Çince’de iki seçeneği karşılaştırmak için temel olarak A 比 B + sıfat (A bǐ B + sıfat) yapısı kullanılır; tercih belirtirken karşılaştırmaya neden eklenir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İki seçeneği karşılaştırmanın temel yapısı
Çince’de iki şeyi karşılaştırmanın en temel yolu A 比 B + sıfat (A bǐ B + sıfat) kalıbıdır. Burada A karşılaştırılan ilk seçenektir, B ise onunla karşılaştırılan ikinci seçenektir. 比 (bǐ) sözcüğü Türkçedeki “-den daha” anlamına gelir; üçüncü tonda söylenir ve yaklaşık “bii” gibi, ses yükselip alçalacak şekilde telaffuz edilir.
Sıfat çoğu zaman doğrudan 比 (bǐ) yapısından sonra gelir. Örneğin 这个手机比那个手机大。 (Zhège shǒujī bǐ nàge shǒujī dà.) cümlesi “Bu telefon şu telefondan daha büyük.” demektir. Çince’de karşılaştırma cümlesinde genellikle Türkçedeki “daha” sözcüğünün ayrı bir karşılığı kullanılmaz; 比 (bǐ) zaten bu anlamı verir.
Örnek
Örnek: 这个手机比那个手机便宜。 (Zhège shǒujī bǐ nàge shǒujī piányi.) = Bu telefon şu telefondan daha ucuz. 这个手机 (zhège shǒujī) “bu telefon”, 那个手机 (nàge shǒujī) “şu telefon”, 便宜 (piányi) ise “ucuz” demektir.
2. Sıfatlarla ayrıntılı karşılaştırma
A2 düzeyinde telefonları, çantaları veya başka eşyaları karşılaştırırken sık kullanılan sıfatlar şunlardır: büyük 大 (dà), küçük 小 (xiǎo), pahalı 贵 (guì), ucuz 便宜 (piányi), hızlı 快 (kuài), yavaş 慢 (màn), ağır 重 (zhòng) ve hafif 轻 (qīng). Pinyin’de qīng içindeki “q”, Türkçedeki “ç”ye benzeyen ancak daha nefesli söylenen bir sestir.
Bir özelliğin daha fazla olduğunu söylemek için sıfattan önce 更 (gèng) kullanılabilir. 更 (gèng) bağlama göre “daha” veya “daha da” anlamına gelir ve dördüncü tondadır; kısa ve düşen bir sesle söylenir. Örneğin 这个手机更快。 (Zhège shǒujī gèng kuài.) “Bu telefon daha hızlı.” demektir; ancak iki telefon açıkça karşılaştırılıyorsa 比 (bǐ) yapısını kullanmak daha anlaşılırdır.
Örnek
Çözümlü örnek: “A telefonu B telefonundan daha hafif.” cümlesinde ilk seçenek A’dır, ikinci seçenek B’dir ve özellik “hafif”tir. Doğru cümle: A手机比B手机轻。 (A shǒujī bǐ B shǒujī qīng.) = A telefonu B telefonundan daha hafiftir.
3. Olumsuz karşılaştırma ve daha az olma
Birinci seçeneğin ikinci seçenek kadar olmadığını söylemek için A 没有 B 那么 + sıfat (A méiyǒu B nàme + sıfat) kalıbı kullanılır. 没有 (méiyǒu) “sahip olmamak” veya bu yapıda “kadar olmamak” anlamına gelir. 那么 (nàme) “o kadar” demektir; bu sözcükte 那 (nà) dördüncü tonda, 么 (me) ise genellikle nötr tonda söylenir.
Örneğin 苹果没有香蕉那么甜。 (Píngguǒ méiyǒu xiāngjiāo nàme tián.) cümlesi “Elma muz kadar tatlı değil.” anlamına gelir. Bu yapı, “muz daha tatlı” anlamını dolaylı olarak verir. İki seçeneğin özelliklerini karşılaştırırken cümlenin öznesine dikkat edilmelidir: İlk seçeneğin özelliği, ikinci seçeneğin özelliğiyle karşılaştırılır.
