Japoncada birinden nazikçe bir şey yapmasını istemek için fiilin て biçimine ください eklenir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Rica yapısının temel anlamı
Japoncada nazik bir rica yapmak için fiilin て biçiminin arkasına ください (kudasai) eklenir. Ortaya çıkan kalıp 〜てください (〜te kudasai) biçimindedir. Türkçeye çoğunlukla “lütfen ... yapın” veya “... yapabilir misiniz?” diye çevrilir.
Bu yapı, konuştuğunuz kişiden belirli bir eylemi yapmasını istediğinizi gösterir. Örneğin mağazada bir ürünü göstermenizi isterken 見せてください (misete kudasai) diyebilirsiniz. Burada 見せてください (misete kudasai) “Lütfen gösterin.” anlamına gelir.
Örnek
Müşteri: これを見せてください。 (Kore o misete kudasai.) — Lütfen bunu gösterin. Kasiyer veya satış görevlisi, müşterinin belirli bir ürünü görmek istediğini anlar.
2. Fiili て biçimine dönüştürme
Bu kalıbı doğru kurmak için önce fiili て biçimine getirmeniz gerekir. Sonra bu biçime ください (kudasai) eklenir. Başlangıç düzeyinde bazı fiilleri kalıp olarak öğrenmek yararlıdır: 見せる (miseru) “göstermek” fiili 見せてください (misete kudasai), 持つ (motsu) “taşımak veya tutmak” fiili ise 持ってください (motte kudasai) olur.
Bazı dönüşümlerde fiilin son sesi değişir. 買う (kau) “satın almak” fiili 買ってください (katte kudasai), 使う (tsukau) “kullanmak” fiili 使ってください (tsukatte kudasai) olur. 来る (kuru) “gelmek” fiili düzensiz olarak 来てください (kite kudasai) biçimini alır.
Örnek
Satış görevlisine: このかばんを持ってきてください。 (Kono kaban o motte kite kudasai.) — Lütfen bu çantayı getirir misiniz? Burada 持ってくる (motte kuru) “getirmek” anlamındadır ve rica biçimi 持ってきてください (motte kite kudasai) olur.
3. Mağazada doğrudan ve nazik rica
Mağazada 〜てください (〜te kudasai) yapısı özellikle kasada kullanışlıdır. Bir ürünü paketletmek, fiş istemek veya ürünü bir yere koydurmak için bu kalıptan yararlanabilirsiniz. Rica edilen kişiyi ayrıca söylemek zorunda değilsiniz; konuşmanın durumundan kimin eylemi yapacağı anlaşılır.
Örneğin bir kitabı paketletmek isteyen müşteri 包んでください (tsutsunde kudasai) diyebilir. Bu ifade “Lütfen sarın veya paketleyin.” anlamındadır. Daha açık olmak için nesneyi önce söyleyebilirsiniz: この本を包んでください。 (Kono hon o tsutsunde kudasai.) — Lütfen bu kitabı paketleyin.
Örnek
Kasada müşteri: この本を包んでください。 (Kono hon o tsutsunde kudasai.) — Lütfen bu kitabı paketleyin. Görevli: はい、わかりました。 (Hai, wakarimashita.) — Evet, anladım. Bu kısa konuşmada nesne この本を (kono hon o), rica edilen eylem ise 包んでください (tsutsunde kudasai) bölümüdür.
4. Birine bir şey verirken rica etmek
Bu yapı yalnızca mağaza çalışanlarından bir şey istemek için kullanılmaz. Bir arkadaşınızdan veya sınıf arkadaşınızdan da nazikçe yardım isteyebilirsiniz. Örneğin çantayı taşıyamıyorsanız このかばんを持ってください。 (Kono kaban o motte kudasai.) diyebilirsiniz. Bu cümle “Lütfen bu çantayı tutun veya taşıyın.” anlamına gelir.
Ancak ください (kudasai) tek başına kullanıldığında çoğunlukla bir nesneyi isteme anlamı verir. Örneğin 水をください。 (Mizu o kudasai.) “Lütfen su verin.” demektir. Bir eylemin yapılmasını istiyorsanız fiilin て biçimini kullanmalısınız: 水を飲んでください。 (Mizu o nonde kudasai.) — Lütfen su için.
Örnek
Öğrenci A: このかばんを持ってください。 (Kono kaban o motte kudasai.) — Lütfen bu çantayı taşır mısın? Öğrenci B: はい、いいですよ。 (Hai, ii desu yo.) — Tabii, olur. Burada rica, bir ürün istemek değil, arkadaşın belirli bir eylemi yapmasını istemektir.
