Meslek adlarını ve iş yerlerini Rusça doğru kullanarak insanların ne iş yaptığını, nerede çalıştığını ve günlük görevlerini basitçe anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Öğretmen ve doktor: temel meslek adları
Öğretmen için учитель (uçitel), kadın öğretmen için yaygın olarak учительница (uçitelnitsa), doktor için ise врач (vraç) kelimelerini kullanırız. Bu kelimeler, insanların ne iş yaptığını söylemek için çok yaygındır. Rusçada meslek adının önünde çoğu zaman kişi zamiri bulunabilir: Он учитель. (On uçitel.) Türkçesi: O öğretmen.
Meslek sormak için Кто он? (Kto on?) veya Кто она? (Kto ana?) denebilir. Cevap verirken Он врач. (On vraç.) Türkçesi: O doktor. Kadın bir öğretmenden söz ederken Она учительница. (Ana uçitelnitsa.) Türkçesi: O öğretmen, denebilir.
Örnek
Кто она? — Она врач. (Kto ana? — Ana vraç.) Türkçesi: O kim? — O doktor. Bu kısa konuşmada soru, kişi zamiri ve meslek adı birlikte kullanılmıştır.
2. Veteriner ve mühendis: farklı iş alanları
Hayvanları muayene eden veteriner için ветеринар (veterinar) kelimesi kullanılır. Mühendis ise инженер (injener) kelimesidir. Örneğin Он ветеринар. (On veterinar.) Türkçesi: O veteriner. Она инженер. (Ana injener.) Türkçesi: O mühendis.
Bir mesleği bir iş yeriyle birlikte söylemek için работать в (rabotat v) kalıbı kullanılır. Örneğin Он работает в клинике. (On rabotayet v klinike.) Türkçesi: O klinikte çalışıyor. Она работает на стройке. (Ana rabotayet na stroyke.) Türkçesi: O şantiyede çalışıyor.
Örnek
Кто работает с животными? — Ветеринар. (Kto rabotayet s jivotnımi? — Veterinar.) Türkçesi: Hayvanlarla kim çalışır? — Veteriner. Кто работает на стройке? — Инженер. (Kto rabotayet na stroyke? — Injener.) Türkçesi: Şantiyede kim çalışır? — Mühendis.
3. Ofis bir meslek değil, iş yeridir
Офис (ofis) kelimesi bir meslek adı değildir; iş yeri veya çalışma alanı anlamına gelir. Bu nedenle офис (ofis) sözcüğünü учитель (uçitel) ya da врач (vraç) gibi bir insan mesleği olarak kullanmayız. Он работает в офисе. (On rabotayet v ofise.) Türkçesi: O ofiste çalışıyor.
Ofiste çalışan kişi için genel olarak офисный работник (ofisnıy rabotnik) denebilir; bu ifade ofis çalışanı anlamındadır. Daha özel bir meslek de söyleyebiliriz: Она менеджер. (Ana menedjer.) Türkçesi: O yöneticidir veya yöneticilik yapan kişidir. İş yeri ile meslek arasındaki farkı korumak anlamı doğru kurmamızı sağlar.
Örnek
Где он работает? — Он работает в офисе. (Gde on rabotayet? — On rabotayet v ofise.) Türkçesi: O nerede çalışıyor? — O ofiste çalışıyor. Burada офис (ofis) meslek değil, yer bildiren sözcüktür.
4. Nerede çalışıyor? İş yerlerini söyleme
İş yerlerini söylemek için bazı yaygın kelimeler şunlardır: школа (şkola) okul, больница (bolnitsa) hastane, клиника (klinika) klinik ve стройка (stroyka) şantiye. Bu kelimelerle в школе (v şkole), в больнице (v bolnitse) ve в клинике (v klinike) biçimleri kullanılır.
Soru cümlesi Где он работает? (Gde on rabotayet?) biçimindedir ve “O nerede çalışıyor?” demektir. Cevapta genellikle Он работает в больнице. (On rabotayet v bolnitse.) denir. в edatından sonra kelimenin sonunun değişmesine dikkat etmek gerekir: больница (bolnitsa) değil, в больнице (v bolnitse).
Örnek
Где работает врач? — Врач работает в больнице. (Gde rabotayet vraç? — Vraç rabotayet v bolnitse.) Türkçesi: Doktor nerede çalışıyor? — Doktor hastanede çalışıyor. Где работает учитель? — В школе. (Gde rabotayet uçitel? — V şkole.) Türkçesi: Öğretmen nerede çalışıyor? — Okulda.