Örnek
Somut örnek: Bir öğrenci elmayı seviyor ama elmanın muz kadar tatlı olmadığını düşünüyor. Şöyle söyleyebilir: 苹果没有香蕉那么甜，但是我喜欢苹果。 (Píngguǒ méiyǒu xiāngjiāo nàme tián, dànshì wǒ xǐhuan píngguǒ.) = Elma muz kadar tatlı değil, ama ben elmayı seviyorum.
4. Tercih belirtme: hangisini seçiyorsun?
Tercih belirtmek için 我喜欢…… (Wǒ xǐhuan...) yani “...yı seviyorum” veya 我想要…… (Wǒ xiǎng yào...) yani “... istiyorum” kullanılabilir. Neden belirtmek için 因为…… (yīnwèi...) “çünkü...” sözcüğü cümlenin başında ya da ortasında yer alır. Karşıtlık kurmak için 但是 (dànshì) “ama” anlamına gelir.
İki seçenek sorulurken 你喜欢哪一个？ (Nǐ xǐhuan nǎ yí ge?) “Hangisini seviyorsun?” veya 你要哪个？ (Nǐ yào nǎge?) “Hangisini istiyorsun?” denebilir. Seçim yaparken 我喜欢这个，因为它比较轻。 (Wǒ xǐhuan zhège, yīnwèi tā bǐjiào qīng.) cümlesi kullanılabilir. Buradaki 比较 (bǐjiào) “nispeten” ya da “oldukça” anlamı verir; telaffuzu “bi-ciyao”ya yakındır.
Örnek
Kısa diyalog: A：你喜欢哪个包？ (Nǐ xǐhuan nǎge bāo?) = Hangi çantayı seviyorsun? B：我喜欢这个，因为它比那个轻。 (Wǒ xǐhuan zhège, yīnwèi tā bǐ nàge qīng.) = Bunu seviyorum, çünkü şu çantadan daha hafif. Bu cevapta önce tercih, sonra tercih nedeni verilmiştir.
5. İki seçenek karşılaştırma metni yazma
Kısa bir karşılaştırma metni yazarken önce iki seçeneği tanıtmak, sonra iki veya üç özellik karşılaştırmak ve son olarak tercihi açıklamak yararlıdır. Metin için basit bir sıra şöyledir: “A ve B vardır. A, B’den daha ... . B, A’dan daha ... . Ben ... seçiyorum, çünkü ... .” Bu sıra, düşünceleri düzenler ve okuyucunun karşılaştırmayı kolayca izlemesini sağlar.
Şehir karşılaştırırken büyük 大 (dà), küçük 小 (xiǎo), meşgul veya hareketli 热闹 (rènào) ve sakin 安静 (ānjìng) gibi A2 düzeyindeki sözcükler kullanılabilir. Beijing ve Shanghai adları Çince’de 北京 (Běijīng) ve 上海 (Shànghǎi) olarak yazılır. Şehirler hakkında kesin bilgi vermek yerine, ders metninde verilen özelliklere dayanarak karşılaştırma yapmak gerekir.
Örnek
Örnek metin: 北京和上海都是大城市。北京比上海安静，上海比北京热闹。我喜欢上海，因为我喜欢热闹的地方。 (Běijīng hé Shànghǎi dōu shì dà chéngshì. Běijīng bǐ Shànghǎi ānjìng, Shànghǎi bǐ Běijīng rènao. Wǒ xǐhuan Shànghǎi, yīnwèi wǒ xǐhuan rènao de dìfang.) = Beijing ve Shanghai büyük şehirlerdir. Beijing Shanghai’den daha sakindir, Shanghai Beijing’den daha hareketlidir. Shanghai’ı seviyorum, çünkü hareketli yerleri seviyorum.
