Gelecek zaman (سَأُسَافِرُ (se-usâfiru)، سَوْفَ (sevfe))

1. Gelecek zamanı tanıyalım

Arapçada gelecek zaman için en sık kullanılan iki yapı سَـ (se-) ve سَوْفَ (sevfe) yapılarıdır. سَـ (se-), fiilin başına bitişir ve fiile “-ecek, -acak” anlamı katar. Örneğin سَأُسَافِرُ (se-usâfiru) “seyahat edeceğim” demektir.

سَوْفَ (sevfe) ise fiilden ayrı yazılır ve yine gelecek zaman anlamı verir. Örneğin سَوْفَ أَذْهَبُ (sevfe ezhebu) “gideceğim” anlamına gelir. Başlangıç düzeyinde bu iki yapı çoğu zaman aynı anlamda kullanılabilir; önemli olan سَـ (se-) ekinin fiile bitişik, سَوْفَ (sevfe) kelimesinin ise ayrı yazılmasıdır.

2. سَـ ile kişi çekimi

سَـ (se-) kullanıldığında kişi eki ayrıca öğrenilmez; yapı, geniş veya şimdiki zaman anlamındaki fiilin başına gelir. “Ben seyahat edeceğim” demek için سَأُسَافِرُ (se-usâfiru), “sen seyahat edeceksin” demek için erkek muhataba سَتُسَافِرُ (setusâfiru) denir. Kadın muhatap için de temel cümlede سَتُسَافِرِينَ (setusâfirîne) kullanılır.

Çoğul kişilerde de aynı mantık devam eder. “Biz gideceğiz” سَنَذْهَبُ (senezhebu), “onlar gidecekler” ise سَيَذْهَبُونَ (sey yezhebûne) şeklindedir. A2 düzeyinde önce ben, sen ve biz biçimlerini doğru kullanmak; sonra diğer kişileri tanımak yeterlidir. Fiilin kişiye göre değiştiğini ve سَـ (se-) yapısının bu biçimin önüne geldiğini hatırlamak önemlidir.

3. سوف ile plan anlatma

سَوْفَ (sevfe) fiilden önce gelen ayrı bir kelimedir. Ardından fiilin normal kişi biçimi gelir: سَوْفَ أَزُورُ (sevfe ezûru) “ziyaret edeceğim”, سَوْفَ نَرْجِعُ (sevfe nerciu) “döneceğiz” demektir. Bu yapı yazılı anlatımda ve daha düzenli, açık planlarda sıkça tercih edilebilir.

سَـ (se-) ve سَوْفَ (sevfe) arasında A2 düzeyinde kesin bir anlam farkı aramaya gerek yoktur. İkisi de gelecekte yapılacak bir işi anlatabilir. Ancak سَوْفَ (sevfe) ayrı yazılır; سَـ (se-) ise fiille birlikte yazılır. Gelecek zaman ifadesini güçlendirmek için غَدًا (ğaden) “yarın” ve فِي الصَّيْفِ (fi's-sayfi) “yazın” gibi zaman sözleri de kullanılabilir.

Tatil planı anlatırken cümleyi basit tutmak yararlıdır: önce kişi, sonra gelecek zaman yapısı, ardından fiil ve yer ya da zaman bilgisi söylenebilir. Örneğin سَوْفَ أَذْهَبُ إِلَى إِسْطَنْبُولَ غَدًا. (sevfe ezhebu ilâ İstanbula ğaden) cümlesi “Yarın İstanbul'a gideceğim” demektir.

4. Tatil planı ve bilet alma

Gelecek zaman, henüz gerçekleşmemiş bir tatil işini anlatmak için kullanılır. Uçak bileti alma, otel ayırtma ve çanta hazırlama gibi işler planın parçalarıdır. Örneğin سَأَحْجِزُ تَذْكِرَةَ الطَّائِرَةِ. (se-ahcizu tezkirate't-tâirati) “Uçak bileti ayırtacağım” demektir.