5. Mesleklerle basit cümle ve kısa diyalog
Kendi mesleğimizi söylemek için erkek konuşmacı Я учитель. (Ya uçitel.) veya Я врач. (Ya vraç.), kadın konuşmacı ise Я учительница. (Ya uçitelnitsa.) veya Я врач. (Ya vraç.) diyebilir. Bir başkasının mesleğini söylemek için Он инженер. (On injener.) ve Она ветеринар. (Ana veterinar.) örnekleri kullanılabilir. A2 düzeyinde bu kısa cümleler, daha uzun tanıtımların başlangıcıdır.
Meslek ve çalışma yerini aynı konuşmada birleştirebiliriz. Я врач. Я работаю в больнице. (Ya vraç. Ya rabotayu v bolnitse.) Türkçesi: Ben doktorum. Hastanede çalışıyorum. Она инженер. Она работает на стройке. (Ana injener. Ana rabotayet na stroyke.) Türkçesi: O mühendis. Şantiyede çalışıyor.
Örnek
— Кто ты? (Kto tı?) — Я учитель. (Ya uçitel.) — Где ты работаешь? (Gde tı rabotayeş?) — Я работаю в школе. (Ya rabotayu v şkole.) Türkçesi: — Sen kimsin? — Ben öğretmenim. — Nerede çalışıyorsun? — Okulda çalışıyorum. Bu diyalogda kişi, meslek ve iş yeri birlikte tanıtılır.
6. Telaffuz ve günlük kullanım
Bazı Rusça sesler Türkçedekinden farklıdır. врач (vraç) kelimesindeki ч sesi Türkçedeki “ç”ye yakındır. учитель (uçitel) kelimesinde ч yine “ç” gibi okunur; kelimenin sonundaki ь tek başına bir ses vermez, önceki sesi yumuşatır.
инженер (injener) kelimesinde vurgu son hecededir: “injener”. ветеринар (veterinar) kelimesi Türkçedeki “veteriner” sözcüğüne benzer; ancak son bölümde “nar” sesi duyulur. Kelimeleri yalnızca tek tek ezberlemek yerine resim, kişi ve iş yeriyle birlikte tekrar etmek hatırlamayı kolaylaştırır.
Örnek
Он врач, а она учительница. (On vraç, a ana uçitelnitsa.) Türkçesi: O doktor, fakat o öğretmen. Burada а (a) “fakat/ise” anlamıyla iki kişiyi karşılaştırır. Cümleyi önce yavaş, sonra doğal hızda okuyarak врач (vraç) ve учительница (uçitelnitsa) kelimelerini tekrar edebilirsiniz.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Офис (ofis) bir meslek adıdır. Doğrusu: Офис (ofis) bir iş yeri veya çalışma alanıdır. Meslek söylemek için врач (vraç), учитель (uçitel) veya инженер (injener) gibi kelimeler kullanılır.
- Yanlış: Он врач в больница. (On vraç v bolnitsa.) denir. Doğrusu: Doğru kullanım Он врач в больнице. (On vraç v bolnitse.) biçimindedir. в edatından sonra bu iş yeri kelimesinin sonu değişir.
- Yanlış: Rusçada meslek söylerken her zaman есть (yest) kullanılır. Doğrusu: Я врач. (Ya vraç.) ve Он инженер. (On injener.) cümlelerinde meslek adı doğrudan yüklem olarak kullanılabilir. Bu cümlelerde Türkçedeki “-im” veya “-dir” anlamı ayrı bir kelimeyle verilmez.
- Yanlış: Она учитель. (Ana uçitel.) cümlesinde kadın biçimi kullanılmamalıdır. Doğrusu: Kadın öğretmen için yaygın ve doğal biçim Она учительница. (Ana uçitelnitsa.) cümlesidir; учитель (uçitel) ise erkek öğretmen veya genel meslek adı olarak kullanılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta meslekler konusu, günlük görevleri ve çalışma koşullarını anlatmaya doğru genişler. Öğrenciler Что он делает? (Şto on delayet?) sorusuyla kişinin ne yaptığını sorabilir ve Он учит детей. (On uçit detey.) gibi cümleler kurabilir. Ayrıca çalışma saatleri, iş başvurusu ve gelecek planlarıyla ilgili daha uzun konuşmalar yapılabilir. Böylece yalnızca mesleğin adı değil, kişinin işi ve sorumlulukları da anlatılır.
Özet
Rusçada учитель (uçitel), врач (vraç), ветеринар (veterinar) ve инженер (injener) temel meslek adlarıdır. Kadın öğretmen için yaygın biçim учительница (uçitelnitsa) sözcüğüdür. Офис (ofis) ise meslek değil, iş yeridir; “ofiste çalışmak” için работать в офисе (rabotat v ofise) denir. Кто? (Kto?) ile meslek, Где? (Gde?) ile çalışma yeri sorulabilir.