Çince’de 太……了 (tài …… le) bir özelliğin aşırı derecede olduğunu, 有点儿 (yǒudiǎnr) ise bir özelliğin biraz bulunduğunu ve bunun genellikle istenmeyen olduğunu anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Çok büyük ve çok küçük demek: 太……了
太……了 (tài …… le) kalıbında 太 (tài) sözcüğü çok veya aşırı anlamı verir. 了 (le) cümlenin sonunda bulunur ve konuşanın mevcut durumu yeni fark ettiğini ya da bu durumun ortaya çıktığını gösterebilir. Sıfat, 太 (tài) ile 了 (le) arasına gelir.
Kaban bedene göre çok büyükse 太大了 (tài dà le), tişört bedene göre çok küçükse 太小了 (tài xiǎo le) denir. Buradaki anlam yalnızca çok büyük veya çok küçük değildir; çoğu zaman bu durumun uygun olmadığını da anlatır. 大 (dà) sözcüğündeki a sesi Türkçedeki a sesine yakındır, ancak Çince’de bu ses uzatılmaz. 小 (xiǎo) sözcüğündeki x sesi Türkçedeki ş sesine yaklaşık olarak benzer.
Örnek
这件大衣太大了。 (Zhè jiàn dàyī tài dà le.) — Bu kaban çok büyük. 这件T恤太小了。 (Zhè jiàn T-xù tài xiǎo le.) — Bu tişört çok küçük. Satıcıya 有小一点儿的吗？ (Yǒu xiǎo yìdiǎnr de ma?) — Biraz daha küçüğü var mı? diye sorabilirsin.
2. Uzunluk ve fiyat hakkında konuşmak
Aynı kalıp kıyafetin uzunluğunu ve fiyatını anlatmak için de kullanılır. 太短了 (tài duǎn le) çok kısa, 太长了 (tài cháng le) çok uzun, 太贵了 (tài guì le) ise çok pahalı demektir. 短 (duǎn) sözcüğünde üçüncü ton, 长 (cháng) sözcüğünde ikinci ton vardır.
Fiyat söylerken 太贵了 (tài guì le) ifadesi genellikle fiyatın beklenenden yüksek ve alıcı için uygun olmadığını bildirir. Sadece pahalı demek istersen 贵 (guì) yeterlidir; şaşkınlık veya güçlü bir tepki vermek istediğinde 太贵了 (tài guì le) daha etkilidir. Bu yapı, satıcıyla konuşurken kaba olmak zorunda değildir; ses tonuna göre şaşkınlık, yakınma veya nazik bir değerlendirme olabilir.
Telaffuzda 贵 (guì) yaklaşık olarak ku-ey biçiminde söylenir; pinyin’deki g burada Türkçedeki g gibi değil, k sesine yakın söylenir. 太 (tài) ve 大 (dà) dördüncü tondadır; bu ton düşen bir tondur. Pinyin’deki ton işaretlerini atlamamak, özellikle 太短了 (tài duǎn le) ve 太长了 (tài cháng le) gibi ifadelerde anlamı daha anlaşılır kılar.
Örnek
这条裤子太短了。 (Zhè tiáo kùzi tài duǎn le.) — Bu pantolon çok kısa. 这件衣服太贵了。 (Zhè jiàn yīfu tài guì le.) — Bu kıyafet çok pahalı. Öğrenci, etiketi görünce 太贵了！ (Tài guì le!) diyebilir.
3. Biraz dar demek: 有点儿
有点儿 (yǒudiǎnr) biraz anlamına gelir ve çoğunlukla konuşanın memnun olmadığı bir durumu anlatır. Genellikle sıfatın önünde bulunur: 有点儿紧 (yǒudiǎnr jǐn) biraz dar, 有点儿大 (yǒudiǎnr dà) biraz büyük demektir. Bu yapı, 太……了 (tài …… le) kadar güçlü değildir.