6. Okuma, konuşma ve günlük kullanım
Karşılaştırma yalnızca ders kitabında değil, mağazada, restoranda, gezi planında ve arkadaş konuşmalarında da kullanılır. Bir ürün seçerken fiyat, renk, boyut ve ağırlık hakkında soru sorabiliriz. Örneğin 哪个比较便宜？ (Nǎge bǐjiào piányi?) “Hangisi daha ucuz?” sorusuna 这个比较便宜。 (Zhège bǐjiào piányi.) “Bu daha ucuz.” diye cevap verilebilir.
Konuşurken önce karşılaştırmayı, sonra kişisel tercihi söylemek iletişimi güçlendirir. Tercih, herkes için aynı olmak zorunda değildir; bir öğrenci ucuz ürünü, başka bir öğrenci daha hafif ürünü seçebilir. Bu nedenle 我觉得…… (Wǒ juéde...) “Bence...” ve 我喜欢……因为…… (Wǒ xǐhuan... yīnwèi...) “...yı seviyorum, çünkü...” kalıpları kişisel düşünceyi açıkça gösterir.
Örnek
Günlük durum: Bir öğrenci iki çantayı inceler. 这个包比那个包大，但是那个包比较轻。我喜欢那个包，因为它更方便。 (Zhège bāo bǐ nàge bāo dà, dànshì nàge bāo bǐjiào qīng. Wǒ xǐhuan nàge bāo, yīnwèi tā gèng fāngbiàn.) = Bu çanta şu çantadan daha büyük, ama şu çanta daha hafif. Şu çantayı seviyorum, çünkü o daha kullanışlı.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “A, B’den daha büyük” cümlesi kelime kelime çevrilerek A 是 B 比大 (A shì B bǐ dà) denir. Doğrusu: Doğru sıra A 比 B 大 (A bǐ B dà) biçimindedir. Karşılaştırma işareti olan 比 (bǐ) ikinci seçenekten önce gelir; araya 是 (shì) konmaz.
- Yanlış: 比 (bǐ) kullanılan her cümlede ayrıca 更 (gèng) bulunmalıdır. Doğrusu: 比 (bǐ) zaten “daha” anlamı verir. A 比 B 大 (A bǐ B dà) yeterlidir; 更 (gèng) tek başına bağlama göre “daha”, 比 (bǐ) yapısıyla birlikte ise “daha da” veya ek vurgu anlamı verebilir.
- Yanlış: “A, B kadar büyük değil” demek için A 不比 B 大 (A bù bǐ B dà) her durumda en doğal yapıdır. Doğrusu: A2 düzeyinde daha açık ve güvenli yapı A 没有 B 那么大 (A méiyǒu B nàme dà) biçimidir. Bu yapı “A, B kadar büyük değil” demektir.
- Yanlış: Tercih belirtmek için yalnızca karşılaştırma yapmak yeterlidir. Doğrusu: Karşılaştırma özelliği gösterir; tercih ise kişinin seçimini ve nedenini belirtir. Bu yüzden 我喜欢这个，因为…… (Wǒ xǐhuan zhège, yīnwèi...) gibi bir yapı eklemek daha tamamlanmış bir cevap oluşturur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler iki seçenekten fazlasını karşılaştırmaya ve sıralama yapmaya geçer. Bunun için “en” anlamındaki 最 (zuì) yapısı ve daha uzun gerekçeler kullanılabilir. Ayrıca fiyat, kalite, ulaşım ve kişisel ihtiyaç gibi birden fazla ölçütle kısa görüş yazıları hazırlanabilir. Konuşmalarda karşılaştırma yapıp karşıdaki kişiye soru sorma ve onun görüşüne cevap verme becerisi geliştirilecektir.
Özet
İki seçeneği karşılaştırmak için temel kalıp A 比 B + sıfat (A bǐ B + sıfat) yapısıdır. “Kadar değil” anlamı için A 没有 B 那么 + sıfat (A méiyǒu B nàme + sıfat) kullanılır. İyi bir karşılaştırma metni, seçenekleri tanıtır, özellikleri karşılaştırır ve tercihi bir nedenle açıklar.