Çarşı ve alışverişte سُوق (sûk) ve رَخِيص (rahîs) kelimelerini tanıyarak basit fiyat soruları sorabilir ve ucuz bir ürünü anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Pazar kelimesi: سُوق
Arapçada pazar kelimesi سُوق (sûk) şeklindedir. Bu kelime, insanların ürün sattığı ve alışveriş yaptığı yeri anlatır. Türkçedeki pazar sözcüğüne benzer bir anlam taşır; ancak bağlama göre çarşı veya alışveriş yapılan genel yer anlamında da kullanılabilir.
سُوق (sûk) kelimesini belirli bir pazarı anlatırken başına belirli tanımlık olan الـ (el-) gelir ve kelime السُّوقُ (es-sûku) olur. A1 düzeyinde bu kelimeyi bir yer adı olarak öğrenmek yeterlidir. Basit bir cümlede هَذَا سُوقٌ (hâzâ sûkun) denebilir; Türkçesi Bu bir pazardır anlamına gelir.
Örnek
Örnek: هَذَا سُوقٌ كَبِيرٌ. (hâzâ sûkun kebîrun) Bu büyük bir pazardır. Burada هَذَا (hâzâ) bu, سُوقٌ (sûkun) pazar ve كَبِيرٌ (kebîrun) büyük anlamındadır.
2. Ucuz kelimesi: رَخِيص
Arapçada ucuz kelimesi, eril bir isimle kullanıldığında رَخِيص (rahîs) şeklindedir. Örneğin kitap veya kalem gibi eril isimler için هَذَا رَخِيصٌ (hâzâ rahîsun) denebilir. Bu cümle Bu ucuzdur anlamına gelir.
Arapçada sıfatlar, niteledikleri ismin cinsiyetine göre değişebilir. Dişil bir isimle birlikte ucuz kelimesi رَخِيصَة (rahîsa) olur. Örneğin çanta için هَذِهِ حَقِيبَةٌ رَخِيصَةٌ. (hâzihi hakîbetun rahîsatun) denebilir. Bu cümle Bu ucuz bir çantadır anlamına gelir. Şimdilik temel amaç, رَخِيص (rahîs) ve رَخِيصَة (rahîsa) biçimlerini tanımaktır.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci dükkânda bir kalem görür. Kalem için هَذَا قَلَمٌ رَخِيصٌ. (hâzâ kalemun rahîsun) der. Türkçesi Bu ucuz bir kalemdir. Çanta için ise هَذِهِ حَقِيبَةٌ رَخِيصَةٌ. (hâzihi hakîbetun rahîsatun) denir.
3. Fiyat sorma ve alışveriş kalıpları
Bir ürünün fiyatını sormak için temel kalıp كَمْ سِعْرُ هَذَا؟ (kem si‘ru hâzâ?) şeklindedir. Bu cümle Bunun fiyatı ne kadar? anlamına gelir. كَمْ (kem) kaç veya ne kadar, سِعْر (si‘r) fiyat ve هَذَا (hâzâ) bu anlamındadır.
Ürünü göstermek veya istemek için أُرِيدُ هَذَا. (urîdu hâzâ) denebilir. Bu cümle Bunu istiyorum anlamına gelir. Satıcıya nazikçe seslenirken مِنْ فَضْلِكَ (min fadlik) ifadesi kullanılabilir. Örneğin كَمْ سِعْرُ هَذَا، مِنْ فَضْلِكَ؟ (kem si‘ru hâzâ, min fadlik?) cümlesi Bunun fiyatı ne kadar, lütfen? anlamındadır.
Bir ürünün ucuz olduğunu belirtmek için هَذَا رَخِيصٌ. (hâzâ rahîsun) veya هَذِهِ رَخِيصَةٌ. (hâzihi rahîsatun) denebilir. جِدًّا (cidden) kelimesi çok anlamına gelir. Böylece هَذَا رَخِيصٌ جِدًّا. (hâzâ rahîsun cidden) ifadesi Bu çok ucuzdur anlamına gelir.
Örnek
Kısa diyalog: كَمْ سِعْرُ هَذَا؟ (kem si‘ru hâzâ?) Bunun fiyatı ne kadar? هَذَا رَخِيصٌ. (hâzâ rahîsun) Bu ucuzdur. أُرِيدُ هَذَا، مِنْ فَضْلِكَ. (urîdu hâzâ, min fadlik) Bunu istiyorum, lütfen.
4. Erkek ve dişi isimlerle uyum
Arapçada sıfat ile isim arasında uyum vardır. Eril bir isimle رَخِيصٌ (rahîsun), dişil bir isimle رَخِيصَةٌ (rahîsatun) kullanılır. Bu ayrım Türkçede bulunmadığı için Türkçe konuşan öğrenciler başlangıçta iki biçimi karıştırabilir.