Ayakkabı hafifçe sıkıyorsa 有点儿紧 (yǒudiǎnr jǐn) demek daha uygundur; ayakkabı giyilemeyecek kadar darsa 太紧了 (tài jǐn le) denebilir. 有点儿 (yǒudiǎnr) içindeki 儿 (r) sesi bazı konuşurlarda belirgin, bazılarında ise daha hafif duyulur. Öğrenci önce yǒu-diǎnr biçiminde söyleyebilir; önemli olan üçüncü tonun ve anlamın korunmasıdır.
Bu iki yapı arasında basit bir anlam farkı kurabilirsin: 有点儿紧 (yǒudiǎnr jǐn) biraz dar, ama belki kullanılabilir; 太紧了 (tài jǐn le) çok dar, bu yüzden uygun değil. Ancak gerçek konuşmada tonlama ve duruma göre anlam biraz değişebilir. Kıyafet alışverişinde nazik bir değerlendirme yapmak için 有点儿 (yǒudiǎnr) sık kullanılan bir seçenektir.
Örnek
Müşteri: 这双鞋有点儿紧。 (Zhè shuāng xié yǒudiǎnr jǐn.) — Bu ayakkabı biraz dar. Satıcı: 试试大一点儿的。 (Shìshi dà yìdiǎnr de.) — Biraz daha büyüğünü dene. Müşteri çok rahatsızsa 太紧了，我不要。 (Tài jǐn le, wǒ bú yào.) — Çok dar, istemiyorum. diyebilir.
4. Mağazada kısa diyalog kurmak
Alışveriş konuşmasında önce kıyafeti göstermek, sonra değerlendirme yapmak doğaldır. 这件 (zhè jiàn) bu parça veya bu kıyafet, 这双鞋 (zhè shuāng xié) bu çift ayakkabı ve 这条裤子 (zhè tiáo kùzi) bu pantolon anlamına gelir. Kıyafetler için kullanılan ölçü sözcükleri farklı olabilir; A2 düzeyinde kalıp ifadeyi bütün olarak öğrenmek yeterlidir.
Bir ürün uygun değilse hemen olumsuz bir cümleyle bitirmek yerine başka beden veya renk sorabilirsin. 有大一点儿的吗？ (Yǒu dà yìdiǎnr de ma?) biraz daha büyüğü var mı, 有小一点儿的吗？ (Yǒu xiǎo yìdiǎnr de ma?) biraz daha küçüğü var mı demektir. Soru sonunda 吗 (ma) kullanıldığında cümle evet-hayır sorusuna dönüşür.
Telaffuz ipucu olarak 有 (yǒu) sözcüğündeki üçüncü tonu önce aşağı indirip sonra hafifçe yükselt. 吗 (ma) ton işareti olmadan ve kısa söylenir. 这件 (zhè jiàn) ifadesinde iki dördüncü ton arka arkaya gelir; ikisini de düşen ton olarak söylemek anlaşılmayı kolaylaştırır.
Örnek
Müşteri: 你好，这件T恤太小了。有大一点儿的吗？ (Nǐ hǎo, zhè jiàn T-xù tài xiǎo le. Yǒu dà yìdiǎnr de ma?) — Merhaba, bu tişört çok küçük. Biraz daha büyüğü var mı? Satıcı: 有，这件可以吗？ (Yǒu, zhè jiàn kěyǐ ma?) — Var, bu olur mu? Müşteri: 可以，谢谢。 (Kěyǐ, xièxie.) — Olur, teşekkürler.
5. Olumlu ve olumsuz değerlendirmeyi ayırmak
太……了 (tài …… le) çoğu alışveriş örneğinde olumsuz veya sorun oluşturan aşırılığı anlatır: 太贵了 (tài guì le) çok pahalı, 太大了 (tài dà le) çok büyük ve 太短了 (tài duǎn le) çok kısa. Fakat yapı her zaman kötü değildir. Bağlama göre 太漂亮了 (tài piàoliang le) çok güzel veya 太好了 (tài hǎo le) harika anlamına da gelebilir.
