Gerekçeli bir öngörü, kanıtları dikkatle değerlendirip olasılık derecesini Almanca açıkça belirterek geleceğe ilişkin güvenilir ve anlaşılır bir sonuç sunmaktır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Kanıttan öngörüye: Veriyi ilişkilendirmek
Gerekçeli öngörü, rastgele bir tahmin değildir; mevcut kanıtlardan hareketle geleceğe ilişkin olası bir sonuç üretmektir. Önce kanıtı tanımlar, sonra bu kanıtın ne gösterdiğini açıklar ve son olarak sonucu kesinlik derecesiyle ifade ederiz. Almancada bu bağlantıyı kurmak için Aufgrund der vorliegenden Hinweise ist anzunehmen, dass ... (aufgrund dea foali:genden Hinweise ist an-tsunehmen, dass; mevcut ipuçlarına dayanarak ... varsayılabilir) kalıbı kullanılabilir.
Kanıt ile yorum arasındaki farkı korumak önemlidir. Örneğin bir şehirde otobüs seferlerinin son üç gündür gecikmesi kanıttır; yarın da gecikme yaşanacağı düşüncesi ise bu kanıta dayalı öngörüdür. C1 düzeyinde konuşan kişi, kanıtın gücünü abartmadan Die Entwicklung deutet darauf hin, dass ... (di: entvi:klung doytet darauf hin, dass; gelişme ... işaret ediyor) diyebilir.
Örnek
Somut örnek: Bir dedektif, güvenlik kamerası kayıtlarında bir kişinin binaya girdiğini ve daha sonra alarmın çalıştığını görür. Çözümlü öngörü: Kanıtlar, kişinin olayla bağlantılı olabileceğini düşündürür; ancak bu görüntüler tek başına kesin suçluluk kanıtı değildir. Almanca: Die Aufnahmen deuten darauf hin, dass die Person mit dem Vorfall in Verbindung stehen könnte. Sie beweisen jedoch nicht eindeutig, dass sie dafür verantwortlich ist. (Görüntüler, kişinin olayla bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. Ancak sorumlu olduğunu kesin olarak kanıtlamıyor.)
2. Kesinlik derecelerini doğru seçmek
Her öngörünün güven düzeyi aynı değildir. Güçlü kanıt varsa Es ist sehr wahrscheinlich, dass ... (es ist ze:a varşaynlih, dass; ... olma ihtimali çok yüksek) veya Es ist davon auszugehen, dass ... (es ist davon auszugehen, dass; ... varsayılabilir) denebilir. Daha temkinli olmak için Es könnte sein, dass ... (es könte zayn, dass; ... olabilir) ya da Es ist nicht auszuschließen, dass ... (es ist niht auszutsli:ßen, dass; ... ihtimali dışlanamaz) kullanılır.
Kesinlik bildiren ifadeler kanıtla uyumlu olmalıdır. Es wird definitiv passieren (es virt definiti:f passieren; kesinlikle gerçekleşecek) ifadesi çok güçlüdür ve ancak sağlam, doğrudan kanıt varsa kullanılmalıdır. Buna karşılık Voraussichtlich wird ... (fo:rauszihtlih virt; büyük olasılıkla ...) daha ölçülüdür; bu nedenle haber, rapor ve brifinglerde sıkça tercih edilir.
Örnek
Örnek karşılaştırma: Bir okulda kayıt sayısı üç yıl boyunca düzenli olarak artmışsa şu cümle gerekçelidir: Angesichts der bisherigen Entwicklung wird die Zahl der Anmeldungen voraussichtlich weiter steigen. (Şimdiye kadarki gelişme göz önüne alındığında kayıt sayısı büyük olasılıkla artmaya devam edecek.) Ancak yalnızca bir ayda artış görülmüşse daha uygun cümle şudur: Die Zahl der Anmeldungen könnte weiter steigen, aber die Datenlage ist noch begrenzt. (Kayıt sayısı artmaya devam edebilir, ancak mevcut veriler henüz sınırlı.)
3. Grafik ve geçmiş verilerle öngörü kurmak
Grafik okurken önce zaman aralığını, ölçülen değişkeni ve eğilimi belirlemek gerekir. Sıcaklık yükseliyor mu, yağış miktarı artıyor mu, yoksa değerler dalgalı mı? Bu gözlemlerden sonra Die Werte haben in den letzten Tagen deutlich zugenommen. (Son günlerde değerler belirgin biçimde arttı.) gibi nesnel bir açıklama yapılır.
Geçmiş veriler geleceği kesin olarak belirlemez; yalnızca bir eğilim ve olasılık sunar. Bu nedenle Wenn sich dieser Trend fortsetzt, ist mit starken Niederschlägen zu rechnen. (Bu eğilim devam ederse şiddetli yağış beklenebilir.) gibi koşullu yapıların kullanılması uygundur. Wenn ... (ven; eğer ...) ile başlayan cümle, öngörünün hangi koşula bağlı olduğunu açıkça gösterir.
