Giysi adlarını öğrenerek alışverişte ve günlük konuşmalarda kıyafetleri tanımlayabilir, renk ve boyut gibi özellikleri kullanarak karşılaştırabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel giysi adları
Arapçada temel üç giysi adı şunlardır: قَمِيص (kamîs) gömlek, فُسْتَان (fustân) elbise ve مِعْطَف (mi'taf) kaban demektir. Bu kelimeleri söylerken uzun ünlülere dikkat edelim: قَمِيص (kamîs) kelimesindeki uzun “î” sesi Türkçedeki uzun söyleyişe yakındır. فُسْتَان (fustân) kelimesinde de “â” sesi uzatılır.
Arapçada giysinin türünü söylerken çoğu zaman “bu” anlamındaki işaret sözcüklerinden yararlanırız. Eril kabul edilen قَمِيص (kamîs), فُسْتَان (fustân) ve مِعْطَف (mi'taf) ile هٰذَا (hâzâ) kullanılır. Bu ayrım, Türkçede bulunmadığı için başlangıçta özellikle dikkat ister.
Örnek
هٰذَا قَمِيصٌ. (Hâzâ kamîsun.) — Bu bir gömlektir. هٰذَا فُسْتَانٌ. (Hâzâ fustânun.) — Bu bir elbisedir. هٰذَا مِعْطَفٌ. (Hâzâ mi'tafun.) — Bu bir kabandır.
2. Giysileri tanımlama ve mağazada kullanma
Bir mağazada yalnızca giysinin adını bilmek yeterli olmayabilir. Renk, beden ve fiyat hakkında da kısa cümleler kurabiliriz. A2 düzeyinde أَحْمَرُ (ahmeru) kırmızı, أَسْوَدُ (esvedu) siyah, أَبْيَضُ (ebyadu) beyaz ve أَزْرَقُ (ezraku) mavi anlamına gelir. Renk sözcüğünün giysiye uygun biçimde kullanılmasına dikkat etmek gerekir.
Mağazada soru sormak için كَمْ سِعْرُهُ؟ (kem si'ruhû?) “Fiyatı ne kadar?” diyebiliriz. Bir giysiyi istemek için أُرِيدُ هٰذَا القَمِيصَ. (Urîdu hâzâ'l-kamîsa.) “Bu gömleği istiyorum.” cümlesi kullanılabilir. Satıcıyla konuşurken nazik olmak için مِنْ فَضْلِكَ (min fadlik) “Lütfen” ifadesini ekleyebiliriz.
Örnek
الطَّالِبَةُ: أُرِيدُ هٰذَا الفُسْتَانَ، مِنْ فَضْلِكَ. (Et-tâlibetu: Urîdu hâzâ'l-fustâna, min fadlik.) — Öğrenci: Bu elbiseyi istiyorum, lütfen. البَائِعُ: هُوَ أَزْرَقُ وَجَمِيلٌ. (El-bâi'u: Huve ezraku ve cemîlun.) — Satıcı: O mavi ve güzeldir.
3. Giysileri karşılaştırma
İki giysiyi karşılaştırırken Arapçada sık kullanılan yapı, sıfatın “daha” biçimi ile مِنْ (min) sözcüğünü birlikte kullanmaktır. أَكْبَرُ (ekberu) “daha büyük”, أَطْوَلُ (etvalu) “daha uzun”, أَجْمَلُ (ecmelu) “daha güzel” ve أَرْخَصُ (erhasu) “daha ucuz” demektir. Bu yapıda karşılaştırılan ikinci unsurdan önce genellikle مِنْ (min) gelir.
Arapçada sıfat, nitelediği isimle cinsiyet ve belirli-belirsiz olma bakımından uyum gösterir. Gömlek, elbise ve kaban eril kabul edilir. Başlangıç düzeyinde öğrencinin önce hazır kalıpları doğru kullanması yararlıdır: هٰذَا القَمِيصُ أَطْوَلُ مِنْ ذَاكَ. (Hâzâ'l-kamîsu etvalu min zâke.) “Bu gömlek şundan daha uzundur.” Buradaki ذَاكَ (zâke) “şu” anlamındadır.
Örnek
هٰذَا القَمِيصُ أَجْمَلُ مِنْ ذَاكَ المِعْطَفِ. (Hâzâ'l-kamîsu ec melu min zâke'l-mi'tafi.) — Bu gömlek şu kabandan daha güzeldir. هٰذَا المِعْطَفُ أَغْلَى مِنْ هٰذَا القَمِيصِ. (Hâzâ'l-mi'tafu ağlâ min hâzâ'l-kamîsi.) — Bu kaban bu gömlekten daha pahalıdır.
4. Geleneksel giysi sözlüğünü genişletme
Arap kültürünün farklı bölgelerinde çeşitli geleneksel giysiler kullanılır. ثَوْب (sevb) bazı bölgelerde erkeklerin giydiği uzun giysiyi, بِشْت (bişt) özel günlerde veya resmî ortamlarda kullanılan pelerin benzeri giysiyi anlatabilir. كُوفِيَّة (kûfiyye) ise bazı Arap toplumlarında başa veya omuzlara takılan geleneksel bir örtüdür.
