Dünkü olayları zaman sırasıyla anlatıp kısa bir günlük veya sesli mesaj hâline getirebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Dünü anlatmaya giriş
Çince’de “dün” demek için 昨天 (zuótiān) kullanılır. “Dün ne yaptın?” sorusu 你昨天做什么了？ (nǐ zuótiān zuò shénme le?) biçimindedir. Burada 做 (zuò) “yapmak”, 什么 (shénme) “ne” anlamına gelir.
Tamamlanmış bir eylemi anlatırken fiilden sonra çoğu zaman 了 (le) gelir. Cümle sonunda kullanılan 了 (le) de konuşma dilinde görülebilir; ancak her Türkçe geçmiş zaman cümlesinde zorunlu değildir. Temel sıra genellikle zaman + kişi + fiil + nesnedir. Örneğin 昨天我写了日记。 (zuótiān wǒ xiě le rìjì.) “Dün günlük yazdım.” demektir.
Örnek
Somut örnek: 昨天我在家写了日记。 (zuótiān wǒ zài jiā xiě le rìjì.) — Dün evde günlük yazdım. Cümlede 昨天 (zuótiān) zaman, 在家 (zài jiā) yer, 写日记 (xiě rìjì) eylemdir. Kısa cevap: 我写了日记。 (wǒ xiě le rìjì.) — Günlük yazdım.
2. Olayları zaman sırasına koyma
Bir günlükte olayları anlaşılır yapmak için zaman ifadeleri kullanılır. 早上 (zǎoshang) “sabah”, 中午 (zhōngwǔ) “öğle”, 下午 (xiàwǔ) “öğleden sonra”, 晚上 (wǎnshang) “akşam” demektir. 然后 (ránhòu) “sonra”, 最后 (zuìhòu) ise “son olarak” anlamına gelir.
A2 düzeyinde kısa bir metin üç ya da dört olay içerebilir. Her olay için kişi, yer ve eylem bilgisi vermek yeterlidir. Örneğin 早上我去了学校。 (zǎoshang wǒ qù le xuéxiào.) “Sabah okula gittim.”, 下午我和朋友吃了饭。 (xiàwǔ wǒ hé péngyou chī le fàn.) “Öğleden sonra arkadaşımla yemek yedim.” demektir.
Örnek
Çözümlü metin: 昨天早上我去了学校。下午我和朋友吃了饭。晚上我回家写了日记。 (zuótiān zǎoshang wǒ qù le xuéxiào. xiàwǔ wǒ hé péngyou chī le fàn. wǎnshang wǒ huí jiā xiě le rìjì.) — Dün sabah okula gittim. Öğleden sonra arkadaşımla yemek yedim. Akşam eve dönüp günlük yazdım. Olaylar sabah, öğleden sonra ve akşam sırasındadır.
3. Kısa günlük yazma
Kısa günlükte yalnızca olayları değil, duyguları da anlatabiliriz. 很开心 (hěn kāixīn) “çok mutluyum”, 很累 (hěn lèi) “çok yorgunum”, 很有意思 (hěn yǒu yìsi) “çok ilginç” demektir. Bir günün sonunda 今天很开心。 (jīntiān hěn kāixīn.) veya geçmiş bir gün için 昨天很开心。 (zuótiān hěn kāixīn.) diyebiliriz. İkinci cümle bağlama göre “Dün çok mutluydum.” anlamına gelir.
Günlük yazarken basit cümleleri bağlamak için 因为 (yīnwèi) “çünkü” ve 所以 (suǒyǐ) “bu yüzden” kullanılabilir. A2 düzeyinde bir ya da iki bağlaç yeterlidir. Örneğin 我很累，因为我学习了很多。 (wǒ hěn lèi, yīnwèi wǒ xuéxí le hěn duō.) — Çok yorgunum çünkü çok çalıştım.
Örnek
Günlük örneği: 昨天是星期六。早上我在家看了书。下午我去了公园。晚上我写了日记，因为昨天很有意思。 (zuótiān shì xīngqīliù. zǎoshang wǒ zài jiā kàn le shū. xiàwǔ wǒ qù le gōngyuán. wǎnshang wǒ xiě le rìjì, yīnwèi zuótiān hěn yǒu yìsi.) — Dün cumartesiydi. Sabah evde kitap okudum. Öğleden sonra parka gittim. Akşam günlük yazdım çünkü dün çok ilginçti. Yazarken her cümlede tek bir ana eylem seçmek metni açık tutar.
4. Kısa sesli mesaj gönderme
Sesli mesajda önce selam verip sonra konuyu söylemek doğaldır. 你好！我给你发一条语音消息。 (nǐ hǎo! wǒ gěi nǐ fā yì tiáo yǔyīn xiāoxi.) “Merhaba! Sana bir sesli mesaj gönderiyorum.” demektir. Mesajı bitirirken 再见！ (zàijiàn!) veya 明天见！ (míngtiān jiàn!) kullanılabilir.
Kısa mesaj için üç adımlı bir plan işe yarar: önce dünü belirt, sonra iki veya üç olay anlat, son olarak duygu ya da kapanış ekle. Konuşurken çok hızlı olmamak ve zaman ifadelerinden sonra kısa duraklamak anlaşılmayı kolaylaştırır. Telaffuz ipucu: 昨天 (zuótiān) içindeki zuó yaklaşık “tsuo” gibi, tiān ise “tyen”e yakın söylenir; tonları düzleştirmemek gerekir.