5. Rica yapısının kibarlık derecesi ve sınırları
〜てください (〜te kudasai) yapısı günlük yaşamda nazik ve kullanışlıdır; ancak çok resmî bir ifade değildir. Mağazada görevliye, öğretmene veya tanımadığınız bir kişiye temel düzeyde uygun bir rica olarak kullanılabilir. Ses tonunuz ve yüz ifadeniz de önemlidir; yumuşak bir ton, cümleyi daha nazik duyurur.
Bazen bu yapı doğrudan emir gibi algılanabilir. Özellikle rica çok uzun, sert veya açıklamasız söylendiğinde karşıdaki kişi rahatsız olabilir. Daha yumuşak bir konuşma için önce özür veya dikkat çekme ifadesi ekleyebilirsiniz: すみません。これを包んでください。 (Sumimasen. Kore o tsutsunde kudasai.) — Afedersiniz, lütfen bunu paketleyin.
Örnek
Hediye almak isteyen müşteri: すみません。プレゼントを包んでください。 (Sumimasen. Purezento o tsutsunde kudasai.) — Afedersiniz, lütfen hediyeyi paketleyin. Görevli: はい、かしこまりました。 (Hai, kashikomarimashita.) — Elbette. Bu yanıt, görevlinin isteği kabul ettiğini gösteren daha resmî bir ifadedir.
6. Olumsuz rica ve kısa uygulama
Birinden bir şeyi yapmamasını istemek için fiilin ない biçiminin ardından でください (de kudasai) eklenir. Örneğin ここで写真を撮らないでください。 (Koko de shashin o toranaide kudasai.) “Lütfen burada fotoğraf çekmeyin.” demektir. Mağazada 触らないでください。 (Sawaranaide kudasai.) “Lütfen dokunmayın.” uyarısını görebilirsiniz.
Rica cümlesini anlamak için önce eylemi isteyen yapıyı bulun; nesne varsa を ile işaretlenen bölümü belirleyin. Eylem açıkça isteniyorsa fiilin て biçimiyle ください (kudasai) kullanılır. Örneğin “Lütfen fiş verin.” cümlesinde nesne レシートを (reshiito o) bölümüdür; fiil kullanılmadan nesne istemek için レシートをください。 (Reshiito o kudasai.) denir. Bir eylem açıkça söyleniyorsa 見せてください (misete kudasai) gibi fiilli yapı kullanılır.
Örnek
Durum: Müşteri ayakkabının başka rengini görmek istiyor. Uygun cümle: 青い靴を見せてください。 (Aoi kutsu o misete kudasai.) — Lütfen mavi ayakkabıyı gösterin. Olumsuz örnek: ここで食べないでください。 (Koko de tabenaide kudasai.) — Lütfen burada yemek yemeyin.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her rica cümlesinde fiilin sözlük biçiminin arkasına doğrudan ください (kudasai) eklenir. Doğrusu: Doğrusu, fiil önce て biçimine dönüştürülür. Örneğin 見る (miru) değil, 見てください (mite kudasai) kullanılır.
- Yanlış: ください (kudasai) her zaman “lütfen yapın” anlamına gelir. Doğrusu: Tek başına kullanıldığında bir nesne isteme anlamı da verebilir: 水をください。 (Mizu o kudasai.) “Lütfen su verin.” Eylem istemek için 飲んでください (nonde kudasai) gibi fiilin て biçimi gerekir.
- Yanlış: Fiilin sonuna her durumda て (te) sesi eklenir. Doğrusu: Fiillerin て biçimleri değişebilir. Örneğin 買う (kau) fiili 買ってください (katte kudasai), 読む (yomu) fiili ise 読んでください (yonde kudasai) olur.
- Yanlış: 〜てください (〜te kudasai) yalnızca kasiyere söylenir. Doğrusu: Bu yapı arkadaşlardan, öğretmenlerden veya başka kişilerden nazikçe bir eylem istemek için de kullanılabilir. Kime söylediğinize ve ses tonunuza göre uygunluk derecesi değişir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu yapı, daha yumuşak ve daha dolaylı rica biçimleriyle karşılaştırılacaktır. Örneğin 〜てもらえますか (〜te moraemasu ka) “... yapabilir misiniz?” anlamında daha dolaylı bir rica kurar. Ayrıca mağaza çalışanlarının kullandığı resmî dil ve müşterinin kullandığı günlük nazik dil arasındaki farklar incelenir. Öğrenciler, rica cümlelerini neden belirterek ve kısa bir diyalog içinde kullanmayı öğrenir.
Özet
〜てください (〜te kudasai) fiilin て biçimiyle kurulan nazik bir rica yapısıdır. Mağazada ürün gösterme, paketleme, getirme veya taşıma gibi eylemleri istemek için kullanılır. Olumsuz isteklerde 〜ないでください (〜naide kudasai) kullanılır; doğru kullanım için fiilin dönüşümüne dikkat etmek gerekir.