Örnek
Çözümlü hava durumu örneği: Grafikte son beş günde nemin yükseldiği, hava basıncının düştüğü ve geçmiş benzer durumlarda yoğun yağış görüldüğü varsayılsın. Gerekçeli sonuç: Die steigende Luftfeuchtigkeit und der sinkende Luftdruck sprechen dafür, dass es in der kommenden Woche zu heftigen Regenfällen kommen könnte. (Artan nem ve düşen hava basıncı, gelecek hafta şiddetli yağışlar olabileceğine işaret ediyor.) Burada sprechen dafür (şprehen dafyu:a; bunu destekliyor) kanıt ile sonucu birbirine bağlar.
4. Gerekçeli öngörü metninin yapısı
İyi bir öngörü metni genellikle dört bölümden oluşur: konu ve amaç, temel kanıtlar, kanıtlara dayalı yorum ve sonuç. Metni In diesem Bericht wird die mögliche Entwicklung ... untersucht. (in di:zem beriht virt di: möjlihe entvi:klung ... untazuuht; bu raporda ... olası gelişimi incelenmektedir) cümlesiyle başlatabiliriz. Ardından kanıtları önem sırasına koymak, metnin anlaşılmasını kolaylaştırır.
Sonuç bölümünde yeni bir kanıt sunmak yerine önceki bilgileri birleştirmek gerekir. Zusammenfassend lässt sich sagen, dass ... (tsuzamenfasend lest zih zagen, dass; özetle ... söylenebilir) ve Unter diesen Bedingungen ist es wahrscheinlich, dass ... (unter di:zen bedingungen ist es varşaynlih, dass; bu koşullar altında ... olasıdır) kalıpları, yazılı ve sözlü anlatımda düzenli bir kapanış sağlar.
Örnek
Kısa metin örneği: In den letzten Monaten ist die Nachfrage nach öffentlichen Verkehrsmitteln gestiegen. Gleichzeitig wurden mehrere neue Buslinien eingerichtet. Diese Entwicklung deutet darauf hin, dass die Nutzung des öffentlichen Verkehrs weiter zunehmen dürfte. Zusammenfassend lässt sich sagen, dass die Stadt ihre Infrastruktur entsprechend planen sollte. (Son aylarda toplu taşımaya talep arttı. Aynı zamanda birkaç yeni otobüs hattı açıldı. Bu gelişme, toplu taşıma kullanımının artmaya devam edeceğini düşündürüyor. Özetle, kentin altyapısını buna göre planlaması gerekir.)
5. Kısa brifing sunmak ve sorulara yanıt vermek
Kısa brifingde amaç, bütün ayrıntıları aktarmak değil, karar vermek için gerekli bilgiyi açıkça sunmaktır. Başlangıçta konu ve ana sonuç söylenir; ardından iki veya üç önemli kanıt verilir. Örneğin Ich fasse zunächst die wichtigsten Ergebnisse zusammen. (ih fase tsu:nächst di vihtigsten ergäbnisse tsuzamen; önce en önemli sonuçları özetleyeceğim) diyerek dinleyicinin dikkatini yönlendirebiliriz.
Sunum sırasında kesinlik derecesini ses tonuyla değil, dilsel ifadelerle de göstermek gerekir. Nach aktuellem Kenntnisstand ist es eher wahrscheinlich, dass ... (nah aktuellem kentnisştand ist es e:a varşaynlih, dass; mevcut bilgiye göre ... daha olası) ifadesi, hem kanıt bulunduğunu hem de belirsizliğin sürdüğünü anlatır. Bir soru geldiğinde Das lässt sich derzeit noch nicht eindeutig beurteilen. (das lest zih de:atsayt noh niht aynauditih bea-urtaylen; bunu şu anda kesin olarak değerlendirmek mümkün değil) diyerek bilginin sınırları dürüstçe belirtilir.
Örnek
Brifing örneği: Guten Morgen. Ich möchte kurz die Entwicklung der Besucherzahlen vorstellen. In den vergangenen drei Monaten sind die Zahlen kontinuierlich gestiegen, während zusätzliche Veranstaltungen geplant wurden. Daher ist es wahrscheinlich, dass am kommenden Wochenende mehr Besucher als üblich kommen. Wir sollten deshalb den Eingangsbereich personell verstärken. (Günaydın. Ziyaretçi sayılarındaki gelişmeyi kısaca sunmak istiyorum. Son üç ayda sayılar sürekli arttı ve ek etkinlikler planlandı. Bu nedenle gelecek hafta sonunda normalden daha fazla ziyaretçi gelmesi olasıdır. Bu yüzden giriş alanındaki personeli artırmalıyız.)