Örnek
Kısa diyalog: A：你好！你昨天做什么了？ (nǐ hǎo! nǐ zuótiān zuò shénme le?) — Merhaba! Dün ne yaptın? B：昨天上午我上了课，下午去了咖啡店。晚上我写了日记。我很开心！ (zuótiān shàngwǔ wǒ shàng le kè, xiàwǔ qù le kāfēi diàn. wǎnshang wǒ xiě le rìjì. wǒ hěn kāixīn!) — Dün sabah derse girdim, öğleden sonra kafeye gittim. Akşam günlük yazdım. Çok mutluyum! A：听起来很好！ (tīng qǐlái hěn hǎo!) — Kulağa çok güzel geliyor!
5. Dinleme, kontrol etme ve tonlar
Sesli mesajı göndermeden önce gün, zaman ve eylem bilgilerinin uyumunu kontrol etmek gerekir. “Dün” anlatırken 昨天 (zuótiān), “bugün” anlatırken 今天 (jīntiān), “yarın” anlatırken 明天 (míngtiān) kullanılır. Mesajı dinleyen kişi anlamadıysa 请再说一遍。 (qǐng zài shuō yí biàn.) — Lütfen bir kez daha söyleyin. diyebilir.
Standart Mandarin Çincesinde dört temel ton ve ton işareti bulunmayan nötr ton vardır. Birinci ton yüksek ve düz, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise kısa ve düşendir. Örneğin 妈 (mā), 麻 (má), 马 (mǎ), 骂 (mà) farklı tonlarla farklı anlamlar taşır. Türkçe konuşan öğrenciler tonları atlayabilir; bu nedenle yeni kelimeyi karakter, ton işareti ve sesle birlikte öğrenmek önemlidir.
Örnek
Kontrol listesiyle örnek: Mesajda 昨天 (zuótiān) var mı? En az iki olay açık mı? Eylemlerden sonra kullanılan 了 (le) doğru yerde mi? Duygu cümlesi var mı? Düzeltilmiş mesaj: 你好！昨天我去了学校，下午和朋友吃了饭。晚上我写了日记。我很累，但是很开心。再见！ (nǐ hǎo! zuótiān wǒ qù le xuéxiào, xiàwǔ hé péngyou chī le fàn. wǎnshang wǒ xiě le rìjì. wǒ hěn lèi, dànshì hěn kāixīn. zàijiàn!) — Merhaba! Dün okula gittim, öğleden sonra arkadaşımla yemek yedim. Akşam günlük yazdım. Çok yorgunum ama mutluyum. Hoşça kal!
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “-di” eki her zaman Çince’de tek bir 了 (le) ile karşılanır. Doğrusu: Çince’de geçmişlik yalnızca 了 (le) ile gösterilmez; zaman sözcüğü ve bağlam da önemlidir. 昨天我在家。 (zuótiān wǒ zài jiā.) — Dün evdeydim. cümlesinde ayrıca 了 (le) bulunmayabilir.
- Yanlış: “Dün” cümlenin sonunda bulunmalıdır. Doğrusu: 昨天 (zuótiān) çoğu zaman cümlenin başında kullanılır: 昨天我看了电影。 (zuótiān wǒ kàn le diànyǐng.) — Dün film izledim. Ancak bağlama göre farklı yerleşimler de görülebilir.
- Yanlış: Pinyin’de ton işareti yazılmasa da kelimenin anlamı değişmez. Doğrusu: Tonlar Çince’de anlam ayırt edebilir. Bu yüzden mā, má, mǎ, mà aynı şekilde okunmamalıdır; ton işaretleri öğrenmenin bir parçasıdır.
- Yanlış: Sesli mesaj yazılı günlükten tamamen farklı bir dil ister. Doğrusu: İki türde de aynı temel zaman ve eylem ifadeleri kullanılabilir. Sesli mesajda yalnızca selamlaşma, daha kısa cümleler ve anlaşılır duraklamalar eklenir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta dünkü olaylar daha uzun anlatılabilir ve deneyim bildiren yapılarla karşılaştırılabilir. Öğrenciler kısa bir günlük ile sesli mesajı aynı olayları kullanarak farklı amaçlara göre düzenleyebilir. Ayrıca neden-sonuç, karşılaştırma ve daha ayrıntılı zaman ifadeleri çalışılabilir. Örneğin 我以前去过北京。 (wǒ yǐqián qù guo Běijīng.) — Daha önce Pekin’e gittim. gibi deneyim bildiren yapılarla tanışabilirler.
Özet
Dünkü olayları anlatırken 昨天 (zuótiān), zaman ifadeleri ve basit geçmiş olay cümleleri kullanılır. Kısa günlükte olaylar sıraya konur, duygu eklenir; sesli mesajda selam, içerik ve kapanış bulunur. Doğru tonları, eylemlerden sonra kullanılan 了 (le) yapısını ve olayların zaman sırasını kontrol etmek anlaşılır iletişim sağlar.