Bir başkasının düşüncesini güvenilir biçimde aktarmak için doğrudan alıntı, dolaylı anlatım, kaynak gösterme ve kanıt bildiren sözvarlığı birlikte kullanılmalıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Doğrudan alıntı ve dolaylı anlatım arasındaki fark
Doğrudan alıntıda kaynak metindeki sözler değiştirilmeden aktarılır ve genellikle tırnak içine alınır. Almancada bu aktarım için „Die Ergebnisse zeigen, dass regelmäßiges Lesen den Wortschatz erweitert.“ Türkçesi: “Sonuçlar, düzenli okumanın kelime dağarcığını genişlettiğini gösteriyor.” biçiminde bir cümle kullanılabilir. Alıntının sonunda veya hemen öncesinde, kullanılan kaynak gösterme biçimine uygun olarak yazar, eser ve/veya sayfa bilgisi verilmelidir.
Dolaylı anlatımda ise içerik korunur, fakat cümle yapısı ve bazı dil bilgisi unsurları değişebilir. Özellikle yazılı ve resmî Almancada Konjunktiv I kullanımı, aktarılan bilginin konuşana değil kaynağa ait olduğunu işaret edebilir. Örneğin Laut der Studie erweitere regelmäßiges Lesen den Wortschatz. Türkçesi: “Çalışmaya göre düzenli okumak kelime dağarcığını genişletiyor.” Burada erweitere biçimi, konuşanın bu bilgiyi kendi iddiası olarak değil, kaynağın görüşü olarak sunduğunu belirtir.
Örnek
Kaynak cümle: „Viele Jugendliche nutzen digitale Wörterbücher im Unterricht.“ Türkçesi: “Birçok genç derste dijital sözlük kullanıyor.” Dolaylı aktarım: Die Autorin erklärt, viele Jugendliche nutzten digitale Wörterbücher im Unterricht. Türkçesi: “Yazar, birçok gencin derste dijital sözlük kullandığını açıklıyor.” Çözümde tırnak işaretleri kaldırılmış, aktarma fiili eklenmiş ve Konjunktiv II biçimi kullanılmıştır; çünkü Konjunktiv I biçimi olan nutzen, geniş zaman gösterge biçimiyle aynıdır.
Kaynağı tanıtma: aktarma fiilleri ve kalıplar
Bir kaynağın görüşünü aktarırken kullanılan fiil, metnin tutumunu ve güven derecesini etkiler. laut “-e göre”, zufolge “-e göre”, berichten “bildirmek”, feststellen “tespit etmek”, betonen “vurgulamak” ve behaupten “iddia etmek” sık kullanılan seçeneklerdir. Örneğin Dem Bericht zufolge nimmt die Zahl der Onlinekurse zu. Türkçesi: “Rapora göre çevrim içi kursların sayısı artıyor.”
Aktarma fiili seçerken kaynağın gerçekten ne yaptığını dikkate almak gerekir. Bir araştırma sonucu için feststellen veya zeigen daha nesnel olabilir; bir kişinin kanıtlanmamış görüşü için behaupten kullanılabilir. Die Expertin betont, dass klare Quellenangaben notwendig seien. Türkçesi: “Uzman, kaynakların açıkça belirtilmesinin gerekli olduğunu vurguluyor.” Bu cümlede seien, dolaylı anlatımın daha resmî biçimidir.
Kaynağı yalnızca cümlenin başında tanıtmak zorunlu değildir. Nach Angaben der Europäischen Kommission “Avrupa Komisyonunun verdiği bilgilere göre” veya Wie die Untersuchung zeigt “Araştırmanın gösterdiği gibi” kalıpları cümle içinde de kullanılabilir. Böylece metin, art arda aynı aktarma fiilini kullanmaktan kurtulur.
Örnek
Bir öğrenci şöyle yazmış olsun: Die Autorin sagt, dass soziale Medien wichtig sind. Türkçesi: “Yazar, sosyal medyanın önemli olduğunu söylüyor.” Daha C1 düzeyinde ve daha kesin bir aktarım için: Die Autorin betont, soziale Medien spielten eine wichtige Rolle bei der politischen Information. Türkçesi: “Yazar, sosyal medyanın siyasal bilgilendirmede önemli bir rol oynadığını vurguluyor.” Burada betonen daha güçlü bir vurgu, spielten ise dolaylı anlatım sağlar.
