu kuzenim. Adı Emre. On beş yaşında.) Büyükanne: Il est grand ? (İl e gran? — Uzun mu?) Leyla: Oui, il est grand et sportif. (Ui, il e gran e sportif.)
Türkçe konuşanların Fransızca aile dilinde düştüğü tuzaklar
Birinci tuzak iyelik ve cinsiyettir. Türkçe benim baba, benim anne der; sözcük değişmez. Fransızcada mon père doğru, ma père yanlıştır çünkü père erildir. ma mère doğru, mon mère yanlıştır. Çoğulda her zaman mes: mes parents, mes sœurs. İkinci tuzak yaş fiilidir. Il est dix ans denmez; doğru Il a dix ans cümlesidir. Üçüncü tuzak les parents sözcüğüdür: bu anne-baba demektir, dayı-teyze-kuzen ağı demek değildir. Bütün akraba için la famille veya les proches (le proş, yakınlar) gerekir; les proches A1'in kenarındadır, şimdilik ma famille yeter.
Dördüncü tuzak kardeş ve evlat çiftleridir. Türkçe kardeş tek sözcüktür; Fransızca frère ve sœur ister. J'ai deux kardeş karışımı sınıfta sık duyulur; doğrusu J'ai un frère et une sœur veya J'ai deux frères biçimidir. fils fis okunur, sondaki s sesi yoktur; öğrenciler bazen filss veya files der. fille fiy okunur, iki l erimez. Beşinci tuzak femme ve fille sözcüklerinin çift anlamıdır: fille hem kız çocuk hem genç kız, femme hem kadın hem eş olabilir. A1'de bağlam kurtarır: ma femme benim eşim, ma fille benim kızım.
Altıncı tuzak sayı ve kişi cümlesidir. Ma famille est quatre denmez. Doğru yollar: Nous sommes quatre. veya Il y a quatre personnes dans ma famille. Yedinci tuzak sıfatın cinsiyetidir. Ma sœur est grand yanlış, Ma sœur est grande doğrudur. gentil erkek için, gentille kız için. Bu hataların hiçbiri zekâ eksikliği değildir; Türkçenin cinsiyetsiz ve iyeliksiz yapısından doğal sızmadır. Çözüm, her yeni kişide üç soruyu alışkanlık yapmaktır: bu sözcük eril mi dişil mi, iyelik mon mi ma mı, yaşta avoir kullandım mı?
Örnek
Yanlış: Il est dix ans. Ma père est grande. J'ai deux sœur. Ma famille est cinq. Doğru sıra: Il a dix ans. Mon père est grand. J'ai deux sœurs. Nous sommes cinq. (İl a diz an. Mon per e gran. Je dö sör. Nu som senk.) Her düzeltme tek kurala bağlanır, beş kural birden yüklenmez.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Les parents bütün akrabalar demektir. Doğrusu: Les parents yalnızca anne ve babadır. Geniş akraba için la famille denir.
- Yanlış: Yaş söylerken Il est dix ans denir, çünkü Türkçede o on yaşındadır. Doğrusu: Fransızcada yaş avoir ile kurulur: Il a dix ans. être kullanılmaz.
- Yanlış: Ma père, mon mère ve J'ai deux sœur kabul edilir çünkü anlam açıktır. Doğrusu: İyelik ve çoğul zorunludur: mon père, ma mère, deux sœurs. Anlam açık olsa da cinsiyet ve sayı düşmez.
- Yanlış: Kardeş için her zaman frère yeter; fils ile fille aynı şeydir. Doğrusu: Frère erkek kardeş, sœur kız kardeş, fils oğul (fis), fille kız evlattır. Dört sözcük dört ilişkidir.
- Yanlış: Ma famille est quatre personnes doğru bir sayı cümlesidir. Doğrusu: Doğrusu Nous sommes quatre. veya Il y a quatre personnes dans ma famille. Aile bir sayıya eşitlenmez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2'de aile ağı genişler: le beau-père, la belle-mère, la belle-famille, boşanma ve üvey kardeş gibi günlük gerçekler basit şimdiki zamanla girer. Meslekler ve günlük alışkanlıklar aile tanıtımına eklenir; kişi yalnızca yaşlı ve nazik değil, sabah kaçta kalkan, hangi sporu yapan biri olur. Karşılaştırma başlar: plus grand que, moins âgé que. Geçmişin ilk katı, dün teyzemi gördüm gibi kısa anılarla aile konusuna bağlanır. A1'de iskelet kurulur; A2'de aynı iskelete zaman, meslek ve karşılaştırma eti giydirilir.
Özet
A1'de aile, kendini tanıtmanın somut kapısıdır: üyeleri adlandırır, mon / ma / mes ile sahiplenir, yaşı avoir ile söyler, üç sıfatla tarif edersin. Türkçeden sızan tuzaklar cinsiyet, iyelik, parents anlamı ve yaş fiilidir; her yeni cümlede bu dört kapı kontrol edilir. Fotoğrafa bakıp C'est... demek, kardeş sorusuna j'ai / je n'ai pas de ile cevap vermek bu düzeyin can-do hedefidir.