Bir tatil planını birkaç kısa cümleyle anlatabilirsiniz: سَأُسَافِرُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ. (se-usâfiru yevme'l-cumuati) “Cuma günü seyahat edeceğim.” سَوْفَ أَسْكُنُ فِي فُنْدُقٍ. (sevfe eskunu fî fundukin) “Bir otelde kalacağım.” سَأَزُورُ الْمُتْحَفَ. (se-ezûru'l-mutḥafe) “Müzeyi ziyaret edeceğim.” Bu cümleler, planın zamanını, konaklama yerini ve etkinliğini açıkça gösterir.

Bir karar o anda veriliyorsa gelecek zaman yapısı yine kullanılabilir. Örneğin bilet ekranını incelerken سَأَشْتَرِي التَّذْكِرَةَ. (se-eşterî et-tezkirate) “Bileti satın alacağım” denebilir. Burada fiilin başındaki سَـ (se-) gelecekte yapılacak işi gösterir.

5. Soru, olumsuzluk ve telaffuz

Gelecek zamanla soru sormak için cümlenin başına çoğu zaman هَلْ (hel) getirilebilir. Örneğin هَلْ سَتَذْهَبُ إِلَى مِصْرَ؟ (hel setezhebu ilâ Mısra?) “Mısır'a gidecek misin?” demektir. Cevap olarak نَعَمْ، سَأَذْهَبُ. (neam, se-ezhebu) “Evet, gideceğim” veya لَا، لَنْ أَذْهَبَ. (lâ, len ezhebe) “Hayır, gitmeyeceğim” denebilir.

Bu ünitede asıl hedef سَـ (se-) ve سَوْفَ (sevfe) yapılarıdır. Olumsuz gelecek için kullanılan لَنْ (len) yapısının ardından fiilin farklı bir biçimi geldiğine dikkat edilmelidir; bu yüzden onu yalnızca örnek olarak tanımak yeterlidir. Telaffuzda سَأُسَافِرُ (se-usâfiru) ifadesinde iki ses art arda gelir: “se-u”. سَوْفَ (sevfe) ise “sev-fe” gibi iki bölümde okunur.

Tur rehberine konuşurken kısa ve nazik cümleler kullanabilirsiniz. سَوْفَ أَزُورُ الشَّاطِئَ. (sevfe ezûru'ş-şâtıe) “Sahili ziyaret edeceğim” ve سَأَذْهَبُ مَعَ أُسْرَتِي. (se-ezhebu mea usretî) “Ailemle gideceğim” cümleleri basit bir tatil planını anlatır.

6. Kullanım özeti ve kısa konuşma

Bir tatil planı oluştururken şu sırayı izleyebilirsiniz: kişi, gelecek zaman yapısı, fiil, yer ve zaman. Örneğin أَنَا سَأُسَافِرُ إِلَى إِزْمِيرَ فِي الصَّيْفِ. (ene se-usâfiru ilâ İzmir fî's-sayfi) cümlesinde kişi “ben”, gelecek yapı سَـ (se-), fiil “seyahat etmek”, yer İzmir ve zaman yaz mevsimidir.

Bu konunun A2 hedefi, yakın gelecekteki basit planları birkaç cümleyle anlatabilmektir. Ayrıca bir kişinin ne zaman, nereye ve kiminle gideceğini sorabilmelisiniz. Konuşurken سَـ (se-) veya سَوْفَ (sevfe) yapılarından birini seçebilirsiniz; anlamı korumak için fiilin kişi biçimini doğru kurmaya dikkat etmelisiniz.

Kısa konuşma örneğinde planın bütün parçaları bir araya gelir. مَاذَا سَتَفْعَلُ فِي الْعُطْلَةِ؟ (mâzâ setefalu fi'l-utlati?) “Tatilde ne yapacaksın?” sorusuna سَأَذْهَبُ إِلَى أَنْطَالْيَا مَعَ أُسْرَتِي. سَوْفَ أَسْبَحُ وَأَزُورُ الْمُتْحَفَ. (se-ezhebu ilâ Antâlyâ mea usretî. Sevfe esbahu ve ezûru'l-mutḥafe) “Ailemle Antalya'ya gideceğim. Yüzecek ve müzeyi ziyaret edeceğim” diye cevap verilebilir.