6. İhtiyatlı dil, kaynak gösterme ve güvenilirlik
Gerekçeli öngörüde güvenilirlik, yalnızca doğru tahminde bulunmaya değil, düşünme sürecini görünür kılmaya da bağlıdır. Kaynağı belirtmek için Laut den vorliegenden Daten ... (laut den foali:genden Daten; mevcut verilere göre ...) veya Nach Angaben der zuständigen Stelle ... (nah angaben dea tsustendigen Ştele; ilgili kurumun verdiği bilgilere göre ...) denebilir. Böylece dinleyici, sonucun hangi bilgiye dayandığını anlayabilir.
İhtiyatlı dil belirsizlikten kaçmak değil, belirsizliği doğru yönetmektir. Birden fazla senaryo varsa Es gibt zwei mögliche Entwicklungen. (es gibt tsvay möjlihe entvi:klungen; iki olası gelişme vardır) denir ve her senaryonun koşulu açıklanır. Örneğin Bei günstigen Bedingungen dürfte sich die Lage stabilisieren, während sie sich bei anhaltenden Problemen weiter verschärfen könnte. (Uygun koşullarda durumun istikrar kazanması beklenebilir; sorunlar sürerse durum daha da kötüleşebilir.)
Örnek
Somut senaryo: Bir şirketin siparişleri artmış, ancak tedarik süresi de uzamış olsun. Dengeli bir öngörü şöyle kurulabilir: Die steigende Nachfrage spricht für eine positive Entwicklung. Wegen der längeren Lieferzeiten ist jedoch nicht auszuschließen, dass es kurzfristig zu Verzögerungen kommt. Eine eindeutige Prognose ist deshalb noch nicht möglich. (Artan talep olumlu bir gelişmeye işaret ediyor. Ancak teslimat sürelerinin uzaması nedeniyle kısa vadede gecikmeler yaşanması ihtimali dışlanamaz. Bu nedenle henüz kesin bir öngörü mümkün değildir.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her öngörü kesin bir sonuç gibi söylenmelidir; aksi hâlde konuşmacı kararsız görünür. Doğrusu: Doğrusu, kanıtın gücüne uygun kesinlik derecesi seçmektir. Wahrscheinlich (muhtemelen) veya möglicherweise (olabilir, olasılıkla) demek, belirsizliği bilimsel ve iletişimsel açıdan dürüstçe göstermektir.
- Yanlış: Almancada könnte ve wird aynı kesinlik derecesini bildirir. Doğrusu: Wird (olacak), bağlama göre konuşmacının daha güçlü bir beklentisini veya öngörüsünü; könnte (olabilir) ise olasılık ya da ihtimali bildirir. Bu iki yapı kanıtın gücüne ve bağlama göre ayrılmalıdır.
- Yanlış: Bir grafik yükseliyorsa, gelecekte de mutlaka yükselmeye devam eder. Doğrusu: Grafik yalnızca bir eğilim gösterir; eğilimin sürmesi koşullara bağlıdır. Bu nedenle Wenn sich der Trend fortsetzt ... (eğer eğilim devam ederse ...) gibi koşullu bir ifade daha doğrudur.
- Yanlış: Türkçedeki kesinlik ifadeleri Almancaya kelime kelime çevrilebilir. Doğrusu: Kelime kelime çeviri anlam ve üslup hatalarına yol açabilir. Özellikle Es ist davon auszugehen, dass ... kalıbı, Türkçedeki varsayımın bağlama uygun ve doğal Almanca karşılığı olarak bütün hâlinde öğrenilmelidir.
- Yanlış: Brifingde bütün veriler ayrıntılı biçimde okunmalıdır. Doğrusu: Kısa brifingde yalnızca ana kanıtlar ve sonucu etkileyen bilgiler seçilir. Ayrıntılı veriler gerekirse ek belgede sunulur; sözlü anlatımda ise açık yapı ve anlaşılır sonuç önceliklidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, farklı kaynakların güvenilirliğini karşılaştırmaya ve çelişen kanıtlardan dengeli sonuç çıkarmaya ilerler. Öğrenciler, tek bir öngörü yerine temel, olumlu ve olumsuz senaryolar hazırlayabilir. Ayrıca Konjunktiv II (kon-yunkti:f tsvay; varsayımsal durumları ve gerçekleşmemiş koşulları anlatan kip) ile koşullu ifadeleri daha esnek kullanarak belirsiz durumları anlatabilir. Bir sonraki adım, kısa bir raporu sözlü brifinge dönüştürmek ve dinleyicilerin sorularına kanıta dayalı yanıtlar vermektir.
Özet
Gerekçeli öngörüde önce kanıtlar belirlenir, sonra bu kanıtların gösterdiği eğilim açıklanır ve uygun kesinlik derecesi seçilir. Almancada voraussichtlich (büyük olasılıkla), könnte (olabilir), es ist davon auszugehen (varsayılabilir) ve wenn sich der Trend fortsetzt (eğilim devam ederse) gibi yapılar bu amacı destekler. Başarılı bir kısa brifing, kanıtı, belirsizliği ve sonucu kısa, düzenli ve dürüst biçimde sunar.