Örneğin pazar kelimesi سُوقٌ (sûkun) eril kabul edilir ve هَذَا سُوقٌ رَخِيصٌ. (hâzâ sûkun rahîsun) denebilir. Çanta kelimesi حَقِيبَةٌ (hakîbetun) dişildir; bu nedenle هَذِهِ حَقِيبَةٌ رَخِيصَةٌ. (hâzihi hakîbetun rahîsatun) kullanılır. A1 düzeyinde bütün isimlerin cinsiyetini hemen öğrenmek gerekmez; sık kullanılan kelimeleri kalıplarıyla birlikte ezberlemek daha etkilidir.
Telaffuzda uzun ünlülere dikkat edilmelidir. رَخِيص (rahîs) kelimesindeki ي (yâ) harfi uzun i sesini gösterir. Bu yüzden kelime Türkçedeki kısa ve kesik bir sesle değil, rahîs biçiminde daha uzun bir i ile okunur. سُوق (sûk) kelimesinde de و (vâv) uzun u sesini gösterir.
Örnek
Karşılaştırma: هَذَا قَلَمٌ رَخِيصٌ. (hâzâ kalemun rahîsun) Bu ucuz bir kalemdir. هَذِهِ حَقِيبَةٌ رَخِيصَةٌ. (hâzihi hakîbetun rahîsatun) Bu ucuz bir çantadır. İlk cümlede eril biçimi, ikinci cümlede dişil biçimi kullanılmıştır.
5. Çarşıda kısa bir alışveriş konuşması
Alışverişte konuşma genellikle kısa cümlelerle ilerler. Müşteri önce ürünü gösterir, sonra fiyatını sorar ve ürünü almak istediğini söyler. Satıcı fiyatı belirtir veya ürünün ucuz olduğunu söyler. Bu aşamada öğrencinin uzun cümleler kurması gerekmez; doğru kelimeyi doğru kalıpta kullanması yeterlidir.
Aşağıdaki konuşmada müşteri küçük bir baharat kutusunu sorar. Baharat kelimesi için bu ünitede yeni bir kelime öğrenmeden, ürünü gösteren هَذَا (hâzâ) ifadesi kullanılabilir. Konuşmanın sonunda teşekkür etmek için شُكْرًا (şükran) denir. Bu tür kısa diyaloglar, kelimelerin yalnızca listede değil, gerçek bir iletişim içinde öğrenilmesini sağlar.
Örnek
Diyalog: مَرْحَبًا. (merhaban) Merhaba. مَرْحَبًا. كَمْ سِعْرُ هَذَا؟ (merhaban. kem si‘ru hâzâ?) Merhaba. Bunun fiyatı ne kadar? هَذَا رَخِيصٌ. (hâzâ rahîsun) Bu ucuzdur. أُرِيدُ هَذَا، مِنْ فَضْلِكَ. (urîdu hâzâ, min fadlik) Bunu istiyorum, lütfen. شُكْرًا. (şükran) Teşekkürler.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: سُوق (sûk) yalnızca açık havadaki pazar demektir. Doğrusu: سُوق (sûk) pazar, çarşı veya alışveriş yapılan yer anlamında kullanılabilir. Bağlama göre açık pazar ya da dükkânların bulunduğu çarşıyı anlatabilir.
- Yanlış: رَخِيص (rahîs) her isimle değişmeden kullanılır. Doğrusu: Sıfat, ismin cinsiyetine göre değişir. Eril isimlerle رَخِيصٌ (rahîsun), dişil isimlerle رَخِيصَةٌ (rahîsatun) kullanılır.
- Yanlış: كَمْ سِعْرُ هَذَا؟ (kem si‘ru hâzâ?) cümlesi Bu nedir? anlamına gelir. Doğrusu: Bu cümle Bunun fiyatı ne kadar? anlamındadır. Bir şeyin ne olduğunu sormak için farklı bir soru kalıbı gerekir.
- Yanlış: سُوق (sûk) kelimesi Türkçedeki suk gibi kısa okunur. Doğrusu: Kelimedeki و (vâv) uzun u sesini gösterir. Bu nedenle kelime yaklaşık olarak sûk şeklinde okunur.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde öğrenciler fiyatları sayılarla söylemeyi ve farklı ürün adlarını kullanmayı öğrenir. Daha sonra هَذَا (hâzâ) ve هَذِهِ (hâzihi) ile daha uzun tanıtma cümleleri kurulabilir. Alışveriş konuşmaları, pazarlık yapma, miktar sorma ve farklı sıfatlarla ürün karşılaştırma konularına doğru ilerler.
Özet
سُوق (sûk) pazar veya çarşı, رَخِيص (rahîs) ise ucuz demektir. Fiyat sormak için كَمْ سِعْرُ هَذَا؟ (kem si‘ru hâzâ?), bir ürünü istemek için أُرِيدُ هَذَا (urîdu hâzâ) kalıbı kullanılabilir. Eril ve dişil isimlerde sıfat uyumuna, uzun ünlülere ve kısa alışveriş diyaloglarına dikkat edilmelidir.