Bu nedenle 太 (tài) sözcüğünü otomatik olarak yalnızca kötü anlamda öğrenmemek gerekir. Değerlendirmenin olumlu mu olumsuz mu olduğu sıfata ve duruma bağlıdır. Bir elbise çok güzel olduğu için beğeniliyorsa 太漂亮了 (tài piàoliang le) denebilir; bir fiyat bütçeyi aşıyorsa 太贵了 (tài guì le) daha uygundur.
Alışverişte konuşmayı yumuşatmak için 有点儿贵 (yǒudiǎnr guì) biraz pahalı da denebilir. Bu ifade, ürünü tamamen reddetmeden fiyatın yüksek olduğunu söyler. Öğrenci böylece güçlü tepki, hafif yakınma ve olumlu hayranlık arasındaki farkı bağlama göre seçebilir.
Örnek
Müşteri: 这件衣服太漂亮了，但是有点儿贵。 (Zhè jiàn yīfu tài piàoliang le, dànshì yǒudiǎnr guì.) — Bu kıyafet çok güzel, ama biraz pahalı. Satıcı: 今天打折。 (Jīntiān dǎzhé.) — Bugün indirim var. Müşteri: 太好了！ (Tài hǎo le!) — Harika!
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 太……了 (tài …… le) yapısında 了 (le) her zaman geçmiş zaman bildirir. Doğrusu: 了 (le) burada çoğu zaman yeni fark edilen veya ortaya çıkan durumu gösterir; geçmiş zaman eki değildir. 这件衣服太贵了 (Zhè jiàn yīfu tài guì le) cümlesi kıyafetin şu anda çok pahalı olduğunu anlatabilir.
- Yanlış: 有点儿 (yǒudiǎnr) ve 一点儿 (yìdiǎnr) her yerde aynı şekilde kullanılır. Doğrusu: 有点儿 (yǒudiǎnr) genellikle istenmeyen bir özelliğin biraz olduğunu söyler: 有点儿紧 (yǒudiǎnr jǐn). 一点儿 (yìdiǎnr) ise 大一点儿 (dà yìdiǎnr) gibi yapılarda daha fazla veya daha az ölçü istemek için kullanılır.
- Yanlış: Her sıfattan önce doğrudan 很 (hěn) getirilirse 太……了 (tài …… le) ile aynı anlam oluşur. Doğrusu: 很 (hěn) sıfatı derecelendirmek için kullanılan bir sözcüktür, ancak her zaman güçlü bir aşırılık veya tepki bildirmez. Güçlü aşırılık ve tepki için 太……了 (tài …… le) kullanılır; 太贵了 (tài guì le) çok pahalı, güçlü bir değerlendirmedir.
- Yanlış: 太……了 (tài …… le) yalnızca olumsuz durumlarda kullanılır. Doğrusu: Bağlama göre olumlu anlam da taşıyabilir. 太好了 (tài hǎo le) harika, 太漂亮了 (tài piàoliang le) ise çok güzel demektir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu yapılar, karşılaştırma ve daha ayrıntılı alışveriş konuşmalarıyla birleştirilebilir. Öğrenciler 比 (bǐ) ile iki ürünü karşılaştırmayı ve 更 (gèng) ile daha anlamını kullanmayı öğrenebilir. Ayrıca beden, renk, kalite ve fiyatı aynı diyalog içinde açıklayarak gerekçe sunabilirler. Böylece yalnızca 太贵了 (tài guì le) demek yerine neden başka bir ürün seçtiklerini anlatabilirler.
Özet
太……了 (tài …… le) bir özelliğin aşırı derecede olduğunu, 有点儿 (yǒudiǎnr) ise genellikle biraz ve hafifçe sorunlu olduğunu belirtir. Sıfat, 太 (tài) ile 了 (le) arasına gelir; 有点儿 (yǒudiǎnr) ise çoğunlukla sıfatın önünde bulunur. Mağazada bu yapıları kullanarak beden, uzunluk, rahatlık, güzellik ve fiyat hakkında açık ve doğal cümleler kurabilirsin.