Kanıtı belirtme ve iddianın gücünü ayarlama
Akademik bir metin yalnızca bir iddia sunmaz; bu iddianın hangi kanıta dayandığını da açıklar. Almancada Die Daten deuten darauf hin, dass … “Veriler … olduğuna işaret ediyor”, Die Ergebnisse belegen, dass … “Sonuçlar … olduğunu ortaya koyuyor” ve Es lässt sich feststellen, dass … “Şu saptanabilir ki …” gibi kalıplar kullanılır. Bu ifadeler aynı kesinlik derecesine sahip değildir.
Kanıt sınırlıysa aşırı kesin bir fiil kullanmak doğru olmaz. Die Ergebnisse legen nahe, dass Bewegung die Konzentration verbessert. Türkçesi: “Sonuçlar, hareket etmenin konsantrasyonu artırdığını düşündürüyor.” Buradaki legen nahe dikkatli bir yorum bildirir. Buna karşılık Die Untersuchung beweist eindeutig, dass alle Lernenden davon profitieren. Türkçesi: “Araştırma, bütün öğrenenlerin bundan yararlandığını kesin olarak kanıtlıyor.” cümlesi çok güçlüdür ve böyle bir kesinlik için gerçekten sağlam kanıt gerekir.
Kanıt türünü de açıkça adlandırmak yararlıdır: laut der Statistik “istatistiğe göre”, auf Grundlage der Befragung “ankete dayanarak”, anhand konkreter Beispiele “somut örneklere dayanarak” ve im Vergleich zu früheren Untersuchungen “önceki araştırmalarla karşılaştırıldığında”. Bu kalıplar, okuyucunun sonuca nasıl ulaşıldığını görmesini sağlar.
Örnek
Zayıf ve aşırı kesin ifade: Die Umfrage beweist, dass jeder Jugendliche täglich Nachrichten liest. Türkçesi: “Anket, her gencin her gün haber okuduğunu kanıtlıyor.” Daha uygun ifade: Die Umfrage deutet darauf hin, dass viele Jugendliche täglich Nachrichten lesen. Türkçesi: “Anket, birçok gencin her gün haber okuduğuna işaret ediyor.” İkinci cümle hem viele “birçok” sözcüğüyle genellemeyi sınırlar hem de deutet darauf hin kalıbıyla kanıtın gücünü doğru ayarlar.
Parafraz, özet ve kaynak gösterme
Parafraz, kaynak metindeki düşünceyi kendi cümle yapımızla ve kendi sözcüklerimizle aktarmaktır. Parafraz doğrudan alıntı değildir; bu nedenle tırnak işareti kullanılmaz. Ancak düşünce başkasına ait olduğu için kaynak mutlaka belirtilmelidir. Nach Müller trägt regelmäßiges Feedback dazu bei, dass Lernende ihre Fehler bewusster erkennen. Türkçesi: “Müller’e göre düzenli geri bildirim, öğrenenlerin hatalarını daha bilinçli fark etmelerine katkı sağlar.”
Özet, kaynağın daha geniş bir bölümündeki temel düşünceleri daha kısa biçimde aktarmaktır. Parafrazda belirli bir cümle veya düşünce yeniden kurulurken, özette ayrıntılar azaltılır. Her iki durumda da Quelle “kaynak”, Verfasserin “kadın yazar”, Studie “çalışma” ve Veröffentlichung “yayın” gibi kaynak sözvarlığından yararlanılır.
Bir metni yalnızca birkaç sözcüğü değiştirerek yeniden yazmak gerçek parafraz sayılmaz. Cümle yapısı, bakış açısı ve sözcük seçimi anlamı bozmadan yeniden kurulmalıdır. Ayrıca kaynak gösterilmezse, kendi cümlelerimizle yazmış olsak bile başkasının düşüncesini sahiplenmiş oluruz.
Örnek
Kaynak düşünce: „Schülerinnen und Schüler lernen erfolgreicher, wenn sie regelmäßig Pausen machen.“ Türkçesi: “Öğrenciler düzenli molalar verdiklerinde daha başarılı bir şekilde öğrenirler.” Uygun parafraz: Die Untersuchung kommt zu dem Ergebnis, dass kurze, regelmäßige Unterbrechungen den Lernerfolg unterstützen. Türkçesi: “Araştırma, kısa ve düzenli araların öğrenme başarısını desteklediği sonucuna ulaşıyor.” Bu örnekte temel anlam korunmuş, sözcükler ve yapı değiştirilmiş, kaynak da açıkça belirtilmiştir.
Kısa bir akademik paragraf kurma
İyi bir kaynak aktarımı genellikle dört adım izler: önce konu veya iddia tanıtılır, sonra kaynak belirtilir, ardından kanıt ya da örnek verilir ve son olarak temkinli bir değerlendirme yapılır. Bu sıra, okuyucunun hangi bilginin kaynaktan geldiğini ve yazarın hangi noktada yorum yaptığını ayırt etmesini kolaylaştırır.