Bu kelimeleri bütün Arap ülkelerinde aynı giysi ve aynı kullanım anlamına geliyormuş gibi düşünmemek gerekir. Bölgeye, toplumsal ortama ve kişisel tercihe göre giysilerin biçimi değişebilir. A2 düzeyinde amaç, bu giysi adlarını tanımak ve basit bir cümlede kullanmaktır. Kültürel bilgi öğrenirken bütün Arap toplumlarının aynı olmadığını hatırlamak önemlidir.
Örnek
هٰذَا ثَوْبٌ طَوِيلٌ. (Hâzâ sevbun tavîlun.) — Bu uzun bir geleneksel giysidir. هٰذِهِ كُوفِيَّةٌ جَمِيلَةٌ. (Hâzihî kûfiyyetun cemîletun.) — Bu güzel bir kefiyedir. البِشْتُ أَسْوَدُ. (El-bištu esvedu.) — Bişt siyahtır.
5. Kısa konuşmalarla karşılaştırma
Günlük konuşmada karşılaştırma yaparken önce iki giysiyi adlandırmak, sonra bir özellik seçmek kolay bir yöntemdir. Örneğin renk, uzunluk, güzellik ve fiyat karşılaştırılabilir. أَطْوَلُ (etvalu) uzunluk, أَجْمَلُ (ecmelu) görünüş, أَغْلَى (ağlâ) fiyat ve أَرْخَصُ (erhasu) daha düşük fiyat hakkında konuşmamızı sağlar.
Bir giysiyi beğenmediğimizi söylemek için kısa ve nazik bir ifade kullanabiliriz. لَا أُحِبُّ هٰذَا المِعْطَفَ. (Lâ uhibbu hâzâ'l-mi'tafa.) “Bu kabanı sevmiyorum.” demektir. Beğenimizi belirtmek için أُحِبُّ هٰذَا القَمِيصَ. (Uhibbu hâzâ'l-kamîsa.) “Bu gömleği seviyorum.” diyebiliriz. Böylece yalnızca kelime ezberlemek yerine gerçek bir alışveriş konuşması kurarız.
Örnek
سَلْمَى: أَيُّهُمَا أَجْمَلُ، القَمِيصُ أَمِ المِعْطَفُ؟ (Selmâ: Eyyuhumâ ec melu, el-kamîsu em el-mi'tafu?) — Selma: Hangisi daha güzel, gömlek mi kaban mı? عَلِيٌّ: القَمِيصُ أَجْمَلُ، وَلَكِنَّ المِعْطَفَ أَرْخَصُ. (Aliyyun: El-kamîsu ec melu, ve lâkinne'l-mi'tafa erhasu.) — Ali: Gömlek daha güzel, fakat kaban daha ucuz.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Gömlek” kelimesi her zaman فُسْتَان (fustân) diye söylenir. Doğrusu: Doğrusu gömlek için قَمِيص (kamîs), elbise için فُسْتَان (fustân) kullanılır. Bu iki kelimeyi karıştırmamak için görsel ve cümleyle birlikte çalışmak gerekir.
- Yanlış: Arapçada “bu” anlamında her isimle هٰذَا (hâzâ) kullanılır. Doğrusu: Bu derste verilen üç giysi adı da eril kabul edildiği için bunlarla هٰذَا (hâzâ) kullanılır: هٰذَا قَمِيصٌ. (Hâzâ kamîsun), هٰذَا فُسْتَانٌ. (Hâzâ fustânun) ve هٰذَا مِعْطَفٌ. (Hâzâ mi'tafun) denir.
- Yanlış: Karşılaştırma yaparken Türkçedeki “-den daha” ekinin Arapçada da kelimenin sonuna geldiği düşünülür. Doğrusu: Arapçada karşılaştırma için sıklıkla “daha” biçimi ve مِنْ (min) kullanılır: أَطْوَلُ مِنْ (etvalu min) “-den daha uzun” anlamına gelir.
- Yanlış: Geleneksel bir giysi adı bütün Arap ülkelerinde aynı şeyi anlatır. Doğrusu: Giysilerin adı ve kullanım biçimi bölgelere göre değişebilir. ثَوْب (sevb), بِشْت (bişt) ve كُوفِيَّة (kûfiyye) kelimelerini genel tanıtım olarak öğrenmek gerekir; her toplumun giyim kültürü aynı değildir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta giysi konusu; beden, renk, kumaş ve hava durumuyla birlikte daha ayrıntılı işlenebilir. Öğrenciler mağazada fiyat sorma, deneme kabinini kullanma ve değişim isteme gibi daha uzun diyaloglar kurabilir. Ayrıca sıfatların eril ve dişil biçimleri ile isim tamlamaları üzerinde daha çok çalışılabilir. Böylece yalnızca bir giysiyi adlandırmak değil, kıyafet seçimini gerekçelendirmek de mümkün olur.
Özet
Temel giysi adları قَمِيص (kamîs), فُسْتَان (fustân) ve مِعْطَف (mi'taf) kelimeleridir. Giysileri renk, güzellik, uzunluk ve fiyat bakımından karşılaştırırken أَفْعَلُ مِنْ (ef'alu min) yapısından yararlanırız. Doğru işaret sözcüğünü ve cinsiyet uyumunu kullanmak, mağaza konuşmalarını daha anlaşılır hâle getirir.