Sağlık broşürü ve hasta-doktor diyaloğu

Sağlık broşürü okumak: B1 can-do ve gerçek dünya

Avrupa Ortak Dil Çerçevesi B1 can-do hedefi açıktır: Kısa bir sağlık broşüründeki semptom listesini, uyarıları ve basit önerileri anlayabilirim. Konu dünyada neredeyse her dil kursunda Gesundheit und Wohlbefinden (gızuunthayt unt voolbefindın) başlığı altında önce okuma ile başlar; çünkü yazılı uyarı, konuşmadan daha yavaş ve güvenlidir. Broşürler halkı hijyen, soğuk algınlığı ve dinlenme konusunda bilgilendirme ihtiyacından doğmuş, bugün her Praxis (praksis) ve Apotheke (apoteeke) kapısında durur. Sen ortaöğretim B1 öğrencisi olarak uzun tıbbi makale okumazsın; ikonlu, kısa cümleli metin yeter.

Broşürde tekrar eden kalıplar B1’i aşmaz. Symptome: Fieber, Husten, Kopfschmerzen, Halsschmerzen. (Belirtiler: ateş, öksürük, baş ağrısı, boğaz ağrısı.) Was tun? Viel trinken. Ruhe halten. Zum Arzt gehen bei hohem Fieber. (Ne yapmalı? Bol için. Dinlenin. Yüksek ateşte doktora gidin.) Vorsicht: Nicht rauchen. Hände waschen. (Dikkat: Sigara içmeyin. Ellerinizi yıkayın.) Emir kipi Sie (zii) ile kurulur ve kaba değil, standarttır. Telaffuz: Husten ≈ huusten, waschen ≈ vaşın, Ruhe ≈ ruue, Arzt ≈ arst.

Resepsiyon ve bekleme odası: ilk temas

Muayenehaneye girince ilk durak die Rezeption (die retsıptsiyoon) yani bankodur. Can-do: Randevumu bildirebilir, adımı söyleyebilir ve nereye oturacağımı anlayabilirim. Açılış kalıbı: Guten Tag, ich habe um zehn Uhr einen Termin. (Günaydın, saat onda randevum var.) Resepsiyonist: Ihr Name, bitte? (Adınız lütfen?) Bitte nehmen Sie im Wartezimmer Platz. (Lütfen bekleme odasında yerinizi alın.) der Termin ≈ termiin (vurgu ikinci hece), das Wartezimmer ≈ varte-tsimmır.

Almanya’daki birçok pratikte kart istenir; B1’de kartı uzatmak yeter, sigorta hukukunu bilmek gerekmez. Bekleme odası sessizdir; masada dergi ve sağlık broşürü durur. Türkçe kaynaklı sık hata: Randevum var cümlesini Ich habe Randevu diye kurmak. Doğrusu Ich habe einen Termin. Sözcük Almanca Termindir, Türkçe randevu değil. Hitap yine Siedir; bankoda du kullanılmaz. Telaffuz: Guten Tag ≈ guutın taak, bitte ≈ bittı, Name ≈ naamı.

Muayene odasında hasta-doktor diyaloğu

Can-do: Semptomları basit cümlelerle anlatabilir, doktorun kısa sorularını yanıtlayabilirim. Klasik açılış: Was fehlt Ihnen? (Vas felt iinen? Neyiniz var?) veya Was haben Sie? Hasta hazır kalıp kullanır: Ich habe Kopfschmerzen. (Başım ağrıyor.) Ich habe Husten. (Öksürüğüm var.) Ich habe Fieber. (Ateşim var.) Ich fühle mich schwach. (Kendimi halsiz hissediyorum.) Vücut: der Kopf (kopf), der Hals (hals), der Bauch (bauh), der Rücken (rükkn), die Brust (brust).

Doktor zaman ve yer sorar. Seit wann haben Sie das? (Zayt van habın zii das? Ne zamandan beri?) Cevap: Seit drei Tagen. (Üç gündür.) Wo tut es weh? (Vo tuut es vee? Neresi ağrıyor?) Hier, am Kopf. (Burada, başımda.) weh tun ağrıyor demenin doğal yoludur; Schmerz (şmerts) isimdir. Modal fiiller B1’dir: Sie müssen sich ausruhen. (Dinlenmeniz gerekir.) Sie sollen viel trinken. (Bol içmelisiniz.) Muayenehanede yaş farkı olsa bile du yok, Sie vardır.

Doktor kısa işlem söyler: Ich höre die Lunge. (Akciğeri dinliyorum.) Ich messe Fieber. (Ateş ölçüyorum.) Kapanış: Ich schreibe Ihnen ein Rezept. (Size reçete yazıyorum.) Gehen Sie in die Apotheke. (Eczaneye gidin.) Telaffuz: Rezept ≈ retsept, Lunge ≈ lunge (ng), messen ≈ messın, fühlen ≈ füülın.