Örneğin Die Nutzung digitaler Medien hat den Fremdsprachenunterricht verändert. Einer aktuellen Studie zufolge verwenden viele Lernende Online-Wörterbücher, um unbekannte Ausdrücke selbstständig zu klären. Die Ergebnisse legen nahe, dass solche Werkzeuge den Lernprozess unterstützen können, sofern sie gezielt eingesetzt werden. Türkçesi: “Dijital medyanın kullanımı yabancı dil dersini değiştirmiştir. Güncel bir araştırmaya göre birçok öğrenen, bilmediği ifadeleri bağımsız olarak açıklığa kavuşturmak için çevrim içi sözlükler kullanmaktadır. Sonuçlar, bu tür araçların hedefli kullanıldıkları sürece öğrenme sürecini destekleyebileceğine işaret etmektedir.”
Bu paragrafta ilk cümle genel iddiadır. İkinci cümle einer aktuellen Studie zufolge kalıbıyla kaynağı tanıtır; üçüncü cümlede legen nahe kullanıldığı için sonuç kesin bir gerçek olarak sunulmaz. Böyle bir yapı, C1 düzeyinde beklenen açık, dengeli ve kaynak bilincine sahip yazım tarzını gösterir.
Örnek
Çözümlü yazma planı: İddia: dijital araçlar öğrenmeye yardım edebilir. Kaynak: güncel bir araştırma. Kanıt: birçok öğrenen çevrim içi sözlük kullanıyor. Değerlendirme: yarar, aracın amaçlı kullanılmasına bağlı. Son metin: Eine aktuelle Untersuchung zeigt, dass viele Lernende Online-Wörterbücher verwenden. Die Daten deuten darauf hin, dass diese Werkzeuge den Spracherwerb unterstützen können, wenn sie bewusst eingesetzt werden. Türkçesi: “Güncel bir araştırma, birçok öğrenenin çevrim içi sözlük kullandığını gösteriyor. Veriler, bu araçların bilinçli kullanıldıklarında dil edinimini destekleyebileceğine işaret ediyor.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Dolaylı anlatımda her zaman yalnızca Konjunktiv I kullanılmalıdır. Doğrusu: Resmî yazıda Konjunktiv I önemli bir araçtır; ancak biçim başka bir zamanla aynı görünüyorsa veya cümle daha doğal kurulacaksa Konjunktiv II ya da uygun bir gösterge fiili kullanılabilir. Önemli olan, aktarılan söz ile yazarın kendi görüşünü ayırmaktır.
- Yanlış: Parafrazda kaynak gösterilmesine gerek yoktur. Doğrusu: Sözcükler değiştirilse bile düşünce başkasına aitse kaynak belirtilmelidir. Tırnak işareti kullanılmaması, kaynak gösterme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
- Yanlış: Her kaynak aktarımında sagen kullanmak en doğru ve en akademik çözümdür. Doğrusu: sagen temel ve doğru bir fiildir; fakat metnin amacı daha özel fiiller gerektirebilir. betonen, feststellen, hinweisen auf veya behaupten farklı anlam ve tutumlar taşır.
- Yanlış: Bir araştırma bir şeyi gösteriyorsa bu, kesin olarak kanıtlanmış demektir. Doğrusu: zeigen, bağlama göre yalnızca bir eğilimi veya ilişkiyi gösterebilir. Kanıtın gücüne göre darauf hindeuten, nahelegen ya da belegen gibi daha dikkatli seçimler yapılmalıdır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, daha uzun akademik metinlerde birden fazla kaynağı karşılaştırmaya ve kaynaklar arasındaki görüş ayrılıklarını aktarmaya ilerler. Öğrenciler, während “-iken”, im Gegensatz dazu “buna karşılık” ve dennoch “yine de” gibi bağlayıcılarla farklı kanıtları aynı paragrafta ilişkilendirebilir. Ayrıca kaynakça düzeni, sayfa bilgisi ve bilimsel yazımda alıntı biçimleri daha ayrıntılı ele alınır.
Özet
Doğrudan alıntı kaynak metni aynen korur; dolaylı anlatım ise düşünceyi farklı bir cümle yapısıyla aktarır. Kaynak fiilleri ve kanıt kalıpları, bilginin kime ait olduğunu ve ne kadar kesin olduğunu gösterir. Güvenilir bir metin için alıntı, parafraz, kaynak belirtme ve temkinli değerlendirme birlikte kullanılmalıdır.