Koridor, sıra numarası ve bekleme ekranı

Bazı büyük polikliniklerde muayeneden sonra laboratuvar veya ikinci oda için sıra alınır. Ekranda numara ve oda görünür. Can-do: Basit yönlendirmeyi anlayabilir, numaramı ve oda adını yakalayabilirim. Kalıplar: Bitte warten Sie im Flur. (Lütfen koridorda bekleyin.) Ihre Nummer ist fünfzehn. (Numaranız on beş.) Nächster Patient, Zimmer drei. (Sıradaki hasta, oda üç.) der Flur ≈ fluur (koridor), die Nummer ≈ nummır, das Zimmer ≈ tsimmır, nächster ≈ nekstır.

Bu sahne, hasta-doktor diyaloğu bittikten sonraki ne yapacağım şimdi anıdır. Panik yerine ekrandaki sayıyı ve oda sözcüğünü dinlemek yeter. Sorma kalıbı: Entschuldigung, wo ist Zimmer zwei? (Affedersiniz, iki numaralı oda nerede?) Cevap: Geradeaus und dann links. (Düz ve sonra sola.) Telaffuz: Entschuldigung ≈ entşuldigunk, geradeaus ≈ gıraade-aus, links ≈ links, rechts ≈ rehts. Türkçe konuşanlar oda için sık Raum der; muayenehanede Zimmer daha yaygındır.

Eczanede ilaç: anlamak ve sormak

Can-do: Reçeteyi uzatabilir, dozajı sorabilir ve kısa talimatı anlayabilirim. Açılış: Guten Tag, ich hätte gern dieses Medikament. (Bu ilacı almak isterdim.) veya Hier ist das Rezept. (İşte reçete.) Eczacı: Nehmen Sie dreimal täglich eine Tablette. (Günde üç kez bir tablet alın.) Nach dem Essen. (Yemekten sonra.) Mit viel Wasser. (Bol suyla.) Ek kalıp: Lesen Sie die Packungsbeilage. (Kutudaki prospektüsü okuyun.) ich hätte gern B1 nazik istek kalıbıdır; telaffuz ≈ ih hette gern.

Sayı ve sıklık bu sınıfın dil düzeyindedir, üst sınıf formülü değildir: einmal (aynmall), zweimal (tsvaymall), dreimal täglich (draymall teeglish). morgens, mittags, abends (morgıns, mittaks, aabnts) sabah, öğle, akşam demektir. Soru: Wie oft muss ich das nehmen? (Bunu ne sıklıkla almalıyım?) Wie lange? (Ne kadar süre?) Cevap: Fünf Tage. (Beş gün.) Yan etki için B1 sınırı kısa kalır: Wenn Sie müde sind, rufen Sie an. (Yorgunsanız arayın.) Daha ağır tıbbi ayrıntı bir sonraki düzeye kalır.

Telaffuz: Apotheke ≈ apoteeke (th yok, t sesi), Tablette ≈ tabletı, täglich ≈ teeglish, Essen ≈ essın, Wasser ≈ vassır. Türkiye’den gelenler Apotheke yerine İngilizce pharmacy söylemesin; Almanya’da yeşil A tabelası eczane demektir. Dikkat: Gift Almancada zehir demektir, hediye değil; hediye das Geschenk (gıshenk).

Türkçe kaynaklı sık hatalar ve telaffuz

Türkçe cümle yapısı Almancaya taşınınca hata doğar. Hastayım kalıbı Ich habe krank olmaz; doğrusu Ich bin krank. veya daha iyisi semptom: Ich habe Halsschmerzen. Başım ağrıyor birebir Mein Kopf ist weh yanlıştır. Doğru: Mir tut der Kopf weh. veya Ich habe Kopfschmerzen. weh tun dative ister: mir, dir, ihm. Bu, Türkçedeki bana ağrıyor mantığına yakındır ama artikel unutulmamalıdır. Ich gehe Arzt de yanlıştır; Ich gehe zum Arzt. zum = zu dem kısaltması B1’de ezberlenir.

Hitap hatası yaygındır: doktora ve eczacıya du demek kaba kaçar. Her zaman Sie ve çekim: Haben Sie, Können Sie, Müssen Sie. Zaman: üç gündür için seit drei Tagen (zayt dray taagın). für drei Tage planlanan gelecek süre içindir; geçmişten beri süren şikayet için seit kullanılır. Çoğul Tage (taagı) unutulmasın: seit zwei Tag eksiktir, seit zwei Tagen doğrudur.

Sesler ayrı çalışılmalıdır. ch ichde yumuşak ih, ach ve Nachtta boğazdan. z her zaman ts: zum ≈ tsum, Schmerz ≈ şmerts. Umlaut: Ärztin ≈ erstin (e açık). w v gibidir: weh ≈ vee, Wasser ≈ vassır, Wartezimmer ≈ varte-tsimmır. v çoğu sözcükte f: viel ≈ fiil. Bu bölümü yüksek sesle tekrar etmek, yalnızca diyalog ezberlemekten daha çok işe yarar.